Które hormony najbardziej wpływają na nastrój?

Nastrój nie „bierze się znikąd”. W tle cały czas pracuje chemia organizmu: hormony i neuroprzekaźniki, które wpływają na energię, motywację, sen, napięcie i reakcję na stres. W artykule opisujemy znaczenie równowagi hormonalnej dla samopoczucia psychicznego i jakie badania zrobić, by mieć lepszy obraz jednego z najważniejszych źródeł informacji o stanie zdrowia.

Które hormony klasycznie kojarzymy z nastrojem?

W rozmowach o hormonalnym wpływie na nastrój najczęściej wspominane są 4 hormony: serotonina, dopamina, kortyzol i endorfiny.

• Serotonina – neuroprzekaźnik, który odgrywa centralną rolę w regulacji nastroju, snu i apetytu. Najpopularniejsza grupa leków antydepresyjnych (SSRI) oddziałuje właśnie na gospodarowanie serotoniną w organizmie.

• Dopamina – jej główne obszary wpływu to motywacja, odczuwanie przyjemności i system nagrody w mózgu. Wahania poziomu dopaminy prowadzą do poczucia satysfakcji z jednej, a do apatii i braku motywacji z drugiej strony.

• Kortyzol – hormon ten produkowany jest w odpowiedzi na stres i początkowo zwiększa czujność, skupienie uwagi i dostarcza energii, ale jeśli jego wysokie stężenie utrzymuje się długo, prowadzi m.in. do zaburzeń lękowych i depresyjnych.

• Endorfiny – uwalniane przez organizm, by naturalnie łagodzić stres i ból. Dzięki działaniu hamującemu wydzielanie kortyzolu skutecznie redukują napięcie nerwowe.

Poza tym istotne znaczenie z perspektywy dobrostanu mają: melatonina („hormon snu”, który reguluje rytm dobowy, przez co wpływa na jakość codziennej regeneracji) oraz oksytocyna („hormon miłości” – uwalniany jest przy okazji kontaktów z bliskimi, hamuje wydzielanie kortyzolu, sprzyja poczuciu relaksu i stabilności emocjonalnej).

Powiązane artykuły

Akademia zdrowia

Kortyzol – co to jest i jak działa hormon stresu?

10 sierpnia 2024

Gospodarka hormonalna

Niedoczynność tarczycy – objawy, przyczyny, leczenie

10 czerwca 2023

Gospodarka hormonalna

Nadczynność tarczycy – objawy, przyczyny, badania

10 czerwca 2021

Akademia zdrowia

Hormony tarczycy – za co odpowiadają i kiedy je badać?

16 października 2024

Akademia zdrowia

Tarczyca – co to jest? Jakie badania wykonywać?

02 kwietnia 2020

Dlaczego tarczyca może mieć wpływ na Twój nastrój?

Choroby tarczycy w bezpośredni sposób wpływają na samopoczucie. Główne objawy psychiczne towarzyszące zaburzeniom pracy tego gruczołu to:

• Przy niedoczynności – apatia, zmęczenie, obniżony nastrój.

• Przy nadczynności – nerwowość, drażliwość, lęk, problemy ze snem.

Dlatego w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o biologiczne przyczyny złego nastroju lekarze zlecają często badanie hormonów tarczycy (fT3 i fT4) i hormonu przysadki mózgowej, który odpowiada za regulowanie pracy tarczycy – TSH.

Jak hormony płciowe wpływają na to, jak się czujesz?

Poziom hormonów płciowych ma bezpośrednie przełożenie na nastrój. W jaki sposób?

Estradiol(najsilniejszy hormon z grupy estrogenów) odpowiada m.in. za modulację systemów serotoninowych i dopaminergicznych. Im wyższe jego stężenie, tym lepszy nastrój i poziom energii. Działa to też niestety w drugą stronę – gdy jego poziom spada (np. w okresie menopauzy), osoby często doświadczają wahań nastroju, zmęczenia, a nawet epizodów depresji.

Zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie stężenie progesteronu przekłada się negatywnie na samopoczucie. Optymalne stężenie hormonu pośrednio oddziałuje uspokająco i przeciwlękowo. Niedobór prowadzi jednak do uczucia rozdrażnienia, a nadmiar do ospałości i spadku energii.

Testosteronprzyczynia się do produkcji dopaminy i serotoniny, dlatego wpływa na zdolność do regulacji nastroju, poziom energii i koncentrację. Zachodzą tu istotne różnice między płciami – u mężczyzn znaczny niedobór testosteronu może prowadzić do apatii, zmęczenia i wahań nastroju. U kobiet zarówno niski, jak i wysoki poziom testosteronu negatywnie wpływa na dobrostan psychiczny.

Choć prolaktyna jest hormonem przysadkowym, wahania jej stężenia zaburzają równowagę hormonów płciowych. W wyniku przewlekłego stresu może dojść do hiperprolaktynemii (nadmiaru prolaktyny) oraz obniżenia wrażliwości organizmu na dopaminę – hamulca dla produkcji prolaktyny. Wszystkie te czynniki mają negatywny wpływ na samopoczucie.

Nastrój to sygnał – słuchaj, co mówi Twoje ciało

Nastrój to bardzo często efekt złożonej współpracy hormonów, układu nerwowego i reakcji organizmu na stres, sen czy zmiany życiowe. Dlatego, jeśli obniżone samopoczucie, wahania emocji lub brak energii utrzymują się dłużej, warto spojrzeć szerzej.

Badania hormonalne mogą być ważnym krokiem do lepszego zrozumienia siebie i dobrania realnego wsparcia.