Od 20 lat badamy Twoją krew.
TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) to wskaźnik najczęściej stosowany do diagnozowania i oceny różnych rodzajów niedokrwistości, najczęściej niedokrwistości spowodowanej niedoborem żelaza.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Podstawowe zasady to:
Prawidłowe przygotowanie zapewnia wiarygodność wyniku.
Badanie całkowitej zdolności wiązania żelaza to pakiet trzech oznaczeń: żelaza, UIBC oraz TIBC.
Tak skonstruowany zestaw badań stosowany jest w diagnostyce i różnicowaniu przyczyn niedokrwistości, w tym niedokrwistości z niedoboru żelaza, talasemii i niedokrwistości sideroblastycznej oraz jako element oceny gospodarki żelazem w stanach przeciążenia, w tym w hemochromatozie.
Całkowita ilość żelaza w organizmie dorosłego człowieka wynosi 3–3,5 g, z czego około 2,5 g znajduje się w czerwonych krwinkach i ich prekursorach jako składnik hemoglobiny.
Po spożyciu żelazo jest wchłaniane przez nabłonek jelitowy i tymczasowo magazynowane w enterocytach w postaci ferrytyny.
W zależności od potrzeb organizmu jest wydzielane do krwi, gdzie jest transportowane przez transferynę – białko wytwarzane przez wątrobę, które reguluje wchłanianie żelaza do krwi.
Każda cząsteczka transferyny ma dwa miejsca wiązania żelaza:
TIBC mierzy właśnie tę maksymalną pojemność – czyli całkowitą ilość żelaza, jaką może związać transferyna zawarta w próbce surowicy krwi.
Formuła TIBC opiera się na sumowaniu dwóch składowych:
TIBC = stężenie żelaza we krwi + UIBC (utajona zdolność wiązania żelaza)
W praktyce TIBC jest wykładnikiem ilości „wolnych miejsc” na transferynie.
Procentowe wysycenie transferyny oblicza się ze wzoru:
(żelazo w surowicy / TIBC) × 100%
U zdrowych osób wynosi ono ok. 20–45%:
Badanie jest zalecane wszędzie tam, gdzie podejrzewa się zaburzenia gospodarki żelazem – zarówno w kierunku niedoboru, jak i nadmiaru. Objawy tych stanów zostaną omówione w dalszej części.
Pakiet badań jest pomocny również w stanach zmienionej syntezy transferryny (np. w chorobach wątroby lub stanach niedożywienia białkowego).
Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.
Materiał jest następnie przekazywany do laboratorium diagnostycznego.
Normy zależą od płci i metody. Zakresy mogą się minimalnie różnić między laboratoriami, dlatego kluczowe jest odniesienie wyniku do przedziału referencyjnego podanego na wydruku.
Wynik musi być interpretowany z innymi badaniami służącymi do oceny gospodarki żelazem.
Wynik zawsze skonsultuj z lekarzem.
Podczas wizyty należy poinformować o wszystkich przyjmowanych lekach. To ważne – interpretacja może się różnić np. u osób stosujących doustne środki antykoncepcyjne.
W niedoborze żelaza organizm kompensacyjnie zwiększa produkcję transferyny, aby wychwycić jak najwięcej dostępnego żelaza – stąd podwyższone TIBC.
Najczęstsze przyczyny to:
Gdy w organizmie brakuje żelaza, mogą pojawiać się:
W stanach przeładowania żelazem transferyna jest już w pełni wysycona, więc jej wolna pojemność maleje, a TIBC spada.
Możliwe przyczyny to:
Gdy stężenie żelaza w surowicy krwi przekracza normę, mogą wystąpić:
Tak, całkowita zdolność wiązania żelaza fizjologicznie zwiększa się w ciąży. Wzrost jest narastający wraz z trwaniem ciąży.
W ciąży dochodzi do zmian stężenia żelaza i witamin krwiotwórczych w surowicy. Podwyższone TIBC w ciąży jest zjawiskiem fizjologicznym, ale przy współistniejącej niskiej ferrytynie i cechach niedokrwistości wskazuje na rzeczywisty niedobór żelaza wymagający suplementacji.
Transfuzje krwi – zwłaszcza częste – pośrednio obniżają wartość TIBC, ponieważ prowadzą do przeładowania organizmu żelazem (tzw. hemochromatozy posttransfuzyjnej).
Anemia hemolityczna to rodzaj niedokrwistości, w którym obniżenie liczby erytrocytów i stężenia hemoglobiny wynika ze zbyt szybkiego, przedwczesnego rozpadu krwinek czerwonych – hemolizy – przekraczającego zdolność szpiku do ich odtwarzania.