Badanie lipoproteina(a)
Material: Krew Kod ICD-9: M69 Symbol: LP-A

Badanie lipoproteina(a)

Material: Krew Kod ICD-9: M69 Symbol: LP-A
Badanie lipoproteiny(a) polega na oznaczeniu poziomu tej specyficznej cząsteczki lipidowej w surowicy lub osoczu krwi. Podwyższone stężenie Lp(a) jest silnym, genetycznie uwarunkowanym i niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo‑naczyniowych.
BLIK Visa Mastercard Apple Pay Google Pay

Od 20 lat badamy Twoją krew.

4.7 / 5

200 000+ zadowolonych Pacjentów
Badanie w pigułce

Krótki opis badania

Badanie lipoproteiny(a) to oznaczenie stężenia tej specyficznej cząsteczki lipidowej we krwi z próbki surowicy lub osocza. Lp(a) jest silnym, niezależnym i genetycznie uwarunkowanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Eksperci Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) oraz Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego (PTL) zalecają, aby każda dorosła osoba miała oznaczone stężenie Lp(a) co najmniej raz w życiu.

Czas oczekiwania na wynik

Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 5 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.

Jak odebrać wynik?

  1. Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
  2. Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
  3. W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.

Przygotowanie do badania

Pobranie krwi nie wymaga ścisłego bycia na czczo, jednak zaleca się pobranie rano, po nocnym odpoczynku.

Przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego.

Poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach.

Czym jest Lipoproteina(a)?

Lp(a) to cząsteczka zbudowana z fragmentu podobnego do LDL, do którego dołączone jest dodatkowe białko – apolipoproteina(a). Stężenie Lp(a) jest w około 90% uwarunkowane genetycznie i pozostaje stosunkowo stałe przez całe życie – nie zmienia się istotnie pod wpływem diety, aktywności fizycznej i innych modyfikacji stylu życia (chociaż w niektórych stanach fizjologicznych i chorobowych jej ilość może się zmienić).

Rola w organizmie

Fizjologiczna funkcja Lp(a) nie została do końca poznana. Znane jest natomiast jej działanie patofizjologiczne – Lp(a) wykazuje przede wszystkim działanie promiażdżycowe (za pośrednictwem apoB) i prozapalne (poprzez utlenione fosfolipidy).

Podwyższona Lp(a) jest niezależnym czynnikiem ryzyka miażdżycy, zawału serca i udaru mózgu, dlatego jednorazowe badanie pomaga sprawdzić, czy masz „genetycznie wyższe” ryzyko chorób serca, nawet jeśli inne wyniki lipidów są prawidłowe.

Kiedy warto wykonać badanie lipoproteiny(a)?

Zgodnie z rekomendacjami PTK i PTL, badanie Lp(a) jest szczególnie wskazane:

  • U każdej dorosłej osoby – przynajmniej raz w życiu;
  • U pacjentów z przedwczesną chorobą sercowo-naczyniową (np. zawał serca przed 55. rokiem życia u mężczyzn, przed 65. u kobiet);
  • Gdy brak jest oczekiwanej odpowiedzi na leczenie statynami;
  • U osób z granicznym ryzykiem sercowo-naczyniowym między umiarkowanym a wysokim;
  • U pacjentów z rodzinną hipercholesterolemią (FH) i/lub miażdżycową chorobą sercowo-naczyniową;
  • kobiet po 50. roku życia (po menopauzie);
  • krewnych pierwszego stopnia osób z wysokim stężeniem Lp(a);
  • U kobiet planujących ciążę lub z nawracającymi utratami ciąży i wewnątrzmacicznym ograniczeniem wzrostu;
  • U osób poniżej 18. roku życia z przedwczesną miażdżycową chorobą układu krążenia w wywiadzie rodzinnym lub udarem niedokrwiennym mózgu.

Ze względu na genetyczne uwarunkowanie Lp(a) i brak charakterystycznych objawów, jedyną metodą wykrycia podwyższonego poziomu jest badanie laboratoryjne krwi.

Jak przebiega badanie?

Badanie Lp(a) jest wykonywane z próbki krwi żylnej pobranej z żyły łokciowej.

Normy

Nie ma jednej bezwzględnej normy Lp(a) – wyniki interpretuje się w kontekście całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego danego pacjenta.

Dlatego wynik zawsze powinien oceniać lekarz, biorąc pod uwagę cały obraz: wiek, inne choroby, wartości cholesterolu, ciśnienie, styl życia i ogólne ryzyko sercowo‑naczyniowe.

Przyczyny niskiego poziomu

Niskie stężenie Lp(a) jest najczęściej korzystnym wynikiem i zazwyczaj wynika z uwarunkowań genetycznych.

Czynniki, które mogą się przyczyniać do obniżenia lipoproteiny (a) to:

  • duże izoformy apo(a),
  • nadczynność tarczycy,
  • hormonalna terapia zastępcza po menopauzie,
  • zaawansowana choroba wątroby,
  • Tocilizumab (lek przeciwzapalny).

Objawy niskiego poziomu

Niskie stężenie Lp(a) samo w sobie nie wywołuje objawów klinicznych i jest z reguły stanem korzystnym.

Wyjątek stanowią sytuacje, gdy niski Lp(a) wynika z postępującej choroby wątroby – wówczas mogą towarzyszyć mu objawy związane z uszkodzeniem tego narządu (żółtaczka, obrzęki, zmęczenie), a nie z samym Lp(a).

Przyczyny wysokiego poziomu

Podwyższone stężenie Lp(a) wynika głównie z predyspozycji genetycznych. Do pozostałych przyczyn należą:

  • niedoczynność tarczycy,
  • menopauza,
  • ciąża (wzrost fizjologiczny),
  • przewlekła choroba nerek,
  • zespół nerczycowy,
  • dializoterapia (otrzewnowa),
  • leczenie hormonem wzrostu.

Objawy wysokiego poziomu Lp(a)

Samo podwyższone stężenie Lp(a) nie daje bezpośrednich, swoistych objawów. Objawy pojawiają się dopiero jako konsekwencja powikłań sercowo-naczyniowych:

  • ból w klatce piersiowej, duszność – związane z chorobą wieńcową i zawałem serca;
  • objawy udaru niedokrwiennego mózgu – nagłe zaburzenia mowy, niedowłady, zawroty głowy;
  • chromanie przestankowe, bóle nóg – przy chorobie tętnic obwodowych (PAD);
  • szmery serca, duszność wysiłkowa – przy zwężeniu zastawki aortalnej (AVS), na które Lp(a) ma szczególnie silny wpływ;
  • objawy niewydolności serca – przy zaawansowanej chorobie wieńcowej.

Podwyższona Lp(a) przez lata nie daje o sobie znać, aż w końcu ujawnia się pod postacią zawału, udaru lub problemów z zastawką aortalną. Dlatego przy wysokim wyniku Lp(a) tak ważne jest, aby razem z lekarzem szczególnie zadbać o pozostałe czynniki ryzyka sercowo‑naczyniowego, nawet jeśli na co dzień nie odczuwasz żadnych dolegliwości.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak zmniejszyć ryzyko rozwoju miażdżycy?

Aby zmniejszyć ryzyko miażdżycy, warto zadbać o kilka obszarów jednocześnie. Kluczowe jest utrzymanie cholesterolu LDL i nie‑HDL na poziomach dopasowanych do Twojego indywidualnego ryzyka sercowo‑naczyniowego, a także dbanie o prawidłowe stężenie triglicerydów, cukru we krwi i ciśnienia tętniczego.

Ogromne znaczenie ma również zdrowa masa ciała, regularna aktywność fizyczna, całkowite zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie innych używek oraz dbałość o dobry, regularny sen, który wspiera prawidłowy profil lipidowy i pracę układu krążenia.

Czy Lp(a) ma znaczenie w planowaniu ciąży?

W czasie ciąży stężenie Lp(a) może wzrosnąć nawet dwukrotnie w porównaniu z wartością sprzed ciąży, a po porodzie wraca do poziomu wyjściowego. Wzrost ten jest fizjologiczny, ale u kobiet, które już wyjściowo mają wysokie Lp(a), może oznaczać bardzo wysokie stężenia przez całe dziewięć miesięcy, co może negatywnie wpływać na naczynia i łożysko.

Czy wysoka lipoproteina(a) „przesądza" o chorobie?

Nie. Wysoka Lp(a) nie jest wyrokiem ani diagnozą, lecz informacją o podwyższonym ryzyku. Oznacza, że Twój organizm ma jeden niekorzystny czynnik wbudowany genetycznie, ale to, czy dojdzie do choroby serca czy udaru, zależy od wielu innych elementów jednocześnie.

Ryzyko sercowo-naczyniowe kumuluje się, gdy kilka niekorzystnych czynników występuje razem. Osoba z wysokim Lp(a), ale prawidłowym ciśnieniem, niskim LDL, niepaląca i aktywna fizycznie ma zupełnie inne realne ryzyko niż osoba z identycznym Lp(a), która dodatkowo pali, ma nadciśnienie i cukrzycę.

Bibliografia:

  1. B. Sosnowska, J. Stępińska, P. Mitkowski i in., Rekomendacje Ekspertów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) oraz Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego (PTL) na temat diagnostyki i postępowania u pacjentów z podwyższonym stężeniem lipoproteiny(a), „Zeszyty Edukacyjne. Kardiologia Polska” 2023, nr 5–6.
Sprawdź
Kup online
Sprawdź

Zamów rozmowę

Sprawdzanie godzin pracy...

Zamów rozmowę

Sprawdzanie godzin pracy...

Sprawdź