Badanie AST (aminotransferaza asparaginianowa)
Material: Krew Kod ICD-9: I19 Symbol: AST

Badanie AST (aminotransferaza asparaginianowa)

Material: Krew Kod ICD-9: I19 Symbol: AST
AST (aminotransferaza asparaginianowa) to jeden z enzymów wątrobowych. Jego oznaczenie we krwi jest jednym z podstawowych badań wykorzystywanych w diagnostyce zaburzeń pracy wątroby.
BLIK Visa Mastercard Apple Pay Google Pay

Od 20 lat badamy Twoją krew.

4.7 / 5

200 000+ zadowolonych Pacjentów
Badanie w pigułce

Krótki opis badania

AST jest jednym z enzymów wątrobowych. Oznaczenie jej poziomów jest powszechnie stosowane w diagnostyce chorób wątroby i monitorowaniu ich przebiegu. AST można znaleźć także w innych miejscach w ciele – w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, nerkach, trzustce, w tkankach mózgu i w śledzionie. Z tego względu razem z AST warto wykonać badania pozostałych parametrów prób wątrobowych, np. ALT.

Czas oczekiwania na wynik

Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.

Jak odebrać wynik badania?

  1. Na koncie my.synevo. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
  2. Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
  3. W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.

Przygotowanie do badania krwi

Jak przygotować się do badania? Badanie poziomu AST nie wymaga specjalnego przygotowania – powinno ono być identyczne jak w przypadku standardowego pobrania krwi:

  1. Bądź na czczo – ostatni posiłek spożyj 8-12 godzin przed pobraniem krwi.
  2. W dniu poprzedzającym badanie nie spożywaj tłustych, ciężkich potraw ani alkoholu.
  3. Oddaj krew rano, najlepiej między 7:00 a 10:00.
  4. Przed pobraniem odpocznij 15 minut.

Oznaczenie aktywności AST we krwi służy aktualnie głównie do wykrywania ostrych i przewlekłych uszkodzeń wątrobydo których należą:

  • wirusowe zapalenie wątroby,
  • stłuszczenie,
  • marskość,
  • uszkodzenia polekowe i alkoholowe.

Należy pamiętać, że aktywność AST nie jest jednak specyficznym wskaźnikiem tylko układu hepatocelularnego, dlatego, że jego aktywność stwierdzono także w mięśniu sercowym, miocytach (mięśniach szkieletowych), nerkach, trzustce, w tkankach mózgu i w śledzionie. Uszkodzenie tych narządów może wpływać na poziom AST.

Jest to enzym, który:

  • bierze udział w metabolizmie aminokwasów (cykl mocznikowy),
  • współtworzy tzw. czółenko jabłczanowo-asparaginianowe
  • wpływa na działanie szlaku neuronowo-glejowego w mózgu, uczestnicząc zarówno w przemianach energetycznych, jak i syntezie neuroprzekaźników – L-Asp i L-Glu
  • bierze udział w syntezie nukleotydów purynowych i pirymidynowych

Jakie są wskazania do wykonania badania AST?

Badanie stężenia AST we krwi jest jednym z elementów tzw. profilu wątrobowego – jego  zmiany aktywność analizuje się w odniesieniu do innych wskaźników laboratoryjnych i ogólnego stanu pacjenta. Interpretując wyniki, lekarz może uwzględnić stosunek AST do ALT (wskaźnik de Ritisa), ale też stężenie albuminy, poziom bilirubinyALP i GGT.

Oznaczenie poziomu AST jest badaniem przydatnym nie tylko w procesie wykrywania schorzeń wątroby, ale także z diagnostycznego punku widzenia informacji dostarcza nam dynamika zmian – czyli jak aktywność tego enzymu zmienia się u pacjenta w czasie.

Badanie AST należy wykonać, gdy pojawiają się dolegliwości jak:

  • zmęczenie, wyczerpanie,
  • uczucie ciężkości w prawym podżebrzu,
  • zażółcenie skóry i widocznych błon śluzowych.

Jak przebiega badanie poziomu aminotransferazy asparaginianowej?

Oznaczenie wartości AST polega na pobraniu przez personel Punktu Pobrań próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. pacjenta według standardowych procedur.

Normy AST (wartości referencyjne)

Wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od wieku i płci osoby badanej.

Poznaj przykładowe wartości referencyjne dla Laboratorium Medycznego Synevo w Toruniu:

  • U Kobiet: ≤ 35.
  • U mężczyzn: ≤ 50.

Pamiętaj: Podane zakresy referencyjne służą jedynie za wartości orientacyjne, ich wartości mogą się różnić w zależności od laboratorium wykonującego badanie.

Wyniki zawsze konsultuj z lekarzem – samodzielna interpretacja wyników nie jest wskazana.

Przyczyny niskiego poziomu AST

Należy podkreślić, ze obniżona aktywność  tego enzymu występuje rzadko. Do przyczyn możemy zaliczyć np.

  • niedobór witaminy B6 (pirydoksyna jest koenzymem niezbędnym dla właściwego funkcjonowania AST),
  • przewlekła choroba nerek (CKD – Chronic Kidney Disease),
  • mocznica (stan wysokiego poziomu mocznika we krwi może mieć wpływ na wynik badania – działa on toksycznie na enzymy wątrobowe),
  • zmniejszona masa mięśniowa (AST występuje w dużych stężeniach w tkance mięśniowej),
  • zaawansowane choroby wątroby (np. niewydolność wątroby w końcowych stadiach).

Poznaj możliwe objawy niskiego stężenia

Niska aktywność może występować wtedy gdy obniży się u pacjenta poziom witaminy B6 – u pacjenta możemy zaobserwować np.  drętwienie i mrowienie w rękach, zaburzenia nastroju.

Ponadto warto także zwrócić uwagę na:

  • niewyjaśnioną słabość mięśni,
  • oznaki niedożywienia,
  • objawy neurologiczne (neuropatia, zaburzenia nastroju i funkcji poznawczych, zawroty głowy).

Przyczyny wysokiego poziomu

Interpretując wynik AST, kluczowe znaczenie ma nie tylko sam fakt jego podwyższenia, ale także skala wzrostu aktywności enzymu. Różne zakresy odchyleń od normy mogą wskazywać na odmienne mechanizmy uszkodzenia tkanek i pomóc w ukierunkowaniu dalszej diagnostyki:

  • największy wzrost aktywności obserwuje się przy toksycznym uszkodzeniu wątroby – np. zatrucie muchomorem sromotnikowym, gdzie zmiany mogą przekraczać 100 krotność wartości prawidłowej
  • znaczny wzrost aktywności AST> 10 krotnej wartości referencyjnej obserwuje się w różnych fazach ostrego zapalenia wątroby (A, B, C, D, E), a także przy uszkodzeniu mięśni szkieletowych np. w urazowym zmiażdzeniu mięśni, dystrofii mięśniowej, rabdomiolizie czy przy stosowaniu niektórych leków np. statyn.
  • wzrost aktywności obserwuje się także w zawale mięśnia sercowego – choć nie jest to czuły wskaźnik dla tego schorzenia.
  • wzrost aktywności obserwuje się także w mononukleozie zakaźnej, hipoksji czy zapaleniu trzustki,
  • niewielki wzrost 2-3 krotny towarzyszy zastojowi w krążeniu wrotnym, cholestazie, przewlekłym chorobom mięśni i ostrej niewydolności nerek.

Objawy podwyższonego poziomu AST

Najczęstsze znaki sygnalizujące wzrost AST w wyniku zaburzeń pracy wątroby to:

  • żółtaczka,
  • zmęczenie i osłabienie,
  • ból brzucha w prawym podżebrzu,
  • swędzenie skóry,
  • wodobrzusze,
  • brak apetytu, nudności,
  • obrzęki kończyn dolnych,
  • skłonność do siniaków i krwawień.

Należy jednak pamiętać, że samo pojedyncze badanie najczęściej nie jest wystarczające, by postawić odpowiednią diagnozę. Jeśli obserwujesz u siebie dolegliwości wskazujące na dysfunkcję wątroby, zaleca się kontakt z lekarzem specjalistą. Zleci on odpowiednie badania laboratoryjne w tym np. aktywność AST. Pamiętaj! Nie diagnozuj się na własną rękę.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jaki jest prawidłowy poziom stosunku AST do ALT (wskaźnika de Ritisa)?

Prawidłowy stosunek poziomu AST do ALT przy niepodwyższonej aktywności obu enzymów, wskaźnik ten jest większy od 1 (jego aktywność jest wyższa od ALT). Obecnie jednak ten stosunek nie ma większego znaczenia klinicznego, natomiast wartość wskaźnika de Ritisa może być pomocny w rozpoznaniu uszkodzeń mięśni szkieletowych (zabiegu chirurgicznego i nabyte lub wrodzone zespoły miolityczne).

Co zrobić, żeby obniżyć podwyższone AST?

Zadbaj o siebie kompleksowo: pamiętaj o zdrowej, zbilansowanej diecie (zarówno pod kątem makro-, jak i mikroelementów), ogranicz wszelkiego rodzaju używki i zadbaj o regularny ruch.

Dlaczego aktywność AST jest powyżej zakresów referencyjnych?

Wzrost aktywności AST w surowicy krwi występuje przede wszystkim przy uszkodzeniu komórek wątroby (hepatocytów), serca (np. po zawale serca) lub mięśni, a także po intensywnym wysiłku fizycznym lub w wyniku działania leków i toksyn.

By poznać przyczyny odchyleń od normy, najczęściej należy rozszerzyć diagnostykę o oznaczenie innych enzymów np. aminotransferazy alaninowej – ALT, wykonać badania obrazowe i wyniki te odnieś do zebranego wywiadu klinicznego u pacjenta.

Bibliografia:

  • Dagmara Otto-Ślusarczyk, Wojciech Graboń, Magdalena Mielczarek-Puta. Aminotransferaza asparaginianowa – kluczowy enzym w metabolizmie ogólnoustrojowym człowieka. Postepy Hig Med Dosw (online), 2016; 70: 219-230.
  • Aspartate aminotransferase (AST) – clinical significance and interpretation, National Center for Biotechnology Information (NCBI)
  • Giannini E.G., Testa R., Savarino V. Liver enzyme alteration: a guide for clinicians.
  • Pratt D.S., Kaplan M.M. Evaluation of abnormal liver-enzyme results in asymptomatic patients. N Engl J Med. 2000;342(17):1266–1271
  • Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Aldona Dembińska-Kieć Jerzy W. Naskalski – wyd.3
Sprawdź
Kup online
Sprawdź

Zamów rozmowę

Sprawdzanie godzin pracy...

Zamów rozmowę

Sprawdzanie godzin pracy...

Sprawdź