Tarczyca to niewielki gruczoł usytuowany w przedniej części szyi, który odgrywa znaczącą w rolę w procesach metabolicznych i funkcjonowaniu całego organizmu. Z artykuły dowiesz się, za co odpowiedzialne są hormony tarczycy, jakie są ich normy oraz jakie badania wykonać, aby sprawdzić ich poziom.
Jakie hormony produkuje tarczyca i za co one odpowiadają?
Tarczyca produkuje tyroksynę (T4) oraz trijodotyroninę (T3), czyli hormony, które są odpowiedzialne za kontrolowanie metabolizmu, termoregulację, pracę układu sercowo-naczyniowego, nerwowego oraz trawiennego, a także za wzrost i rozwój komórek. Tyroksyna (T4) jest głównych hormonem wytwarzanym przez tarczycę (80%), jednak jest mniej aktywna niż trijodotyronina (T3) (20%), która jest biologicznie bardziej aktywnym hormonem, co oznacza, że ma większy wpływ na regulację procesów metabolicznych. Syntezę hormonów tarczycy (T3 i T4) reguluje wydzielany w przysadce mózgowej hormon TSH.
Kiedy badać hormony tarczycy?
Badania hormonów tarczycy zaleca się wykonać w przypadkach:
- Objawów niedoboru hormonów tarczycy (niedoczynność tarczycy), tj. zmęczenie, zwiększona wrażliwość na zimno, zaparcia, sucha skóra, przyrost masy ciała, chrypa, wypadanie włosów, problemy z koncentracją, senność.
- Objawów nadmiaru hormonów tarczycy (nadczynność tarczycy), tj. utrata masy ciała mimo zwiększonego apetytu, przyspieszone tętno, nerwowość, nadpobudliwość, drżenie rąk.
- Ciąży – zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy, mogą powodować wady płodu. Dlatego zazwyczaj zaleca się badanie poziomu TSH już na początku ciąży.
- Problemów z zajściem w ciążę – zaburzenie poziomu hormonów tarczycy może wpływać na cykl menstruacyjny i funkcje rozrodcze.
- Chorób tarczycy występujących w rodzinie – ryzyko zachorowania jest większe, gdy w rodzinie występowały przypadki chorób tarczycy. Ważne jest regularne wykonywanie badań kontrolnych hormonów.
- Leczenia chorób tarczycy – osoby z niedoczynnością lub nadczynność tarczycy, które przyjmują leki, powinny regularnie badać poziom hormonów, aby dostosować dawki.
Warto wiedzieć:
- Hormony tarczycy – tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3) – regulują metabolizm, wpływają na wzrost, rozwój oraz funkcjonowanie układu nerwowego, sercowo-naczyniowego i pokarmowego.
- Niski poziom hormonów tarczycy może powodować zmęczenie, przyrost masy ciała i problemy z koncentracją, podczas gdy nadmiar hormonów prowadzi do nadpobudliwości, utraty wagi i kołatania serca.
- Badanie TSH (hormonu tyreotropowego) oraz FT3 i FT4 zaleca się przy objawach zaburzeń tarczycy, takich jak zmiany wagi, problemy z energią czy nastrojem, a także w trakcie ciąży lub planowania rodziny.
Badania hormonów tarczycy
W przypadkach podejrzenia problemów z tarczycą wykonuje się badania poziomu jej hormonów, a także hormonów regulujących jej pracę. Badania, które warto wykonać to:
- TSH (hormon tyreotropowy) – produkowany przez przysadkę mózgową, stymuluję tarczycę do produkcji hormonów. Podwyższony poziom TSH (przy jednoczesnym obniżonym FT4) może świadczyć o niedoczynności tarczycy. Obniżony poziom TSH (przy jednoczesnym podwyższonym FT4) najczęściej wskazuje o nadczynności tarczycy. Jest to podstawowe badanie funkcji tarczycy.
- FT4 (wolna tyroksyna) – jest bardziej precyzyjnym wskaźnikiem niż całkowite T4.
- FT3 (wolna trijodotyronina) – aktywna forma hormonów tarczycy.
- Anty-TPO (przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej) – podwyższony poziom anty-TPO może wskazywać na zapalenie tarczycy. Pozwala na wykrycie chorób autoimmunologicznych tarczycy, takich jak Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa.
- Anty-TG (przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie) – podwyższone poziomy mogą świadczyć o chorobie autoimmunologicznej tarczycy.
- TRAb (przeciwciała przeciw receptorowi hormonu tyreotropowego) – badanie może wykryć obecność przeciwciał przeciw TSH. Wykrywa choroby autoimmunologiczne tarczycy.
W Synevo wykonasz także pakiety badań na tarczycę:
Hormony tarczycy – normy
Normy stanowią ogólne zalecenia, są to wartości referencyjne i mogą się różnić w zależności od indywidualnych czynników pacjenta oraz laboratorium wykonującego badanie.
Normy dla osób dorosłych:
