Badanie cholesterolu całkowitego

Do badania nie musisz być na czczo, chyba że wymagają tego inne wykonywane oznaczenia lub zalecenia lekarza.

Dzień wcześniej zrezygnuj z intensywnego treningu i postaraj się ograniczyć stres.

Pobranie najlepiej wykonać rano – dzięki temu wynik będzie najbardziej miarodajny.

Zakresy wartości referencyjnych mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium, dlatego poziom najlepiej odczytywać w odniesieniu do norm podanych na wyniku.

Ostateczną ocenę zawsze powinien przeprowadzić lekarz – poziom cholesterolu całkowitego interpretuje się bowiem nie w oderwaniu, ale w kontekście pełnego obrazu ryzyka sercowo-naczyniowego danej osoby.

Cena badanie cholesterolu całkowitego waha się od od 15,00 do 40,00 zł, w zależności od punktu pobrań.

Cholesterol to lipid (tłuszcz) z grupy steroidów. Obecny jest w każdej komórce organizmu i niezbędny do życia. Cholesterol pochodzi z dwóch źródeł: częściowo dostarczamy go z dietą, a częściowo jest wytwarzany w wątrobie z innych tłuszczów.

Na wynik cholesterolu całkowitego składają się dwie główne frakcje: HDL, nazywany potocznie „dobrym cholesterolem” oraz nie-HDL, w którego skład wchodzą m.in.: LDL, VLDL, chylomikrony. Różnią się one gęstością i budową lipoprotein, czyli cząsteczek transportujących tłuszcze we krwi. To właśnie przewaga LDL i jego nadmiar zwiększa ryzyko miażdżycy.

Cholesterol buduje błony komórkowe, stanowi materiał do syntezy hormonów, kwasów żółciowych i witaminy D. Z cholesterolu organizm syntetyzuje wszystkie hormony steroidowe, takie jak kortyzol, aldosteron oraz hormony płciowe (estrogeny, progesteron, testosteron). To one odpowiadają m.in. za utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej, regulację metabolizmu, a także za płodność i prawidłowy przebieg ciąży.​

Kłopot pojawia się dopiero wtedy, gdy jego równowaga zostaje zaburzona. To nie sama obecność cholesterolu jest problemem, lecz jego nadmiar i nieprawidłowe proporcje frakcji, które zwiększają ryzyko miażdżycy oraz chorób sercowo-naczyniowych.

Kiedy należy wykonać badanie?

Badanie cholesterolu całkowitego warto wykonywać profilaktycznie u osób dorosłych (szczególnie narażone są osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku chorób sercowo-naczyniowych – wtedy badanie warto wykonywać co najmniej raz w roku).

Szczególnie uważne powinny być osoby z tzw. grup ryzyka. Do większego prawdopodobieństwa rozwoju chorób sercowo-naczyniowych i zaburzeń lipidowych przyczyniają się:

• insulinooporność i cukrzyca typu 2,
• nadwaga i otyłość,
• nadciśnienie tętnicze, miażdżyca,
• choroby tarczycy,
• przewlekłe choroby nerek,
• palenie tytoniu,
• stosowanie niektórych leków (np. kortykosteroidów),
• niska aktywność fizyczna i dieta bogata w tłuszcze nasycone.

Poza cholesterolem całkowitym warto oznaczyć także lipoproteinę(a), bo ujawnia dodatkowe, genetyczne ryzyko sercowo‑naczyniowe, którego nie widać w zwykłym lipidogramie.

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.

Pobrany materiał jest następnie przekazywany do laboratorium medycznego, gdzie diagności dokonują analiz.

Wyodrębnia się dwa rodzaje hipercholesterolemii: pierwotną i wtórną.

Hipercholesterolemia pierwotna (uwarunkowana genetycznie) przyjmuje następujące formy:

• Hipercholesterolemia rodzinna (FH) – mutacja genu receptora LDL, PCSK9 lub apolipoproteiny B; brak lub dysfunkcja receptorów LDL powoduje nagromadzenie cholesterolu we krwi; postać hetero- i homozygotyczna.
• Hipercholesterolemia wielogenowa – najczęstsza postać; wynika z kumulacji wielu wariantów genetycznych nasilanych przez niekorzystny styl życia.
• Rodzinny defekt apolipoproteiny B100 (FDB).

Przyczyny wtórne to m.in.:

• niedoczynność tarczycy,
• insulinooporność
• cukrzyca typu 2,
• zespół Cushinga,
• zespół nerczycowy
• przewlekła choroba nerek (PChN)
• cholestaza,
• marskość wątroby,
• otyłość,
• zespół metaboliczny,
• styl życia (niezdrowa dieta, brak aktywności fizycznej, używki).

Hipercholesterolemia przez długi czas może nie dawać żadnych subiektywnych objawów. Często jest tak, że wyraźne dolegliwości pojawiają się już na etapie powikłań miażdżycowych. Symptomy to:

• objawy skórne (żółtaki, rąbek rogówkowy),
• objawy sercowo-naczyniowe (bóle w klatce piersiowej, duszność wysiłkowa, niedokrwienie kończyn),
• objawy neurologiczne (np. zaburzenia mowy).

Najpoważniejsze powikłania utrzymującego się przez długi czas wysokiego poziomu cholesterolu całkowitego to:

• zawał serca,
• udar mózgu niedokrwienny,
• w skrajnych przypadkach nagłe zatrzymanie krążenia.

• Lipidogram
• LDL cholesterol (metoda bezpośrednia)
• HDL cholesterol