Profil trzustkowy

Pakiet obejmuje zarówno badania krwi, jak i moczu. Zobacz, jak odpowiednio przygotować się do badań, by uzyskać wiarygodny wynik.

Badanie krwi

• Przyjdź na czczo – zachowaj 8–12 godzin przerwy od ostatniego posiłku.
• Na pobranie udaj się rano, najlepiej między 7:00 a 10:00.
• Stałe leki przyjmuj zgodnie z zaleceniem lekarza – zapytaj, czy któreś z nich trzeba przyjąć dopiero po badaniu.
• Poinformuj personel o wszystkich lekach, suplementach i preparatach ziołowych, które stosujesz.

Badanie moczu

• Najlepiej pobrać pierwszą poranną próbkę moczu.
• Użyj jednorazowego pojemnika na mocz z apteki lub Punktu Pobrań.
• Tuż przed pobraniem dokładnie umyj okolice intymne ciepłą wodą (bez silnych środków dezynfekujących), a następnie delikatnie osusz.
• Nie oddawaj moczu w trakcie menstruacji.

Każde laboratorium stosuje własne zakresy referencyjne uzależnione od metody analitycznej i aparatury.

Wynik zawsze należy interpretować w kontekście norm podanych w raporcie z badania i omówić go z lekarzem.

Cena profil trzustkowy waha się od od 86,00 do 140,00 zł, w zależności od punktu pobrań.

Trzustka to gruczoł zlokalizowany w górnej części jamy brzusznej, tuż za żołądkiem. Pełni dwie zasadnicze funkcje: zewnątrzwydzielniczą i wewnątrzwydzielniczą.

• Funkcja zewnątrzwydzielnicza (egzokrynna) polega na produkcji i wydzielaniu soku trzustkowego zawierającego enzymy trawienne. Najważniejsze enzymy to amylaza, lipaza i proteaza.
• Funkcja wewnątrzwydzielnicza (endokrynna) realizowana jest przez skupiska komórek wytwarzających hormony bezpośrednio do krwi. Najważniejsze hormony to insulina, glukagon i somatostyna.

Jakie badania laboratoryjne obejmuje pakiet trzustkowy?

W ramach profilu trzustkowego oznaczane są:

• Amylaza – enzym produkowany głównie przez trzustkę i ślinianki, odpowiedzialny za rozkład węglowodanów złożonych. Jej aktywność we krwi rośnie gwałtownie, ale szybko się normalizuje – ważne jest szybkie wykonanie badania po wystąpieniu objawów.
• Amylaza w moczu (diastaza w moczu) – amylaza jest filtrowana przez nerki i wydalana z moczem, dlatego jej wzrost w moczu pojawia się z opóźnieniem względem surowicy, ale utrzymuje się dłużej, co jest przydatne w przypadku pacjentów, którzy zgłaszają się do lekarza z opóźnieniem.
• Amylaza trzustkowa – pochodzi wyłącznie z trzustki (nie ze ślinianek). Oznaczenie ma wyższą swoistość diagnostyczną niż amylaza całkowita.
• Lipaza – enzym trzustkowy rozkładający triglicerydy, produkowany niemal wyłącznie przez trzustkę.  Jest preferowanym markerem ostrego zapalenia trzustki. Po wystąpieniu epizodu choroby lipaza pozostaje podwyższona znacznie dłużej niż amylaza.
• CA 19-9 – marker nowotworowy pomocny w diagnostyce raka trzustki, stosowany także do monitorowania skuteczności leczenia oraz wykrywania nawrotu choroby. Jego samodzielne oznaczenie nie jest jednak podstawą do rozpoznania nowotworu.
• Insulina – hormon trzustki regulujący poziom glukozy we krwi – jego zbyt wysokie stężenie na czczo sygnalizuje insulinooporność, a zbyt niskie może występować m.in. przy uszkodzeniu komórek trzustki produkujących insulinę.

Trzustka zatem:

• produkuje enzymy, które umożliwiają trawienie przyjmowanego pokarmu,
• wydziela hormony odpowiedzialne za prawidłowy przebieg procesów metabolicznych,
• bierze udział w regulacji poziomu glukozy we krwi i pomaga utrzymać go w optymalnych granicach.

Profil trzustkowy możesz potraktować zarówno jako badanie profilaktyczne, jak i element dokładniejszej diagnostyki czy monitorowania chorób trzustki.

Warto o nim pomyśleć, jeśli masz niepokojące objawy:

• silny, ciągły ból w nadbrzuszu, często promieniujący do kręgosłupa lub pleców,
• nudności i wymioty,
• utrata apetytu i niewyjaśniony spadek masy ciała,
• gorączka i dreszcze,
• żółtaczka,
• wzdęcia i uczucie pełności po posiłkach.
• Nagłe pogorszenie stanu zdrowia z silnym bólem brzucha może być oznaką rozwijającego się ostrego zapalenia trzustki – stanu wymagającego pilnej hospitalizacji.

Badanie warto wykonać, gdy zaliczasz się do tzw. grup ryzyka. Podstawowe czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia problemów z trzustką to:

• nadużywanie alkoholu i palenie papierosów,
• kamica żółciowa,
• otyłość,
• wysoki poziom triglicerydów,
• insulinooporność i cukrzyca typu 2.

Pakiet badań warto również rozważyć, jeśli:

• jesteś po operacji w obrębie jamy brzusznej lub zabiegu endoskopowym w drogach żółciowych;
• w Twojej rodzinie występowały choroby trzustki.

Profil trzustkowy dobrze sprawdza się także do:

• kontroli u osób leczonych z powodu chorób trzustki, wątroby lub nerek,
• monitorowania pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki,
• monitorowania wybranych pacjentów z nowotworem trzustki lub z podwyższonym ryzykiem jego wystąpienia, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Pobranie krwi

Badanie krwi polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta. Materiał zostaje następnie przekazany do laboratorium diagnostycznego.

Pobranie moczu

Pobranie moczu krok po kroku:

• Zacznij oddawać mocz do toalety, pierwszą porcję spuść do muszli.
• Następnie, nie przerywając mikcji, podstaw pojemnik i pobierz tzw. środkowy strumień moczu (ok. 50-100 ml).
• Ostatnią porcję moczu oddaj do toalety.

Dostarcz próbkę do Punktu Pobrań jak najszybciej, najlepiej w ciągu 1–2 godzin od pobrania. Jeśli nie możesz tego zrobić, przechowaj mocz w lodówce.

Znacznie obniżone wartości enzymów (amylazy i lipazy) mogą wskazywać na:

• zaawansowane zniszczenie miąższu trzustki,
• zewnątrzwydzielniczą niewydolność trzustki (EPI).

Obniżona insulina występuje w przebiegu chorób takich jak:

• cukrzyca typu 1 (autoimmunologiczne zniszczenie komórek β trzustki)
• zaawansowana cukrzyca typu 2,
• zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki po rozległym uszkodzeniu miąższu.

Niskie stężenia CA 19-9 są pożądane.

Podwyższone wartości oznaczanych enzymów (amylazy i lipazy) mogą mieć przyczyny trzustkowe i pozatrzustkowe.

Do przyczyn trzustkowych zaliczają się:

• ostre zapalenie trzustki (OZT),
•  przewlekłe zapalenie trzustki (PZT),
• rak trzustki,
• torbiele i pseudotorbiele trzustki,
• autoimmunologiczne zapalenie trzustki (AZT).

Najczęstsze przyczyny pozatrzustkowe to:

• kamica żółciowa i zapalenie pęcherzyka żółciowego,
• niedrożność jelit, zapalenie otrzewnej,
• choroby ślinianek,
• przewlekła choroba nerek (PChN).

Podwyższona insulina na czczo najczęściej wskazuje na:

• insulinooporność,
• stan przedcukrzycowy.

Podwyższone stężenia CA 19-9 sugerują:

• umiarkowanie podwyższone – choroby łagodne: zapalenie trzustki, choroby wątroby i dróg żółciowych, kamicę żółciową.
• znacznie podwyższone – mogą sugerować nowotwór przewodu pokarmowego, lecz nie muszą wskazywać na raka trzustki.
• wartości bardzo wysokie – zwiększają prawdopodobieństwo procesu nowotworowego, jednak mogą wystąpić też m.in. w ciężkiej cholestazie. Dlatego zawsze wymagają potwierdzenia badaniami obrazowymi i dalszą diagnostyką.

• Marker stanu trzustki — narządu produkującego insulinę. Podwyższona może wskazywać na jej zapalenie.Amylaza
• Amylaza w moczu
• Amylaza trzustkowa
• Lipaza