Od 20 lat badamy Twoją krew.
Oznaczenie lipazy to badanie laboratoryjne sprawdzające aktywność lipazy trzustkowej w surowicy krwi. Jest to jeden z najczulszych i najbardziej swoistych enzymatycznych markerów uszkodzenia trzustki dostępny w rutynowej diagnostyce. Badanie jest zalecane przede wszystkim przy silnym bólu w nadbrzuszu, podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki, a także w monitorowaniu chorób trzustki.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Należy stosować się do kilku podstawowych zasad:
Lipaza jest enzymem, wytwarzanym głównie w trzustce i wydzielanym do światła przewodu pokarmowego. W jelicie cienkim bierze udział w procesie trawienia tłuszczów – rozkłada triglicerydy na kwasy tłuszczowe i glicerol.
Lipaza wytwarzana jest niemal wyłącznie przez trzustkę (w niewielkich ilościach również przez żołądek i ślinianki) co czyni ją bardziej swoistym markerem chorób tego narządu niż amylaza, która pochodzi również ze ślinianek i innych tkanek.
We krwi zdrowej osoby lipaza występuje w bardzo niskim stężeniu. Gdy miąższ trzustki ulega uszkodzeniu (np. wskutek aktywacji enzymów trawiennych wewnątrz gruczołu, ucisku guza lub zatkania przewodu przez kamień żółciowy), lipaza przenika do krwi w ilościach wielokrotnie przekraczających górną granicę normy.
Badanie aktywności lipazy zleca się głównie przy dolegliwościach sugerujących choroby trzustki lub kontrolując ich przebieg:
Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.
Wartości referencyjne zależą od laboratorium wykonującego badanie. Twoim punktem odniesienia powinny być zakresy podane na wyniku.
Interpretacji wyników badania lipazy powinien dokonać lekarz.
Warto wiedzieć, że aktywność lipazy przekraczająca trzykrotnie górną granicę normy jest jednym z kryteriów rozpoznania ostrego zapalenia trzustki
Należy pamiętać, że podwyższona aktywność lipazy nie oznacza automatycznie zapalenia trzustki.
Obniżona aktywność lipazy we krwi (hipolipazemia) jest klinicznie rzadziej omawiana niż jej podwyższenie, ale ma istotne znaczenie diagnostyczne – może wskazywać na zmniejszoną masę lub funkcję wydzielniczą miąższu trzustki. Przyczyną może być:
W niektórych badaniach opisano spadek aktywności lipazy również w przypadku:
Niski wynik lipazy wymaga konsultacji z lekarzem – pomoże on ustalić przyczynę odchyleń od normy, zleci dodatkowe badania trzustki i wspólnie z Tobą zaplanuje dalsze postępowanie.
Izolowane obniżenie lipazy, bez objawów ze strony przewodu pokarmowego, rzadko wymaga pilnej diagnostyki. Niepokój powinny budzić sytuacje, w których pojawiają się:
Podwyższona lipaza w surowicy (hiperlipazemia) nie jest równoznaczna z zapaleniem trzustki – szeroki wachlarz chorób trzustkowych i pozatrzustkowych może istotnie zawyżać jej aktywność.
Najczęstsze przyczyny dotyczą funkcjonowania trzustki i są to m.in.:
Przyczyny pozatrzustkowe to np.:
Objawy podwyższonej aktywności lipazy zależą od choroby leżącej u podłoża hiperlipazemii. Kluczowe symptomy to:
Jeśli zauważysz u siebie takie dolegliwości, szczególnie nagły, silny ból brzucha z nudnościami, wymiotami lub gorączką, zgłoś się jak najszybciej do lekarza.
Tak, dieta może wpływać na poziom lipazy. Długoterminowo dieta wysokotłuszczowa i regularne spożywanie alkoholu obciążają trzustkę i mogą przyczyniać się do stopniowego wzrostu aktywności lipazy. Warto też wiedzieć, że bardzo restrykcyjne diety i głodzenie mogą przejściowo obniżać jej poziom.
Wpływ intensywnego wysiłku fizycznego na wynik oznaczenia lipazy nie jest dobrze opisany, Jego wpływ jest znacznie większy w przypadku enzymów mięśniowych takich jak CK czy AST.
Przed badaniem zaleca się unikanie intensywnego wysiłku przez co najmniej 24 godziny w celu standaryzacji wyników badania.