Hashimoto – objawy, przyczyny, badania
Choroba Hashimoto to stan, w którym układ odpornościowy atakuje tarczycę. Jest to choroba zapalna, znana również jako przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy, dlatego nazywa się ją często zapaleniem tarczycy Hashimoto.
Zapalenie tarczycy – Hashimoto
Choroba może występować zarówno przy podwyższonej czynności gruczołu, jak i przy normalnej lub zmniejszonej czynności gruczołu.
Hashimoto to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy błędnie atakuje własne komórki tarczycy. W jej przebiegu dochodzi do nacieków limfocytarnych, które z upływem czasu powodują zanim tkanki gruczołowej, a w konsekwencji prowadzą do niedoczynności tarczycy.
Następuje stopniowe niszczenie gruczołu i upośledzenie produkcji hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). Choroba ta może mieć zróżnicowany przebieg, od początkowej nadczynności tarczycy, kiedy poziom hormonów jest podwyższony, aż do typowej niedoczynności, gdy produkcja hormonów jest znacznie obniżona.
Co więcej, Hashimoto może także występować w postaci subklinicznej, gdzie wyniki badań laboratoryjnych wskazują na zaburzenia czynności tarczycy, ale pacjent nie odczuwa wyraźnych objawów.
Hashimoto – objawy
Na początku możesz nie zauważyć żadnych objawów choroby Hashimoto lub zauważyć niewielkie powiększenia przedniej części szyi (tzw. wola). Zapalenie Hashimoto zazwyczaj postępuje wolno z biegiem lat i powoduje przewlekłe uszkodzenie tarczycy, co prowadzi do obniżenia poziomu hormonów tarczycy we krwi. Dolegliwości i symptomy to głównie te wiążące się z niedostateczną funkcją tarczycy (niedoczynność), a mianowicie:
- zmęczenie i senność;
- zwiększona wrażliwość na zimno;
- zaparcia;
- bladość;
- suchość skóry;
- opuchlizna twarzy;
- łamliwe paznokcie;
- wypadanie włosów;
- powiększenie języka;
- niewyjaśniony przyrost masy ciała;
- bóle mięśni i osłabienie;
- ból stawów i sztywność;
- nadmierne lub długotrwałe krwawienie miesiączkowe;
- depresja;
- problemy z pamięcią i inne.
Warto wiedzieć:
- Choć nie ma sposobu na całkowite zapobieganie chorobie Hashimoto, zdrowa dieta bogata w selen, cynk i witaminę D może wspierać funkcje tarczycy.
- Regularne badania kontrolne oraz unikanie nadmiernego stresu również mogą pomóc w zarządzaniu zdrowiem tarczycy.
Przyczyny rozwoju zapalenia tarczycy Hashimoto
Choroba Hashimoto jest chorobą autoimmunologiczną, w której komórki odpornościowe i przeciwciała uszkadzają tarczycę. Dokładna geneza tego zaburzenia nie została poznana. Niektórzy naukowcy uważają, że wirus lub bakteria może wywoływać reakcję autoimmunologiczną, podczas gdy inni uważają, że może istnieć predyspozycja genetyczna.
Najprawdopodobniej połączenie kilku czynników – w tym dziedziczności, płci i wieku – może determinować ryzyko rozwoju choroby.
Powiązane artykuły
Jakie są czynniki ryzyka rozwoju zapalenia tarczycy Hashimoto?
Czynnikami, które zwiększają ryzyko zachorowania na chorobę Hashimoto, są: płeć żeńska, wiek średni, występowanie chorób tarczycy lub innych chorób autoimmunologicznych w rodzinie – jak na przykład reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca typu 1 lub toczeń czy też ekspozycja na nadmierne promieniowanie w środowisku.
Ryzyko zachorowania na Hashimoto jest wieloczynnikowe. Oprócz predyspozycji genetycznych, istotną rolę odgrywają czynniki środowiskowe. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
- Płeć: Kobiety chorują na Hashimoto znacznie częściej niż mężczyźni.
- Wiek: Chociaż choroba może pojawić się w każdym wieku, najczęściej diagnozowana jest u osób w średnim wieku.
- Historia rodzinna: Występowanie chorób tarczycy lub innych chorób autoimmunologicznych (np. cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów) w rodzinie zwiększa ryzyko.
- Niedobory żywieniowe: Niedobór jodu, selenu czy witaminy D może wpływać na rozwój choroby.
- Czynniki środowiskowe: Ekspozycja na niektóre substancje chemiczne, promieniowanie jonizujące oraz przewlekły stres mogą również odgrywać rolę.
- Inne choroby: Hashimoto często współwystępuje z innymi chorobami autoimmunologicznymi np. celiakia.
Jak zdiagnozować Hashimoto?
Badania pod kątem choroby Hashimoto można wykonać, jeśli czujesz się bardziej zmęczony lub ospały, masz suchą skórę, zaparcia i ochrypły głos lub miałeś wcześniej problemy z tarczycą lub wolem.
Rozpoznanie zapalenia tarczycy Hashimoto opiera się na objawach klinicznych i wynikach badań krwi, które mierzą poziomy TSH wytwarzanego w przysadce mózgowej. Jeśli tarczyca ma zmniejszoną funkcję, poziom hormonu tarczycy (FT4) jest niski.
Jednocześnie wzrasta poziom TSH, ponieważ przysadka mózgowa próbuje stymulować tarczycę do wytwarzania większej liczby hormonów. Za pomocą czułego testu TSH lekarze mogą zdiagnozować zaburzenia czynności tarczycy znacznie wcześniej, często przed wystąpieniem objawów lub powikłań choroby.
Ponieważ ta choroba jest chorobą autoimmunologiczną, we krwi można wykryć przeciwciała. Badania laboratoryjne mogą potwierdzić występowanie przeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO, aTPO) lub/i przeciw tyreoglobulinie (anty-TG). TPO jest enzymem występującym w tarczycy, który odgrywa ważną rolę w produkcji hormonów tarczycy.
Należy pamiętać, że test na obecność przeciwciał anty-TPO nie jest dodatni dla wszystkich osób z zapaleniem tarczycy – chorobą Hashimoto. U niektórych pacjentów będą wykrywalne przeciwciała anty-TPO, ale nie wystąpi wole, niedoczynność tarczycy ani inne zaburzenia związane z tym gruczołem.
Kiedy należy udać się do lekarza?
Koniecznie skontaktuj się ze swoim lekarzem, jeśli wystąpią następujące objawy i symptomy:
- zmęczenie bez wyraźnego powodu;
- sucha skóra;
- blada, spuchnięta twarz;
- zaparcia.
Powinieneś także udać się do lekarza w celu sprawdzenia czynności tarczycy, jeśli przeszedłeś operację tarczycy, byłeś leczony radioaktywnym jodem lub lekami przeciwtarczycowymi, lub też poddany radioterapii głowy, szyi czy górnej części klatki piersiowej.
Jeśli masz wysoki poziom cholesterolu we krwi, zapytaj lekarza, czy przyczyną może być niedoczynność tarczycy.
W ramach leczenia niedoczynności tarczycy spowodowanej zapaleniem tarczycy – chorobą Hashimoto, regularnie wykonuj badania okresowe i badaj hormony tarczycy.
Czy można leczyć chorobę Hashimoto?
Leczenie tej choroby obejmuje monitorowanie i leczenie zastępcze hormonami tarczycy (np. syntetycznym hormonem tarczycy lewotyroksyną).
Jeśli tarczyca funkcjonuje prawidłowo w momencie rozpoznania, pacjentowi nie przepisuje się leczenia, ale zaleca się przeprowadzanie regularnych badań.
Lekarz zwykle sprawdza poziom TSH, aby ustalić prawidłową, początkową dawkę lewotyroksyny, a także po sześciu do ośmiu tygodni leczenia i ponownie po każdej zmianie dawki. Po określeniu dawki normalizującej, lekarz najprawdopodobniej będzie sprawdzał okresowo poziom TSH co dwanaście miesięcy, ponieważ wymagana dawka może ulec zmianie.
Jakie są kompikacje jeśli Hashimoto nie jest leczona?
Nieleczona, nieaktywna tarczyca w stanie niedoczynności spowodowanej zapaleniem tarczycy Hashimoto może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych:
- Wole. Ciągła stymulacja tarczycy w celu uwolnienia większej liczby hormonów może prowadzić do wzrostu wielkości gruczołu – wole. Niedoczynność tarczycy jest jedną z najczęstszych przyczyn występowania wola.
- Problemy kardiologiczne. Zapalenie tarczycy Hashimoto może również wiązać się ze zwiększonym ryzykiem chorób lub incydentów sercowo-naczyniowych. Głównym powodem jest wysoki poziom lipoprotein o niskiej gęstości (LDL), tzw. „zły” cholesterol, który może występować u osób z niedoczynnością tarczycy. Nieleczona niedoczynność tarczycy może prowadzić do niewydolności serca.
- Problemy ze zdrowiem psychicznym. Depresja może wystąpić na początku choroby Hashimoto i z czasem może stać się poważniejsza. Zapalenie tarczycy Hashimoto może również prowadzić do zmniejszenia pożądania seksualnego (libido) zarówno u mężczyzn, jak i kobiet.
- Obrzęk śluzowaty. Ten rzadki, zagrażający życiu stan, może rozwinąć się z powodu długotrwałej ciężkiej niedoczynności tarczycy, wynikającej z nieleczonej choroby Hashimoto. Jego objawy obejmują senność, po której następuje głęboki letarg i utrata przytomności
- Śpiączka. Śpiączka z powodu obrzęku śluzowatego może być spowodowana wyziębieniem, środkami uspokajającymi, infekcją lub innym obciążeniem organizmu. Ten stan wymaga natychmiastowego leczenia.
- Wady płodu. Dzieci urodzone przez kobiety z nieleczoną niedoczynnością tarczycy z powodu zapalenia tarczycy Hashimoto są bardziej narażone na opóźnienie rozwoju i wystąpienie problemów intelektualnych. Może istnieć związek między występowaniem niedoczynności tarczycy u ciężarnej a wadami wrodzonymi, takimi jak rozszczep podniebienia.
- Problemy zdrowotne noworodka. Istnieje również związek między ciążą matki z niedoczynnością tarczycy a problemami serca, mózgu i nerek u noworodka. Jeśli planujesz zajść w ciążę lub jesteś we wczesnej ciąży, sprawdź poziom hormonów tarczycy.
Hashimoto – jakie badania wykonać?
