Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy, badania
Schorzenie jest kojarzone głównie z nadużywaniem alkoholu, jednak coraz częściej diagnozowane jest u osób, które nie spożywają alkoholu. Taką postać choroby nazywano dotąd niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (NAFLD), jednak od 2023 roku obowiązuje nowa nazwa – MASLD (ang. metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease, stłuszczeniowa choroba wątroby związana z dysfunkcją metaboliczną).
Rozpoznanie MASLD wymaga stwierdzenia stłuszczenia wątroby oraz co najmniej jednego z pięciu kryteriów metabolicznych:
- podwyższonego BMI lub obwodu talii,
- podwyższonej glukozy lub cukrzycy typu 2,
- nadciśnienia tętniczego,
- hiperlipidemii
- lub niskiego stężenia cholesterolu HDL.
Ponieważ zgodność rozpoznań NAFLD i MASLD sięga 96–99%, MASLD można uznać za w dużej mierze klinicznie równoważne dotychczas stosowanemu rozpoznaniu NAFLD. Gdy przyczyną stłuszczenia jest zarówno dysfunkcja metaboliczna, jak i umiarkowane spożycie alkoholu, mówi się o MetALD, a gdy dominującą przyczyną jest alkohol – o alkoholowej chorobie wątroby (ALD). Z artykułu dowiesz się, jakie są przyczyny i objawy tej choroby oraz jakie badania należy wykonać.
Co to jest stłuszczenie wątroby?
Stłuszczenie wątroby to stan chorobowy, w którym komórki wątroby (hepatocyty) gromadzą tłuszcz. To nagromadzenie tłuszczu może prowadzić do stanu zapalenia wątroby, zwłóknienia, w zaawansowanych przypadkach – marskości wątroby, a także nowotworów.
Stłuszczenie wątroby – przyczyny
Stłuszczenie wątroby może mieć różne przyczyny, m.in.:
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- niektóre leki i substancje chemiczne
- ciężkie niedożywienie,
- nadmierna masa ciała, szczególnie otyłość,
- cukrzyca typu 2,
- zespół metaboliczny i inne zaburzenia metaboliczne,
- przewlekłe zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C.
Warto wiedzieć:
- Stłuszczenie wątroby to choroba mogąca przebiegać bezobjawowo. W początkowych stadiach nie daje wyraźnych symptomów, dlatego często wykrywana jest przypadkowo podczas rutynowych badań.
- Najczęstsze jej przyczyny to otyłość, cukrzyca, nadmierne spożycie alkoholu, niezdrowa dieta, brak aktywności fizycznej oraz choroby metaboliczne.
- Zmiana diety, regularna aktywność fizyczna i ograniczenie alkoholu to kluczowe działania w leczeniu i profilaktyce stłuszczenia wątroby.
Stłuszczenie wątroby – objawy
Stłuszczenie wątroby zwykle nie daje żadnych objawów. U niektórych pacjentów może występować zmęczenie, osłabienie, uczucie dyskomfortu w prawej górnej części brzucha. Chorobę często rozpoznaje się przypadkowo podczas badań laboratoryjnych lub badania USG. Dodatkowo objawy takie jak pajączki naczyniowe, świąd skóry czy rumień dłoniowy mogą pojawić się w przebiegu powikłań stłuszczenia, takich jak zaawansowane zwłóknienie lub marskość wątroby.
Stłuszczenie wątroby – badania
Do badań laboratoryjnych pomocnych w ocenie funkcji i uszkodzenia wątroby oraz czynników metabolicznych związanych ze stłuszczeniem należą:
- próby wątrobowe – ALT, AST, ALP, GGTP,
- lipidogram – cholesterol całkowity, trójglicerydy, cholesterol LDL, cholesterol HDL,
- Glukoza i hemoglobina glikowana (HbA1c)
- bilirubina,
- kwas moczowy.
Aby zdiagnozować stłuszczenie wątroby warto też wykonać badania obrazowe, takie jak:
- USG jamy brzusznej,
- TK – tomografia komputerowa,
- MR – rezonans magnetyczny.
Coraz większe znaczenie w diagnostyce niealkoholowego stłuszczenia wątroby zyskuje elastografia wątroby (VCTE, potocznie FibroScan) – nieinwazyjne badanie oceniające jednocześnie stopień zwłóknienia wątroby (na podstawie sztywności tkanki, LSM) oraz stopień stłuszczenia (parametr CAP). Badanie to pozwala w wielu przypadkach ograniczyć konieczność wykonania biopsji wątroby i jest coraz szerzej stosowane zarówno w diagnostyce, jak i w monitorowaniu skuteczności leczenia.
Powiązane artykuły
Stłuszczenie wątroby – leczenie
Stłuszczenie wątroby można leczyć, eliminując jego przyczynę, co obejmuje zmianę stylu życia i leczenie chorób współistniejących. Główne metody to:
- Zmiana diety – na dietę śródziemnomorską lub dietę DASH o zmniejszonej kaloryczności, bogate w zdrowe tłuszcze, błonnik, białko. Należy spożywać duże ilości warzyw, owoców, zdrowe tłuszcze, pełnoziarniste produkty zbożowe. Ograniczenie spożywania cukrów prostych (słodycze), tłuszcze nasycone i trans (fast food), przetworzone węglowodany (biały chleb).
- Aktywność fizyczna – zaleca się co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo, dostosowanej do możliwości i stanu zdrowia pacjenta. Regularny ruch pomaga w redukcji masy ciała, poprawia wrażliwość na insulinę i może zmniejszać ilość tłuszczu w wątrobie.
- Leczenie chorób współistniejących, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze.
- Niespożywanie alkoholu.
Leczenie stłuszczenia wątroby polega głównie na zmianie stylu życia – zdrowa dieta, aktywność fizyczna. Kluczowa jest również kontrola chorób współistniejących. Warto także profilaktycznie wykonywać badania laboratoryjne, aby kontrolować stan swojego zdrowia, gdyż stłuszczenie wątroby często nie daje żadnych objawów. W Synevo możesz wykonać profil wątrobowy, który zawiera badania, takie jak: AST, ALT, fosfataza alkaliczna, GGTP, bilirubina całkowita, albumina.
Bibliografia
- Dr n. med. P. Gajewski, Interna Szczeklika – mały podręcznik 2019/20, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019
- https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/watroba/326342,stluszczenie-watroby-objawy-przyczyny-leczenie [dostęp: 22.10.2024]
- Tamaki N, Kimura T, Wakabayashi SI, Yamazaki T, Iwadare T, Tanaka N, Kurosaki M. Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD): definition, diagnosis, natural history, and treatment. Jpn J Radiol. 2026 Mar;44(3):465-475.
