Hipercholesterolemia – co to jest? Objawy i diagnostyka

Hipercholesterolemia to stan podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi przekraczający normę. Cholesterol to substancja, która jest niezbędna do funkcjonowania organizmu, jednak jej nadmiar zwiększa ryzyko chorób układu krążenia, takich jak miażdżyca, zawał serca czy udar mózgu. Z artykułu dowiesz się, czym jest hipercholesterolemia, jakie są jej objawy oraz jakie badania wykonać.

Hipercholesterolemia – co to jest?

O hipercholesterolemii mówimy, gdy stężenie cholesterolu we krwi przekracza normę. U osób zdrowych można przyjąć za nieprawidłowe LDL-C ≥3,0 mmol/l (115 mg/dl). Cholesterol to lipid (tłuszcz), który jest niezbędny w organizmie, jednak jego nadmiar, a zwłaszcza frakcji LDL (tzw. „zły” cholesterol), może prowadzić do gromadzenia się go w tętnicach, przez co utrudniony jest przepływ krwi. Stan ten może powodować poważne choroby serca.

Hipercholesterolemię można podzielić na:

• Pierwotną – wielogenowa, która wynika z genetycznych predyspozycji oraz czynnika środowiskowego (żywieniowego) lub monogenowa, spowodowana defektem jednego genu.
• Wtórną – spowodowana chorobami współistniejącymi np. niedoczynność tarczycy, przewlekła niewydolność nerek, zespół Cushinga, zespół nerczycowy, choroby wątroby przebiegające z cholestazą, jadłowstręt psychiczny. Może to być też wynik przyjmowania niektórych leków (np. progestagenów, inhibitorów proteazy).

Hipercholesterolemia – objawy

Hipercholesterolemia nie daje żadnych objawów fizycznych, dopóki nie dojdzie do jej zaawansowanego stanu, gdy wystąpią już poważne schorzenia sercowo-naczyniowe. Hipercholesterolemia po długotrwałym odkładaniu cholesterolu w organizmie może objawiać się poprzez żółtaki (żółte guzki pojawiające się najczęściej na powiekach i ścięgnach) oraz rąbek starczy rogówki (biały pierścień wokół rogówki oka).

 Warto wiedzieć:

• Hipercholesterolemia to stan, w którym poziom cholesterolu we krwi przekracza normy, co zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, takich jak miażdżyca, zawał serca czy udar mózgu.
• Diagnozę stawia się na podstawie badań krwi, które mierzą poziom cholesterolu.

Hipercholesterolemia – badania

Najłatwiejszym sposobem wykrycia hipercholesterolemii jest badanie krwi. Podstawowym badaniem jest lipidogram, który zawiera pomiar wskaźników, takich jak:

• Cholesterol całkowity – określa łączny poziom cholesterolu we krwi, zarówno HDL, jak i LDL.
• Trójglicerydy – określają poziom tłuszczów prostych.
• Cholesterol LDL – lipoproteina o niskiej gęstości (tzw. „zły” cholesterol). To wskaźnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
• Cholesterol HDL – lipoproteina o dużej gęstości (tzw. „dobry” cholesterol). Jego wysoki poziom zmniejsza ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.

W diagnostyce hipercholesterolemii warto spojrzeć szerzej – poza standardowym profilem lipidowym oznaczenie lipoproteiny (a) pozwala uchwycić „ukryte” ryzyko sercowo‑naczyniowe, którego nie widać w klasycznych wynikach. Badanie to ocenia genetyczne predyspozycje do wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.

Hipercholesterolemia – leczenie

Leczenie hipercholesterolemii obejmuje zmianę diety, zwiększenie aktywności fizycznej oraz w cięższych przypadkach – leczenie farmakologiczne:

• Dieta – bogata w warzywa i owoce. Należy unikać nasyconych kwasów tłuszczowych (znajdujących się m.in. w tłuszczach zwierzęcych, oleju palmowym i kokosowym). Utrata wagi w przypadku otyłości oraz rzucenie palenia także są kluczowe dla obniżenia cholesterolu.
• Aktywność fizyczna – co najmniej 150 minut tygodniowo ruchu może pomóc w obniżeniu cholesterolu LDL i zwiększenie cholesterolu HDL. Może to być umiarkowana aktywność fizyczna, jak np. spacery, jazda na rowerze, prace w ogrodzie, pływanie).
• Leczenie farmakologiczne – stosowane preparaty to statyny, ezetymib, żywice jonowymienne, inhibitory PCSK9, lomitabid. Należy ściśle stosować się do wskazań i ustalonej przez lekarza metody leczenia.

Hipercholesterolemia może prowadzić do poważnych schorzeń, takich jak miażdżyca, udar mózgu czy zawał serca. Stosowanie zasad zdrowego stylu oraz zastosowanie leczenia farmakologicznego, może zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.