Badanie stężenia triglicerydów

Badanie triglicerydów najlepiej wykonać rano, na czczo – po 8–12 godzinach od ostatniego posiłku.

Dzień przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego, a w dniu pobrania przyjdź wypoczęty i bez treningu.

Zakres „norm” może się nieznacznie różnić między laboratoriami, dlatego zawsze porównuj swój wynik z wartościami podanymi na wydruku.

Ostatecznej interpretacji wyniku powinien dokonać lekarz, biorąc pod uwagę Twój wiek, inne choroby, styl życia i całkowite ryzyko chorób serca i naczyń.

Cena badanie stężenia triglicerydów waha się od od 16,00 do 40,00 zł, w zależności od punktu pobrań.

Triglicerydy (TG) to związki tłuszczowe należące do grupy lipidów, pełniące w organizmie człowieka kluczową funkcję energetyczną i magazynującą. 

Triglicerydy powstają w wątrobie z kwasów tłuszczowych i węglowodanów, ale ich źródłem jest też pożywienie. Gdy spożycie kalorii (zwłaszcza z tłuszczów i węglowodanów) przekracza bieżące potrzeby energetyczne, nadmiar jest przekształcany w TG i odkładany w tkance tłuszczowej.

Triglicerydy odpowiadają za:

• Magazynowanie energii – triglicerydy to „zapasy paliwa” organizmu, gromadzone głównie w tłuszczu pod skórą i wokół narządów, z których ciało korzysta, gdy ma za mało kalorii z pożywienia.
• Dostarczanie energii dla mięśni – razem z węglowodanami dostarczają mięśniom paliwa potrzebnego do ruchu i codziennej aktywności.
• Transport tłuszczów – triglicerydy są przenoszone we krwi w lipoproteinach i dostarczają tkankom kwasy tłuszczowe, które są wykorzystywane jako źródło energii materiał budulcowego.
• Ochronę i utrzymanie ciepła – warstwa tłuszczu pod skórą amortyzuje narządy przed urazami i pomaga utrzymać prawidłową temperaturę ciała.

Kiedy warto wykonać badanie poziomu triglicerydów?

Na podstawie Wytycznych PTL/KLRWP/PTK/PTDL/PTD/PTNT diagnostyki i leczenia zaburzeń lipidowych w Polsce 2021 regularne badanie triglicerydów (jako nieodłącznego elementu profilu lipidowego) jest wskazane u osób:

• z rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego,
• z rozpoznaną hipercholesterolemią rodzinną (FH),
• z rodzinnym obciążeniem przedwczesnymi chorobami układu sercowo-naczyniowego,
• z rozpoznaną cukrzycą,
• z przewlekłą chorobą nerek,
• z rozpoznanymi chorobami o podłożu autoimmunologicznym, reumatologicznym i zapalnym,
• u przewlekle palących papierosy,
• u zakażonych HIV lub w trakcie terapii HAART.

Badania przesiewowe w kierunku zaburzeń lipidowych (dyslipidemii), w tym oznaczenie triglicerydów w ramach profilu lipidowego, są szczególnie ważne, gdy:

• Masz choć jeden czynnik ryzyka chorób serca i naczyń, np. nadciśnienie, otyłość, palenie papierosów albo w rodzinie były zawały/udar w młodym wieku.
• Jesteś mężczyzną po 40. roku życia.
• Jesteś kobietą po menopauzie.
• Jesteś w ciąży i masz cukrzycę ciężarnych lub nadciśnienie ciążowe – wtedy badanie pomaga ocenić ryzyko zaburzeń metabolicznych i nadmiernego wzrostu stężenia triglicerydów.
• Jesteś mężczyzną z zaburzeniami erekcji – mogą one mieć związek z chorobami naczyń i nieprawidłowym poziomem lipidów.
• Pojawiają się objawy mogące świadczyć o chorobie sercowo‑naczyniowej (CVD), np. ból w klatce piersiowej, duszność, kołatania serca, łatwe męczenie się czy omdlenia.

Badanie polega na pobraniu krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.

Najczęstszą i najłagodniejszą przyczyną niskiego TG jest po prostu zbyt mała podaż tłuszczów i węglowodanów w diecie. Szczególnie dotyczy to osób na diecie niskotłuszczowej lub niskokalorycznej, zwłaszcza gdy jednocześnie prowadzą intensywny trening fizyczny.

Czasem przyczyną są zaburzenia wchłaniania i choroby przewodu pokarmowego:

• celiakia,
• choroba Leśniowskiego-Crohna,
• zespół złego wchłaniania o innym podłożu (np. po resekcji jelit).

Bardzo niskie TG obserwuje się u pacjentów niedożywionych i wyniszczonych przewlekłymi chorobami.

Do obniżenia stężenia triglicerydów prowadzą także:

• nadczynność tarczycy – przyspiesza metabolizm lipidów,
• marskość wątroby – wątroba jest głównym organem odpowiedzialnym za ich syntezę.

Izolowane niskie TG u osoby zdrowej, dobrze odżywionej i aktywnej fizycznie rzadko wymaga interwencji.

Sam niski wynik TG zazwyczaj nie powoduje bezpośrednich, charakterystycznych objawów – hipotriglicerydemia jest zwykle bezobjawowa i wykrywana przypadkowo w rutynowych badaniach. Objawy, które się pojawiają, należą do choroby podstawowej będącej przyczyną niskich TG.

Jeśli za obniżonym poziom triglicerydów stoi niedożywienie, pojawia się:

• utrata masy ciała,
• zanik mięśni,
• wzdęty brzuch,
• łamliwość paznokci.

Gdy przyczyną jest zespół złego wchłaniania:

• przewlekła biegunka,
• stolce tłuszczowe (jasne, maziste),
• wzdęcia,
• niedokrwistość.

Przy nadczynności tarczycy pojawiają się:

• przyspieszone bicie serca,
• nerwowość,
• nadmierne pocenie,
• chudnięcie,
• nietolerancja ciepła.

W przebiegu chorób wątroby występują:

• żółtaczka,
• wodobrzusze,
• ciemny mocz,
• jasne stolce,
• zmęczenie.

Warto zgłosić się do lekarza, gdy niskiemu TG towarzyszą jakiekolwiek z wymienionych wyżej objawów.

Podwyższony poziom triglicerydów może wynikać zarówno z wrodzonych (genetycznych) zaburzeń, jak i z trybu życia, chorób przewlekłych czy stosowanych leków.

Przyczyny genetyczne (pierwotne) występują rzadko, ale mogą powodować bardzo wysokie wartości triglicerydów:

• rodzinna hipertriglicerydemia – dziedziczne zaburzenie metabolizmu tłuszczów.
• Zespół chylomikronemii – ciężka, wrodzona choroba, która wiąże się z wysokim ryzykiem zapalenia trzustki.
• Inne wrodzone zaburzenia lipidów (np. dysbetalipoproteinemia) – dotyczą sposobu transportu i „sprzątania” cząsteczek tłuszczu z krwi.

U większości osób wysoki poziom triglicerydów jest związany z codziennymi nawykami:

• dużo cukru w diecie – słodycze, słodzone napoje, białe pieczywo i inne produkty o wysokim indeksie glikemicznym;
• dieta bogata w tłuszcze nasycone i trans – fast food, tłuste mięsa, wyroby cukiernicze, gotowe dania;
• alkohol – nawet umiarkowane, ale regularne picie może podnosić triglicerydy;
• nadwaga i otyłość, szczególnie brzuszna – często połączone z insulinoopornością;
• mało ruchu – brak regularnej aktywności fizycznej;
• palenie papierosów;
• przewlekły stres, który wpływa na gospodarkę hormonalną i metabolizm tłuszczów.

Wysokie triglicerydy mogą towarzyszyć schorzeniom takim jak:

• cukrzyca typu 2 i insulinooporność,
• niedoczynność tarczycy,
• przewlekła choroba nerek, zespół nerczycowy,
• choroby wątroby, w tym niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) i marskość,
• choroby autoimmunologiczne (np. toczeń),
• ciąża, szczególnie w III trymestrze,
• zespół Cushinga i inne zaburzenia hormonalne.

Niektóre leki (np. część leków hormonalnych, sterydy, niektóre leki kardiologiczne) również mogą podnosić poziom triglicerydów.

Przez długi czas podwyższone triglicerydy zwykle nie dają wyraźnych sygnałów, a mimo to zwiększają ryzyko miażdżycy, zawału serca i udaru.

Przy zaawansowanym nadmiarze mogą pojawić się niespecyficzne dolegliwości:

• uczucie ciężkości po posiłkach, wzdęcia, niestrawność;
• bóle i zawroty głowy, pogorszenie koncentracji,
• ucisk lub dyskomfort w klatce piersiowej, duszność przy wysiłku – mogą świadczyć o obciążeniu serca i naczyń.

Przy bardzo wysokich wartościach rośnie ryzyko ostrych, groźnych dla życia powikłań:

• nagłe pojawienie się licznych, żółtawych grudek na skórze (tzw. żółtaki), najczęściej na pośladkach, łokciach, kolanach, ramionach;
• silny, narastający ból brzucha (często po tłustym posiłku lub alkoholu), nudności, wymioty, gorączka – mogą świadczyć o ostrym zapaleniu trzustki i wymagają pilnej pomocy lekarskiej;
• w badaniu okulistycznym lekarz może stwierdzić tzw. lipemię siatkówki (nietypowe zabarwienie naczyń w dnie oka, przy bardzo wysokich stężeniach TG, najczęściej >2000 mg/dl).

Warto też zwrócić uwagę na objawy wskazujące na rozwój miażdżycy i chorób sercowo‑naczyniowych:

• ból lub ucisk w klatce piersiowej, zwłaszcza przy wysiłku (choroba wieńcowa);
• zawroty głowy, przejściowe zaburzenia mowy, równowagi lub widzenia (zwężenie tętnic szyjnych, ryzyko udaru);
• ból nóg przy chodzeniu, który ustępuje po zatrzymaniu się (miażdżyca tętnic kończyn dolnych);

W skrajnych przypadkach zaburzenia lipidowe prowadzą do zawału serca lub udaru mózgu.