Pakiet badań hormonalnych dla kobiet – rozszerzony

Jakich informacji dostarczają badania poziomu hormonów?

Pakiet badań najważniejszych hormonów płciowych pozwala na ocenę funkcjonowania układu rozrodczego i gospodarki hormonalnej kobiety. Obejmuje oznaczenia 8 hormonów:

• FSH (hormon folikulotropowy) – w pierwszej części cyklu FSH pobudza wzrost i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych oraz produkcję estradiolu przez komórki ziarniste. Dodatkowo uruchamia w tych komórkach powstawanie receptorów dla LH, co jest konieczne, aby mogła dojść do prawidłowej owulacji.
• LH (hormon luteinizujący) – u kobiety ma dwie główne role, zależne od fazy cyklu. W pierwszej części cyklu pobudza komórki w jajniku do produkcji androgenów, z których powstają estrogeny. W połowie cyklu jego poziom gwałtownie rośnie, co doprowadza do końcowego dojrzewania komórki jajowej, pęknięcia pęcherzyka i owulacji. Po owulacji LH powoduje powstanie ciałka żółtego i stymuluje wytwarzanie progesteronu, który przygotowuje organizm na ewentualną ciążę.
• Estradiol – estrogen, który działa w wielu miejscach w organizmie: wpływa na błonę śluzową macicy i śluz szyjkowy, chroni kości, poprawia profil tłuszczów we krwi oraz oddziałuje na mózg i nastrój. W czasie cyklu miesiączkowego jego poziom ciągle się zmienia. Na początku cyklu (faza folikularna) jest niski, potem stopniowo rośnie i osiąga najwyższy poziom tuż przed owulacją.
• Progesteron – jego główna rola to przygotowanie błony śluzowej macicy na przyjęcie zarodka, poprzez przekształcenie jej w fazę wydzielniczą. Dodatkowo zagęszcza śluz w szyjce macicy, utrudnia przemieszczanie się plemników, hamuje skurcze macicy i modyfikuje pracę układu odpornościowego tak, by organizm lepiej tolerował zarodek. Działa też przeciwnie do estrogenów – ogranicza nadmierne namnażanie komórek endometrium i zmniejsza ryzyko jego rozrostu.
• Testosteron – androgen, który w nadmiarze u kobiet skutkuje trądzikiem hormonalnym, nadmiernym owłosieniem ciała (hirsutyzmem), łysieniem androgenowym, a przede wszystkim hamowaniem owulacji i zaburzeniami cyklu.
• DHEA-S – służy jako marker czynności nadnerczy. Jego oznaczenie pozwala odróżnić hiperandrogenizm nadnerczowy (np. w przebiegu wrodzonych defektów steroidogenezy lub guzów nadnerczy) od jajnikowego (PCOS).
• Prolaktyna (PRL) – fizjologicznie stymuluje laktację po porodzie, jednak jej przewlekle podwyższony poziom u kobiet nieciężarnych hamuje oś podwzgórze–przysadka–jajniki, co prowadzi do cykli bezowulacyjnych i niepłodności.
• AMH (hormon antymüllerowski) – jego stężenie odzwierciedla pulę dostępnych pęcherzyków jajnikowych, co ma ogromne znaczenie dla płodności.