Guzki tarczycy – czy są groźne? Objawy i badania

Guzki tarczycy to zmiany na gruczole tarczycowym. Zazwyczaj są łagodne i nie stanowią żadnego zagrożenia, ale ważna jest diagnostyka, która może wykryć lub wykluczyć ryzyko zmian nowotworowych. Z artykułu dowiesz się, jakie są przyczyny powstawania guzków na tarczycy, jakie dają one objawy i jakie są możliwe metody diagnostyczne.

Guzki na tarczycy – przyczyny

Guzki tarczycy mogą mieć różne przyczyny. Są to m.in.:

• Niedobór jodu – brak jodu w diecie może być przyczyną rozwinięcia się guzków tarczycy. W Polsce i Europie niedobory jodu są rzadko spotykane, ponieważ od lat stosuje się jodowanie soli kuchennej i innych pokarmów.
• Przerost normalnej tkanki– rozwój łagodnego gruczolaka tarczycy. Niektóre gruczolaki tarczycy (autonomiczne guzki lub wole nadczynne) wytwarzają hormony tarczycy powyżej normy i prowadzą do nadczynności tarczycy.
• Torbiele tarczycy- wypełnione płynem guzki (torbiele) tarczycy są najczęściej rezultatem gruczolaków zwyrodnieniowych tarczycy.
• Przewlekłe zapalenie tarczycy (Hashimoto) – choroba Hashimoto, która występuje przy zapaleniu tarczycy, może prowadzić do powiększenia gruczołu (powstania wola guzkowego). Często wiąże się to z niedoczynnością tarczycy.
• Wole guzkowe – ten rodzaj powiększenia tarczycy charakteryzuje się tym, że w tarczycy występuje wiele guzków, ale przyczyna ich powstania jest niejasna.
• Rak tarczycy – szanse, że dana zmiana jest złośliwa, zwiększają się przy występowaniu pewnych czynników, należą do nich np.: dodatni wywiad rodzinny w kierunku raka tarczycy lub innych chorób endokrynologicznych. Innymi czynnikami, które zwiększają możliwość występowania złośliwej formy są: młody wiek (poniżej 30. roku życia) lub starszy wiek (powyżej 60. roku życia), płeć męska, ekspozycja na promieniowanie, szczególnie obejmująca głowę i szyję. Bardziej niepokojące pod względem występowania zmian złośliwych są guzki duże i twarde lub wywołujące ból albo dyskomfort.

Guzki tarczycy – objawy

Zdarza się, że guzki tarczycy produkują nadmierną ilość tyroksyny T4, hormonu wydzielanego przez tarczycę, co może powodować objawy nadczynności tarczycy, takie jak:

• niewyjaśniona utrata masy ciała,
• nadmierne pocenie się,
• drżenie,
• nerwowość,
• szybkie lub nieregularne bicie serca.

Mogą także wystąpić objawy niedoczynności tarczycy, takie jak:

• przyrost masy ciała,
• zaparcia,
• senność,
• uczucie zimna,
• zmęczenie.

 Warto wiedzieć:

• Tylko niewielki odsetek guzków tarczycy ma charakter złośliwy, dlatego regularna kontrola i wczesna diagnostyka pozwalają skutecznie ocenić ich bezpieczeństwo.
• Wiele guzków nie powoduje żadnych dolegliwości i jest wykrywanych przypadkowo podczas badań. Jednak niektóre guzki mogą wywoływać trudności w połykaniu lub problemy hormonalne.
• USG tarczycy oraz biopsja cienkoigłowa (BAC) pozwalają ocenić charakter guzków, a badania poziomu hormonów tarczycy pomagają wykryć ewentualne zaburzenia czynności gruczołu.

Czy guzki tarczycy są groźne?

Zazwyczaj guzki tarczycy są zmianami łagodnymi i nie stanowią zagrożenia. Jednak czasem zdarzają się komplikacje, które obejmują:

• problemy z połykaniem lub oddychaniem,
• choroba Gravesa-Basedowa,
• zaburzenia rytmu serca (migotanie przedsionków), osteoporoza i nadciśnienie, związane z nadczynnością tarczycy,
• rak tarczycy – jeśli guzek tarczycy jest zmianą złośliwą, zazwyczaj wymaga on usunięcia operacyjnego.

Guzki na tarczycy – jakie badania?

Badania guzków tarczycy obejmują:

• Badania fizykalne – lekarz może poprosić o przełknięcie, podczas gdy będzie badał tarczycę. Guzek na tarczycy podczas wykonywania ruchu przełykania zwykle przesuwa się w górę i w dół. Ważna jest też ocena objawów nadczynności tarczycy, takich jak: drżenie, odruchy nadaktywne oraz szybkie lub nieregularne bicie serca oraz niedoczynności tarczycy, takich jak: spowolnienie akcji serca, suchość skóry i obrzęk twarzy.
• Badania funkcji tarczycy –  wyniki testów, które badają poziom tyroksyny T4 i trijodotyroniny T3 we krwi razem z TSH, mogą wskazać, czy tarczyca wytwarza zbyt dużo tyroksyny T4 (nadczynność tarczycy), czy zbyt mało (niedoczynność tarczycy). Pomocne jest też wykonanie badań, takich jak: Anty TG, Anty TPO, TG oraz TRAb. W Synevo można wykonać profil diagnostyka chorób tarczycy, który zawiera wszystkie najważniejsze badania wykorzystywane przy ocenie funkcji tarczycy.
• Badanie ultrasonograficzne tarczycy.
• Biopsja cienkoigłowa.
• Scyntygrafia tarczycy – badanie obrazowe tarczycy z wykorzystaniem jodu radioaktywnego.

Guzki tarczycy – leczenie

Leczenie guzków tarczycy zależy od kilku czynników – wiek pacjenta, dolegliwości, choroby współistniejące, przebieg choroby, wywiad rodzinny oraz wyniki badań laboratoryjnych. Dostępne metody leczenia to:

• Regularne kontrole i obserwacja – głównie za pomocą badania USG oraz badań hormonalnych tarczycy co ok. 6 miesięcy, w przypadku małych i łagodnych guzków.
• Leczenie farmakologiczne – przy niedoczynności tarczycy lekarz może zlecić lewotyroksynę (syntetyczny hormon tarczycy) lub leki przeciwtarczycowe przy nadczynności tarczycy.
• Operacja chirurgiczna – w przypadkach, gdy guzek rośnie szybko, jest duży, powoduje ucisk lub jest zmianą nowotworową. Zwykle usuwa się większość lub całość tarczycy, po zabiegu konieczne jest przyjmowanie hormonalnej terapii zastępczej przez resztę życia.
• Jod radioaktywny – taka metoda terapii stosowana jest głównie u pacjentów z nadczynnością tarczycy. Leczenie to jest przeciwskazane u kobiet w ciąży, karmiących piersią lub planujących ciąże w najbliższym czasie.