Wybierz swój punkt pobrań
Brak punktów spełniających wybrane filtry.
Ładowanie…
Mapa nie może zostać załadowana — brak klucza API.
Bartonella to rodzaj bakterii odzwierzęcych. Najczęstszym gatunkiem wywołującym zakażenia u ludzi jest Bartonella henselae, odpowiedzialna za chorobę kociego pazura – zwykle łagodną, ale u części osób zdolną wywołać poważniejsze powikłania. Wyjaśniamy krok po kroku, jak dokładnie dochodzi do zakażenia, jakie są typowe i nietypowe objawy (od zmian skórnych po powikłania neurologiczne i oczne), kiedy warto wykonać badania oraz na czym polega leczenie i profilaktyka.
Bartonella to grupa bakterii, które mogą wywoływać u ludzi różne choroby zakaźne, najczęściej chorobę kociego pazura, a rzadziej gorączkę okopową czy tzw. chorobę Carriona.
Są to tzw. bakterie odzwierzęce (zoonozy) – ich naturalnym “domem” są różne ssaki (np. koty, psy, gryzonie).
Najczęściej do zakażenia dochodzi w bardzo prozaiczny sposób: poprzez zadrapanie lub ugryzienie przez kota, zwłaszcza młodego, albo kontakt z pasożytami takimi jak pchły, kleszcze czy wszy, które wcześniej żerowały na zakażonym zwierzęciu.
Rzadziej do zakażenia może dojść przez bezpośredni kontakt z zakażoną krwią (np. zakłucie igłą).
Po wniknięciu przez uszkodzoną skórę lub błony śluzowe Bartonella dostaje się do krwi i “zasiedla” komórki śródbłonka naczyń krwionośnych oraz erytrocyty.
Wczesne objawy bartonellozy zależą od gatunku Bartonella i obrazu klinicznego, ale najczęściej obejmują:
U osób z prawidłową odpornością zakażenie Bartonella często ma łagodny, samoograniczający się przebieg (np. typowa choroba kociego pazura).
U chorych z obniżoną odpornością może przyjmować ciężką, uogólnioną postać – mogą pojawiać się nietypowe zmiany naczyniowe (angiomatoza bakteryjna), gorączka o niejasnej etiologii, zapalenie wsiedzia czy zajęcie narządów wewnętrznych.
Zmiany skórne mogą przyjmować różną formę zależną od rodzaju Bartonella i pracy układu odpornościowego.
Choroba kociego pazura (B. henselae):
Angiomatoza bakteryjna u osób z obniżoną odpornością (B .henselae lub B. quintana):
Brodawkowata bartonelloza – choroba Carriona (B. bacilliformis):
Infekcja Bartonella może zajmować ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy, ale są to powikłania stosunkowo rzadkie, częściej opisywane u dzieci i osób z współistniejącymi chorobami lub zaburzeniami odporności.
Najczęściej dotyczy to choroby kociego pazura. Objawy neurologiczne zwykle pojawiają się po kilku tygodniach od wystąpienia pierwszych symptomów, gdy bakteria przedostaje się do ośrodkowego układu nerwowego.
Najpoważniejsze objawy ze strony układu nerwowego mogą obejmować m.in.:
Trwają badania nad możliwym udziałem przewlekłej infekcji w części zaburzeń neuropsychiatrycznych, ale związek ten nie jest jeszcze jednoznacznie potwierdzony i wymaga dalszych badań.
Podejrzewa się, że zakażenie może pośrednio przyczyniać się do objawów takich jak:
Zajęcie narządu wzroku jest rzadkim, ale ważnym powikłaniem – szczególnie w przebiegu choroby kociego pazura. Może prowadzić do nagłego pogorszenia widzenia i wymaga pilnej konsultacji okulistycznej.
Możliwe są różne zapalenia wewnątrz oka, m.in. zapalenie siatkówki i naczyniówki, błony naczyniowej oraz naczyń siatkówki, zwykle z:
Charakterystyczną postacią jest neuroretinitis – zapalenie nerwu wzrokowego z:
U części chorych występuje zespół Parinauda:
Jeśli zachodzi podejrzenie, że doszło do zakażenia, podstawowa diagnostyka obejmuje oznaczenie przeciwciał IgM i IgG przeciwko Bartonella.
Badania przeciwciał pomagają potwierdzić podejrzenie zakażenia, ale wynik zawsze trzeba interpretować razem z objawami klinicznymi. Dodatni wynik może świadczyć o przebytej lub aktualnej infekcji, ale sam nie przesądza o rozpoznaniu.
W nietypowych, ciężkich lub przewlekłych postaciach choroby stosuje się badanie PCR, które wykrywa materiał genetyczny bakterii we krwi lub wycinkach (np. węzeł chłonny, zmiana skórna, płyn z oka).
Ujemny wynik badań nie wyklucza całkowicie bartonellozy, zwłaszcza na wczesnym etapie choroby lub u osób z osłabioną odpornością – w razie silnego podejrzenia (np. po ekspozycji na zakażenie lub gdy występują charakterystyczne objawy) lekarz może zlecić inne badania (np. badania obrazowe) lub powtórzyć test.
Nie istnieje „jeden schemat” dla wszystkich zakażeń Bartonella spp. Leczenie choroby zależy od postaci klinicznej i stanu odporności pacjenta.
Najczęściej stosuje się antybiotyki z grup:
Łagodna, typowa postać często ustępuje samoistnie bez antybiotykoterapii (szczególnie w przypadku choroby kociego pazura u osób z prawidłową odpornością).
W codziennej profilaktyce ogromne znaczenie ma higiena (dokładne mycie i dezynfekcja ran po ugryzieniu/zadrapaniu, mycie rąk po kontakcie ze zwierzętami), regularna opieka weterynaryjna nad pupilami i szybka konsultacja lekarska, gdy pojawiają się niepokojące objawy.
