Badanie CA 125 - marker nowotworowy
Od 20 lat badamy Twoją krew.
4.7 / 5
Krótki opis badania
CA-125 to marker nowotworowy oznaczany we krwi. Z powodu tego, że jest wykrywany u ponad 80% kobiet ze zdiagnozowanym nowotworem nabłonkowym jajnika (zwłaszcza w bardziej zaawansowanych stadiach choroby), stał się istotnym markerem tego rodzaju raka. Główne zastosowanie kliniczne to monitorowanie odpowiedzi na leczenie i wykrywanie nawrotu choroby, a nie diagnostyka wczesnego stadium.
Czas oczekiwania na wynik
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Jak odebrać wynik?
- Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
- Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
- W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.
Jak przygotować się do badania?
Przygotowanie do badania CA 125 jest proste i nie wymaga dużych zmian w codziennych nawykach. Wystarczy zastosować się do kilku wskazówek, które pomagają uzyskać wiarygodny wynik:
- Nie jest wymagane bycie na czczo.
- Najlepiej zgłosić się na badanie w godzinach porannych, po przespanej nocy, będąc wypoczętą.
- Odpocznij 15 minut bezpośrednio przed badaniem.
Zrób w pakiecie
-
-35% z kodem BL35 do 19.08.2026
Pakiet Czym jest CA-125?
Antygen CA 125 (marker nowotworowy 125) to glikoproteina kodowana przez gen MUC16, wykorzystywana głównie jako do monitorowania leczenia raka jajnika i wykrywania nawrotów choroby.
Obecna jest na powierzchni wielu typów komórek nabłonkowych i uwalnia się do krwi w dużych ilościach u pacjentek z rakiem jajnika, a także – rzadziej – w przebiegu innych chorób łagodnych i nowotworów.
Kiedy wykonać badanie markera nowotworowego CA-125?
Marker CA-125 powinny oznaczyć przede wszystkim kobiety ze zdiagnozowanym rakiem jajnika. Najważniejszym zastosowaniem oznaczenia jest monitorowanie skuteczności terapii oraz wczesne wykrywanie nawrotu choroby.
Ważne zastrzeżenia:
- Badania CA 125 nie stosuje się jako samodzielnego testu przesiewowego u zdrowych kobiet ze względu na ograniczoną czułość i swoistość.
- Wynik prawidłowy nie wyklucza nowotworu – zwłaszcza w stadiach wczesnych lub w przypadku typu śluzowego nowotworu.
W praktyce klinicznej opracowano matematyczne algorytmy zwiększające wartość diagnostyczną CA 125 poprzez łączenie go z innymi parametrami, szczególnie w ramach algorytmu ROMA, który obejmuje:
- stężenia dwóch markerów – CA-125 i HE4,
- status menopauzalny pacjentki.
Pomaga to oszacować ryzyko obecności nabłonkowego nowotworu złośliwego jajnika.
Badanie antygenu CA-125 wykonywane jest również w sytuacjach takich jak:
- obecność torbieli lub guza jajnika w badaniu USG (jako kolejny element diagnostyki)
- diagnostyka różnicowa endometriozy.
Jak przebiega badanie?
Badanie polega na pobraniu krwi żylnej, zwykle z żyły łokciowej.
Normy i interpretacja wyniku badania CA 125
Za prawidłowe stężenie CA 125 przyjmuje się zwykle wartości poniżej 35 U/ml.
Trzeba jednak pamiętać, że stężenie tego markeru może naturalnie wzrastać w zależności od stanu fizjologicznego kobiety. U zdrowych kobiet najwyższe stężenia CA 125 obserwuje się zwykle w pierwszych dniach cyklu miesiączkowego, natomiast najniższe wartości po menopauzie. W związku z tym, jeśli nie jest to konieczne, zaleca się wykonanie badania po zakończeniu krwawienia miesięcznego.
Dlatego pojedynczy wynik zawsze musi być oceniany przez lekarza w kontekście całej sytuacji klinicznej pacjentki i wyników innych badań (np. USG).
Niski poziom antygenu nowotworowego
Niskie stężenie CA-125 (poniżej 35 U/ml) nie jest zwykle powodem do niepokoju i nie wskazuje na problem zdrowotny. Jest to wynik prawidłowy, do którego nie przypisuje się żadnych specyficznych objawów klinicznych.
Spadek poziomu antygenu u pacjentek podczas terapii raka jajnika może świadczyć o skuteczności leczenia.
Przyczyny podwyższonego poziomu CA 125
Najczęstszą nowotworową przyczyną wzrostu stężenia jest rak jajnika:
- Utrzymujące się wysokie stężenie lub ponowny wzrost poziomu CA 125 po operacji lub w trakcie chemioterapii może świadczyć o nawrocie choroby lub o tym, że leczenie raka jajnika nie działa wystarczająco dobrze.
- Utrzymywanie się lub narastanie stężenia tego markera sugeruje obecność pozostałych ognisk nowotworu albo progresję choroby.
Należy jednak pamiętać, że podwyższone stężenie CA-125 we krwi jest obserwowane także w innych chorobach i stanach fizjologicznych. Do sytuacji, w których poziom tego markera może rosnąć, należą m.in.:
- endometrioza,
- łagodne torbiele jajników,
- mięśniaki macicy,
- zapalenie przydatków,
- miesiączka,
- ciąża w pierwszym trymestrze.
Ponadto podwyższone wartości CA 125 obserwuje się u wielu pacjentów z chorobami wątroby, takimi jak marskość, a także u chorych z rakiem trzustki i innymi nowotworami złośliwymi niezlokalizowanymi w jajniku.
Objawy wysokiego poziomu
Rak jajnika często rozwija się po cichu – przez długi czas nie powoduje wyraźnych objawów i zwykle daje dolegliwości dopiero wtedy, gdy guz osiągnie większe rozmiary i zaczyna naciekać sąsiednie narządy w jamie brzusznej.
Organizm może jednak wysyłać pewne sygnały. Powodem do niepokoju powinny być objawy takie jak:
- przewlekłe wzdęcia,
- uczucie pełności w jamie brzusznej,
- ból lub ucisk w podbrzuszu,
- szybkie uczucie sytości,
- niewyjaśniona utrata masy ciała,
- częste parcie na mocz.
Dlatego tak ważne jest dbanie o zdrowie: regularne wizyty u ginekologa, badanie USG narządów rodnych oraz zgłaszanie nawet pozornie błahych dolegliwości mogą znacząco zwiększyć szansę na wczesne wykrycie choroby.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jakie są czynniki ryzyka raka jajnika?
Na zachorowanie szczególnie narażone są kobiety z podwyższonym ryzykiem genetycznym lub ginekologicznym:
- nosicielki mutacji BRCA1/BRCA2,
- kobiety, u których w rodzinie występował rak jajnika lub piersi, zwłaszcza u bliskich krewnych,
- pacjentki z endometriozą, niepłodnością, nawracającymi guzami przydatków lub innymi nowotworami ginekologicznymi w wywiadzie.
Dlaczego warto wykonać test ROMA zamiast samych markerów CA 125 i HE4?
Choć jednoczesne oznaczanie CA 125 i HE4 wydaje się obecnie najbardziej skutecznym narzędziem diagnostycznym, uwzględnienie statusu menopauzalnego pacjentki w modelu ROMA dodatkowo zwiększa jego wartość w rozpoznawaniu raka jajnika.
Jakie jest ryzyko nawrotu raka jajnika?
U większości kobiet rak jajnika ma charakter nawrotowy i coraz częściej traktuje się go jak chorobę przewlekłą – z okresami remisji i ponownych zaostrzeń. Po pierwszym rozpoznaniu zwykle dochodzi do wznowy stosunkowo szybko, a kolejne nawroty u wielu pacjentek pojawiają się coraz częściej, z coraz krótszymi okresami bez objawów, aż do momentu, w którym guz przestaje reagować na chemioterapię.
Czy CA-125 jest markerem nowotworów macicy?
Stężenie CA-125 najczęściej kojarzy się z rakiem jajnika, ale może wspomagać ocenę raka trzonu macicy oraz raka gruczołowego szyjki macicy, szczególnie pod kątem zaawansowania choroby.
Jest to jednak marker mało swoisty – nie służy do samodzielnego rozpoznawania raka macicy, ale raczej jako dodatkowe narzędzie do oceny zaawansowania, monitorowania leczenia i ewentualnych nawrotów.
Bibliografia:
- K. Wójcik-Krowiranda, M. Litwińska, A. Bieńkiewicz, Przydatność oceny stężenia markera CA125 w diagnostyce guzów jajnika ze szczególnym uwzględnieniem torbieli endometrialnych, „Przegląd Menopauzalny” 2010, nr 6, s. 362–365.
- W. Grzybowski, J. Beta, A. Fritz i wsp., Wartość predykcyjna stężenia CA 125 w diagnostyce raka jajnika u kobiet przed i po menopauzie, „Ginekologia Polska” 2010, t. 81, s. 511–515.
- A. Basta, M. Bidziński, A. Bieńkiewicz i wsp., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej dotyczące diagnostyki i leczenia raka jajnika, wersja 2015.1, Polska Grupa Raka Jajnika PTGO, Warszawa 2015.
- G.E. Będkowska, S. Ławicki, M. Szmitkowski, Markery nowotworowe przydatne w diagnostyce i monitorowaniu raka endometrium i szyjki macicy, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej (online)” 2007, t. 61, s. 122–128.
