Anemia objawy, przyczyny, badania

Anemia, inaczej niedokrwistość, polega na obniżeniu liczby krwinek czerwonych (erytrocytw) we krwi lub też ograniczeniu ilości zawartej w niej hemoglobiny, ktra odpowiedzialna jest za wiązanie cząsteczek tlenu. Właśnie ta cecha sprawia, że erytrocyty są odpowiedzialne za transport tlenu do tkanek całego organizmu. Jeśli jest ich za mało we krwi, w porwnaniu do zapotrzebowania całego organizmu na tlen, wtedy nie wszystkie tkanki i narządy będą otrzymywały wystarczająco duże ilości tlenu. A jakie są najczęstsze objawy anemii? Kiedy warto wykonać badania na anemię i jak powinny wyglądać? Wyjaśniamy!

Najczęstsze objawy anemii

Objawy anemii zazwyczaj pojawiają się powoli i stopniowo, a ich nasilenie zależy od tego, jak bardzo poniżej normy znajdują się poziomy hemoglobiny u pacjenta. Często też objaww nie wywołuje sama niedokrwistość, tylko inne choroby, ktrych skutkiem jest anemia. Nie należy ich ignorować im szybciej zostanie wykryta ewentualna niedokrwistość, tym mniejsze staje się ryzyko wystąpienia groźnych powikłań anemii, takich jak tachykardia (zaburzenia rytmu pracy serca) czy nawet niewydolność serca. Jeśli u chorego zostaną dostrzeżone jakichkolwiek z poniższych objaww, to zalecamy niezwłocznie umwić go na badania na anemię, o ktrych więcej w dalszej części artykułu.

Najczęściej występującymi i najbardziej charakterystycznymi objawami anemii są:

• oglne osłabienie połączone z większą męczliwością,
• zawroty i ble głowy,
• duszności,
• bl i pieczenie języka,
• drażliwość,
• nieregularne miesiączki lub jej nagły brak,
• trudności z koncentracją i skupieniem uwagi,
• bladość skry i błon śluzowych jamy ustnej,
• uczucie zimna, łatwiejsze marznięcie,
• szybsze tętno, zwłaszcza przy aktywności fizycznej (w zależności od stopnia anemii może to być nawet niewielki wysiłek, jak np. wejście na płpiętro),
• większa podatność na rżne infekcje,
• nadmierne wypadanie włosw i ich wysoka łamliwość,
• suchość skry,
• problemy z gojeniem się ran,
• obniżony poziom apetytu,
• spaczony apetyt np. potrzeba spożywania kredy czy ziemi,
• zimne stopy i dłonie, uczucie ich mrowienia,
• trudności z oddawaniem moczu,
• samoistne pojawianie się siniakw,
• zmiany w wyglądzie i wytrzymałości płytek paznokci: bladość, występowanie głębokich podłużnych rowkw, kruchość oraz łamliwość,
• skurcze mięśni.

W sieci można znaleźć darmowe testy na objawy anemii, warto jednak pamiętać, że takie rozwiązania powinny być traktowane jako dodatek do konsultacji lekarskiej, a nie środek zastępczy. Nie są rwnież oficjalnymi testami diagnostycznymi pomagają tylko sprawdzić, czy odczuwane dolegliwości mogą być związane z niedokrwistością. Należy też pamiętać, że taki test na anemię online uwzględnia zwykle najczęstsze objawy anemii; te mniej charakterystyczne, ktrych rwnież nie powinno się ignorować, mogą nie być w nim ujęte.

Najczęstsze przyczyny anemii

Przyczyny anemii rżnią się w zależności od jej szczeglnego podtypu. Poza oglną definicją tj. niewystarczającą ilością hemoglobiny we krwi (ktra może, ale nie musi, być wywołana zbyt niską liczbą erytrocytw) należy oddzielnie traktować każdy rodzaj anemii, ponieważ wynika z rżnych uwarunkowań i wiąże się z innym podejściem do leczenia. Występuje podział na ponad 400 typw anemii, ale można wydzielić kilka głwnych jej rodzajw:

• Niedokrwistość spowodowana utratą krwi

W wyniku urazu lub zabiegu chirurgicznego, podczas ktrego doszło do znacznego krwawienia, zmniejsza się objętość krwi krążącej w organizmie. Jest ona względnie szybko odtwarzana dzięki mechanizmom uzupełniającym utracone płyny. Mimo to uzupełniana jest przede wszystkim część bezkomrkowa, czyli osocze.

Czas potrzebny do odtworzenia utraconych krwinek jest o wiele dłuższy. Z tego powodu, pomimo że objętość krwi dość szybko wraca do normy, stężenie erytrocytw nadal pozostaje niskie, u chorego występuje zatem anemia.

Poza nagłą utratą krwi, ten rodzaj anemii może być wywołany także przez mniej intensywne krwawienie, za to rozłożone w czasie. Do najczęstszych przyczyn anemii tego rodzaju należą obfite miesiączki oraz niektre choroby skutkujące krwawieniem do przewodu pokarmowego, takie jak wrzody żołądka czy rak jelita grubego.

• Niedokrwistość niedoborowa

Jak sugeruje sama nazwa, anemia niedoborowa spowodowana jest niewystarczającą ilością pewnych składnikw i związkw, ktre są niezbędne w procesie wytwarzania nowych krwinek czerwonych. Niedobory te mogą być wynikiem zarwno niewłaściwego odżywiania się (np. niezbilansowaną dietą wegańską), jak i upośledzonego wchłaniania z przewodu pokarmowego oraz innych chorb (np. nowotworw przewodu pokarmowego lub infekcji Helicobacter Pylori).

Do najważniejszych składnikw, ktrych obniżony poziom może prowadzić do anemii niedoborowej, należą:

• żelazo niezbędny element składowy hemoglobiny, pierwiastek, do ktrego w erytrocycie przyłączają się cząsteczki tlenu,
• kwas foliowy witamina b9 pobudza produkcję nowych czerwonych krwinek, warunkuje prawidłową syntezę ich materiału genetycznego oraz odpowiada za prawidłowy rozwj układu nerwowego płodu u kobiet w ciąży,
• witamina B12 także pobudza i reguluje intensywność procesw krwiotwrczych.

Anemia aplastyczna wynika z uszkodzeń szpiku (np. z powodu zatrucia toksynami, lekami czy też narażeniem na promieniowanie jonizujące). Szpik jest tkanką znajdującą się w środku niektrych kości, ktra odpowiedzialna jest za produkcję komrek krwi. Przy niedokrwistości aplastycznej produkcja wszystkich elementw morfotycznych krwi spada. Oznacza to, że każdego rodzaju krwinek zarwno białych, jak i czerwonych jest zdecydowanie za mało.

• Niedokrwistość hemolityczna

W przebiegu niedokrwistości hemolitycznej produkowana ilość czerwonych krwinek może być odpowiednia lub nawet wyższa, za to czas przeżycia erytrocytw jest o wiele krtszy, niż powinien być. Przeciętny erytrocyt żyje ok. 120 dni, natomiast przy anemii hemolitycznej czas ten ulega skrceniu do ok. 50. dni, przez co szpik kostny nie jest w stanie odpowiednio szybko wytwarzać nowych erytrocytw. Stan ten może być wywołany nadczynnością śledziony, czyli hipersplenizmem. To właśnie tam erytrocyty podlegają rozpadowi.

• Hemoglobinopatia

Anemia może występować także w wyniku nieprawidłowej budowy hemoglobiny skutkującej zaburzonym kształtem erytrocytu, a co za tym idzie, jego obniżoną funkcjonalnością i krtszym czasem przeżycia. Do niektrych chorb, ktre są tym wywołane, należą anemia sierpowata i talasemia obie te choroby są wrodzone, czyli uwarunkowane genetycznie.

Anemia u mężczyzn, kobiet i dzieci stopnie nasilenia

Niedokrwistość dzieli się rwnież na cztery rodzaje uzależnione od stopnia zmniejszenia stężenia hemoglobiny (Hb) to najbardziej oglny podział tej choroby. Wyrżnia się cztery poziomy nasilenia anemii:

Anemia u kobiet w ciąży

Niedokrwistość występuje u nawet 1/3 kobiet w ciąży podczas trzeciego trymestru. Część spośrd najczęstszych objaww anemii jest niestety charakterystyczna dla samych typowych dolegliwości ciążowych, jak np. zwiększona męczliwość, zawroty i ble głowy, wyższa podatność na infekcje czy skurcze mięśni. Może to utrudniać zauważenie, że coś jest nie tak, dlatego niezwykle istotne jest przeprowadzanie w ciąży profilaktycznych badań na anemię.

Podczas ciąży organizm kobiety produkuje większą ilość krwinek czerwonych (o od 20. do 30. proc.), aby zapewnić poprawny rozwj płodu. Wzrasta także całkowita objętość krwi w organizmie (o od 40. do nawet 50 proc.). Jako że oglna objętość krwi wzrasta w większym stopniu niż objętość erytrocytw, to ich stężenie automatycznie maleje, co może być pierwszą przyczyną łagodnej anemii w ciąży.

Anemia ciążowa może się rozwinąć rwnież w sytuacji, gdy żelazo (i inne składniki odżywcze) niezbędne do produkcji krwi nie są spożywane w wystarczających ilościach. To choroba, ktrej absolutnie nie należy ignorować; nieleczona może doprowadzić do poważnych komplikacji przebiegu ciąży, takich jak przedwczesny pord czy też niska masa urodzeniowa dziecka. Dlatego też regularne wykonywanie badań krwi podczas ciąży oraz odpowiednie odżywianie się i suplementacja (m.in. żelaza, kwasu foliowego i witaminy B12), najlepiej rozpoczęta już w momencie starania się o dziecko, są bardzo istotne. Szczeglną uwagę na właściwe zbilansowanie swojej diety powinny zwrcić kobiety stosujące dietę wegetariańską lub wegańską.

Anemia u dzieci

Najczęstsze objawy anemii u dzieci są podobne do tych występujących u dorosłych. W zależności od wieku dziecka nie zawsze może być ono zdolne do jasnego zakomunikowania swoich dolegliwości, dlatego należy zwracać szczeglną uwagę na zmiany w zachowaniu i wyglądzie malucha, np. takie jak:

• zwiększona senność,
• brak apetytu i wolniejsze przybieranie na wadze,
• obniżone pragnienie,
• bladość skry i śluzwek,
• osłabienie kondycji włosw,
• trudności z koncentracją i nauką,
• nietypowe zachcianki jedzeniowe dziecko z anemią może jeść rzeczy, ktre nie są przeznaczone do spożycia, np. kredę lub ziemię.

Anemia u dzieci wynika zazwyczaj z niedoborw żelaza. Występuje ona w momencie, w ktrym ilość tego składnika zapewniana razem z pokarmem jest zbyt mała w stosunku do potrzeb rosnącego i rozwijającego się młodego organizmu. Oczywiście anemia u pacjentw pediatrycznych może mieć także inne przyczyny, dlatego zawsze ważne jest przeprowadzenie dokładnego procesu diagnostycznego wraz z lekarzem, w tym wykonanie badań krwi na anemię.

Jakie badania na anemię najlepiej wykonać?

Niedokrwistość rozpoznaje się na podstawie wynikw badań stężenia we krwi żylnej. Podstawowym badaniem na anemię jest zatem morfologia krwi. W zależności od wieku i płci pacjentw, normy stężenia Hb rżnią się między sobą. Stopień niedoboru hemoglobiny zazwyczaj też ma związek z nasileniem objaww, stąd występuje także wspomniany wcześniej podział na anemie łagodne, ciężkie i umiarkowane.

• Morfologia
• Witamina B12
• Żelazo
• Kwas foliowy
• Ferrytyna
• Rozpuszczalny receptor transferyny (rTRF)
• Profil anemia

W zależności od objaww klinicznych i zebranego wywiadu lekarz może zlecić dodatkowe badania krwi na anemię w celu ustalenia dokładnych przyczyn występowania niedokrwistości. To zazwyczaj:

• Badanie poziomu witaminy B12 ktra jest jednym z podstawowych elementw prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego oraz krwionośnego. Niedobory wit. B12 mogą prowadzić między innymi do anemii megaloblastycznej, czyli takiej, w ktrej występuje zwiększenie objętości krwinek czerwonych.
• Badanie poziomu żelaza jednego ze składnikw odpowiedzialnych za prawidłowe wytwarzanie krwinek czerwonych. Niedobory żelaza prowadzą np. do anemii mikrocytarnej, ktrej cechą charakterystyczną jest zmniejszenie objętości krwinek czerwonych.
• Badanie poziomu kwasu foliowego czyli witaminy B9, ktra wraz z wit. B12 jest odpowiedzialna za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i krwionośnego. Tak jak w przypadku niedoboru B12, obniżony poziom B9 rwnież może prowadzić do anemii megaloblastycznej.
• Badanie poziomu ferrytyny ferrytynę można nazwać naturalnym magazynem żelaza; to dzięki niej organizm może korzystać z zapasw tego pierwiastka. Obniżone stężenie ferrytyny wskazuje na niski poziom zapasw żelaza, ktry z kolei wiąże się z ryzykiem występowania anemii.
• Rozpuszczalny receptor transferryny (rTRF) to białka powierzchniowe, ktre są obecne na większości komrek, w tym we krwi. Zawartość rTRF w osoczu krwi może wzrastać w przypadku niedoboru żelaza. Wykonanie badania poziomu rTRF umożliwia wykrycie niedokrwistości spowodowanej właśnie tymi niedoborami.

Jak wspomnieliśmy, o tym, jakie badania na anemię należy wykonać, decyduje lekarz. Może zlecić wykonanie wszystkich powyższych badań krwi wwczas warto zdecydować się na nasz pakiet Profil Anemia. Obejmuje on morfologię, ocenę poziomu ferrytyny, kwasu foliowego, witaminy B12, żelaza i rozpuszczalnego receptora transferryny, czyli wszystkie szczegłowe badania na anemię. Dzięki temu ustalenie przyczyny niedokrwistości staje się znacznie skuteczniejsze, a pacjent nie musi umawiać się na każde badanie z osobna.

W zależności od ustalonych przyczyn anemii będzie rżniło się także dalsze leczenie niedokrwistości. Może ono polegać na prostym zdiagnozowaniu i uzupełnianiu niedoborw pokarmowych, ale może także obejmować opiekę specjalistyczną na oddziale hematologii w przypadku występowania ciężkich zaburzeń prowadzących do niedokrwistości.