Od 20 lat badamy Twoją krew.
Test ROMA to algorytm służący do oceny ryzyka, czy wykryty u kobiety guz jajnika ma charakter złośliwy. Jest to badanie krwi, w którym jednocześnie oznacza się dwa markery nowotworowe (CA‑125 i HE4) i zestawia z informacją, czy kobieta przebyła już menopauzę. Wynik jest punktem wyjścia dla kolejnych decyzji diagnostycznych i terapeutycznych.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 5 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Do badania nie trzeba być na czczo.
Dzień przed badaniem warto ograniczyć bardzo obfite posiłki, alkohol i intensywny wysiłek fizyczny.
Poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach – nie odstawiaj ich samodzielnie.
Jeśli to możliwe nie wykonuj badania w trakcie menstruacji – poziom CA 125 jest wówczas naturalnie podwyższony.
Algorytm ROMA (z ang. Risk of Ovarian Malignancy Algorithm) pomaga ocenić, jak duże jest ryzyko, że wykryty u kobiety guz jajnika ma charakter złośliwy. ROMA nie służy przewidywaniu, czy u zdrowej kobiety „rozwinie się” rak jajnika w przyszłości – dotyczy aktualnie stwierdzonej zmiany w jajniku. Nie jest zalecany również jako badanie przesiewowe u kobiet, u których nie wykryto zmian na jajnikach.
Wynik oblicza się na podstawie jednoczesnego oznaczenia we krwi dwóch markerów nowotworowych – CA125 i HE4 – oraz informacji o statusie menopauzalnym kobiety.
U kobiet przed menopauzą stężenia CA‑125 są częściej „fałszywie” podwyższone przez czynniki niezłośliwe, np. endometriozę, mięśniaki, cykle owulacyjne czy zapalenia miednicy mniejszej.
Po menopauzie wpływ tych stanów maleje, więc podwyższenie CA‑125 częściej koreluje z procesem nowotworowym, a jednocześnie rośnie całkowite ryzyko raka jajnika wraz z wiekiem.
Badanie warto rozważyć, gdy USG lub inne badanie obrazowe wykazało nieprawidłową zmianę na jajniku, a lekarz chce dokładniej ocenić, czy może ona mieć charakter złośliwy – około 90-95% nowotworów złośliwych jajnika ma właśnie pochodzenie nabłonkowe.
Wynik testu może być szczególnie ważny przy planowaniu diagnostyki u kobiet, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka:
Badanie ROMA przebiega jak standardowe pobranie krwi żylnej – algorytm jest obliczany w laboratorium na podstawie oznaczonych markerów.
Wynik zawiera wartości CA‑125, HE4 oraz wyliczone ryzyko ROMA z informacją, czy mieści się ono w przedziale niskiego czy podwyższonego ryzyka złośliwego guza jajnika.
Normy testu ROMA różnią się w zależności od tego, czy kobieta jest przed, czy po menopauzie.
Dokładne wartości graniczne (w procentach) mogą różnić się między laboratoriami, dlatego zawsze trzeba kierować się normami podanymi na wyniku.
Trzeba pamiętać, że wynik testu ROMA nie jest sam w sobie rozpoznaniem choroby. Ma znaczenie tylko wtedy, gdy zostanie oceniony razem z innymi wynikami badań oraz całym obrazem klinicznym – dlatego każdą wartość ROMA należy skonsultować z lekarzem.
Niski wynik (poniżej progu odcięcia podanego przez laboratorium) sugeruje małe prawdopodobieństwo, że wykryta zmiana w jajniku ma charakter złośliwy.
Wysoki wynik (równy lub powyżej progu odcięcia) świadczy o zwiększonym ryzyku tego, że guz jajnika może być złośliwy.
To sygnał, że konieczna jest pilna, pogłębiona diagnostyka i rozważenie leczenia w ośrodku ginekologii onkologicznej.
Takie zmiany często nie dają żadnych dolegliwości, ale czasem mogą powodować:
niejasny ból w dole brzucha lub w obrębie miednicy,
Ryzyko zachorowania na raka jajnika może być mniejsze u kobiet, które stosowały doustną antykoncepcję hormonalną, przeszły zabiegi zamknięcia jajowodów, usunięcia jajników z jajowodami lub macicy, a także karmiły piersią.
Rak jajnika wciąż należy do nowotworów o jednym z najgorszych rokowań wśród guzów złośliwych żeńskich narządów płciowych.
Główną przyczyną umieralności z powodu nowotworów jajnika jest bezobjawowy przebieg aż do późnych stadiów zaawansowania, kiedy rak zaczyna się rozrastać poza jajniki. Obecnie nie ma dobrze działających badań przesiewowych, które pozwalałyby wykryć go na wczesnym etapie.