Jakie są objawy chorej tarczycy? Jakie badania wykonać?
Świadomość społeczna dotycząca rozpoznawania i przebiegu chorób tarczycy z roku na rok rośnie. Skutkuje to oczywiście zwiększoną liczbą diagnoz, a także poprawą jakości życia pacjentów cierpiących na schorzenia powiązane z nieprawidłowym funkcjonowaniem wspomnianego narządu. Aby jednak udać się na pierwszą wizytę do endokrynologa, warto wiedzieć, jakie objawy mogą świadczyć o zapaleniu, nadczynności czy niedoczynności tarczycy. Poznaj najważniejsze z nich i sprawdź, jakie badania wykonać, by sprawdzić stan własnej tarczycy!
Objawy chorej tarczycy – na co warto zwrócić uwagę i kiedy wykonać badania?
Tarczyca jest gruczołem wydzielania wewnętrznego, który produkuje hormony niezbędne do regulacji i zachodzenia wielu procesów w organizmie. Najczęściej występujące choroby tarczycy to jej nadczynność oraz niedoczynność. Oprócz tego u niektórych pacjentów endokrynologicznych rozwija się choroba Gravesa-Basedova, zapalenie tarczycy, wole tarczycowe (powiększenie gruczołu) czy też guzki na tarczycy i nowotwory. Objawy, które powinny skłonić osobę ich doświadczającą do wizyty u lekarza rodzinnego lub bezpośrednio u endokrynologa, to:
- Niedoczynność tarczycy: przewlekłe zmęczenie, senność, nietolerancja zimna, sucha skóra, zaparcia, spowolnienie, problemy z koncentracją, przyrost masy ciała czy zaburzenia miesiączkowania;
- Nadczynność tarczycy: utrata masy ciała, nietolerancja ciepła, nadmierna potliwość, kołatanie serca, przyspieszone tętno, drżenie rąk, niepokój, zaburzenia snu, częstsze wypróżnienia czy osłabienie;
- opuchnięcie szyi (zwłaszcza naborach i w jej dolnej części), wyczuwalne guzki na szyi, ale także problemy z przełykaniem czy nawet mówieniem – to wszystko może świadczyć o powiększaniu się tarczycy (wolach), a także tworzeniu się guzków w obrębie tego organu;
- nieregularne miesiączki, problemy z zajściem w ciążę, wypadanie włosów i pogorszenie się stanu cery (trądzik), wahania wagi, wahania nastrojów (aż po depresję) mogą być oznakami rozwijającej się choroby Hashimoto. Choroba Hashimoto jest przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy i może z czasem prowadzić do niedoczynności tego gruczołu. Objawy kliniczne są często związane z rozwijającymi się zaburzeniami czynności tarczycy.
Pojedynczy objaw nie pozwala na rozpoznanie choroby tarczycy, ponieważ podobne dolegliwości mogą występować w wielu innych stanach. Dla postawienia prawidłowego rozpoznania istotna jest diagnostyka różnicująca. W jej skład, przy podejrzeniu zaburzenia funkcjonowania tarczycy, będą wchodziły między innymi badania laboratoryjne z krwi, o których piszemy poniżej.
Ważne: Przyjmujesz suplementy zawierające biotynę? Poinformuj o tym przed wykonaniem badań. Biotyna może zakłócać wyniki niektórych oznaczeń laboratoryjnych.
Profil tarczycowy – jakie parametry powinny uwzględniać badania na tarczycę?
Rozpoznawanie chorób tarczycy powinno się rozpocząć od badania krwi (wraz z wykonaniem USG tego gruczołu – jeśli lekarz uzna, że w przypadku danego pacjenta będzie ono miało wartość diagnostyczną). Zakres badań laboratoryjnych zależy od objawów, wywiadu oraz podejrzewanego rodzaju zaburzeń tarczycy. Podstawowym parametrem wykorzystywanym w ocenie jej czynności jest TSH. W zależności od wyniku TSH i sytuacji klinicznej diagnostykę można rozszerzyć m.in. o FT4, FT3 oraz odpowiednie przeciwciała przeciwtarczycowe. Niemniej, w „profilu tarczycowym”, czyli w badaniach laboratoryjnych z krwi, określa się poziom następujących parametrów:
- TSH (hormon tyreotropowy) – hormon produkowany przez przysadkę mózgową, który reguluje pracę tarczycy. Oznaczenie TSH jest jednym z podstawowych badań wykorzystywanych w ocenie czynności tarczycy;
- FT3 /TT3 – trójjodotyronina lub jej wolna frakcja. Oznaczenie może być pomocne przede wszystkim w diagnostyce nadczynności tarczycy, szczególnie przy obniżonym TSH. Ma natomiast ograniczoną przydatność w rozpoznawaniu niedoczynności tarczycy;
- FT4 – wolna tyroksyna, czyli niezwiązana z białkami frakcja jednego z głównych hormonów tarczycy. Jej oznaczenie wraz z TSH pomaga ocenić czynność tarczycy;
- ATPO (anty-TPO) – przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej. Ich obecność może wskazywać na autoimmunologiczne podłoże choroby tarczycy, m.in. w przebiegu choroby Hashimoto. Wynik należy interpretować łącznie z TSH, hormonami tarczycy oraz obrazem klinicznym. NICE zaleca rozważenie oznaczenia TPOAb u dorosłych z TSH powyżej zakresu referencyjnego i jednocześnie nie zaleca rutynowego powtarzania tego oznaczenia;
- ATG (anty-TG) – przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie, które mogą występować m.in. w autoimmunologicznych chorobach tarczycy. Ich oznaczenie może stanowić uzupełnienie diagnostyki w określonych sytuacjach klinicznych.
W diagnostyce choroby Gravesa-Basedowa istotne znaczenie ma również oznaczenie przeciwciał przeciw receptorowi TSH (TRAb). Ich obecność pomaga potwierdzić autoimmunologiczne podłoże nadczynności tarczycy.
Chora tarczyca – jakie badanie wykonać?
Skuteczna opieka nad tarczycą to klucz do utrzymania zdrowego stylu życia. Badania laboratoryjne odgrywają istotną rolę w ocenie czynności tarczycy oraz diagnostyce jej zaburzeń. Zakres badań powinien uwzględniać objawy, wywiad, czynniki ryzyka oraz dotychczasowe wyniki. Sprawdź nasze badania i podejmij krok w stronę zdrowia.
Powiązane artykuły
Bibliografia
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Thyroid disease: assessment and management. NICE Guideline NG145. Published 2019, updated 12 October 2023; guideline reviewed 3 October 2025.
- American Thyroid Association. Thyroid Function Tests. Materiał edukacyjny dotyczący zastosowania i interpretacji TSH, T4, T3 oraz przeciwciał przeciwtarczycowych.
- Durante C, Hegedüs L, Czarniecka A, et al. 2023 European Thyroid Association Clinical Practice Guidelines for thyroid nodule management. European Thyroid Journal. 2023;12(5):e230067. doi:10.1530/ETJ-23-0067. PMID: 37358008.
- Kahaly GJ, Bartalena L, Hegedüs L, Leenhardt L, Poppe K, Pearce SH. 2018 European Thyroid Association Guideline for the Management of Graves’ Hyperthyroidism. European Thyroid Journal. 2018;7(4):167–186. doi:10.1159/000490384. PMID: 30283735.
- National Institute for Health and Care Excellence. 2023 exceptional surveillance of thyroid disease: assessment and management (NICE guideline NG145). Dokument dotyczący m.in. interferencji biotyny w badaniach czynności tarczycy.
