Badanie bilirubiny we frakcjach
Material: Krew Kod ICD-9: I87/I91 Symbol: BIL-FRA

Badanie bilirubiny we frakcjach

Material: Krew Kod ICD-9: I87/I91 Symbol: BIL-FRA
Oznaczenie trzech frakcji bilirubiny - bezpośredniej, pośredniej i całkowitej - to skuteczne narzędzie diagnostyczne wykorzystywane w celu rozpoznawania dokładnego mechanizmu i umiejscowienia hiperbilirubinemii.
BLIK Visa Mastercard Apple Pay Google Pay

Od 20 lat badamy Twoją krew.

4.7 / 5

200 000+ zadowolonych Pacjentów
Badanie w pigułce

Krótki opis badania

Badanie polega na oznaczeniu trzech frakcji bilirubiny – bilirubinę bezpośrednią, pośrednią i całkowitą. Wyniki łączne pozwalają nie tylko stwierdzić obecność hiperbilirubinemii, lecz także wskazać jej mechanizm i umiejscowienie. Badanie wykonywane jest m.in. w diagnostyce różnicowej żółtaczek, w chorobach wątroby i diagnostyce hiperbilirubinemii uwarunkowanej genetycznie.

Czas oczekiwania na wynik

Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 2 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.

Jak odebrać wynik?

  1. Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
  2. Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
  3. W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.

Jak przygotować się do badania?

By uzyskać wiarygodny wynik badania, warto stosować się do kilku podstawowych zasad:

  • Na pobranie krwi przyjdź na czczo – 8-12 godzin od ostatniego posiłku.
  • Na 24 godziny przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego.
  • Poinformuj personel medyczny i lekarza o przyjmowanych lekach.

Badania, które wchodzą w skład pakietu

Czym jest bilirubina?

Bilirubina jest żółtym barwnikiem będącym końcowym produktem katabolizmu hemu – składnika hemoglobiny, mioglobiny, cytochromów i peroksydaz. Powstaje w wyniku rozpadu zużytych krwinek czerwonych w wątrobie oraz częściowo w śledzionie lub szpiku kostnym. Dzieli się ją na 3 frakcje.

Bilirubina bezpośrednia (sprzężona/związana)

Bilirubina bezpośrednia powstaje w komórkach wątroby w wyniku połączenia bilirubiny pośredniej (wolnej) z kwasem glukuronowym. Dzięki tej reakcji zyskuje rozpuszczalność w wodzie i może być wydzielona do dróg żółciowych, a następnie wydalona z organizmu.

Wzrost stężenia bilirubiny bezpośredniej wskazuje przede wszystkim na utrudnienie odpływu żółci lub uszkodzenie komórek wątroby. Może jej towarzyszyć bilirubinuria – obecność bilirubiny w moczu.

Bilirubina pośrednia (niesprzężona/wolna)

Bilirubina wolna jest pierwszym produktem rozkładu hemu – składowej hemoglobiny uwalnianej ze starzejących się erytrocytów. Jest nierozpuszczalna w wodzie i transportowana we krwi w połączeniu z albuminą do wątroby.

Wzrost stężenia bilirubiny pośredniej obserwuje się głównie przy nasilonej hemolizie, wrodzonych zaburzeniach sprzęgania (zespół Gilberta, Criglera–Najjara).

Bilirubina całkowita

Stężenie bilirubiny całkowitej odzwierciedla sumę frakcji bezpośredniej i pośredniej.

Jej oznaczenie służy jako badanie przesiewowe zaburzeń metabolizmu bilirubiny – łączna analiza obu frakcji pozwala zróżnicować przyczynę podwyższenia.

Kiedy warto wykonać badanie stężenia bilirubiny z podziałem na frakcje?

Badanie jest wskazane w każdej sytuacji, gdy istnieje podejrzenie zaburzeń metabolizmu bilirubiny lub gdy konieczne jest zróżnicowanie przyczyny żółtaczki.

Warto zwrócić uwagę na objawy takie jak:

  • żółtaczka,
  • ciemny mocz,
  • odbarwione stolce,
  • ból lub dyskomfort w prawym podżebrzu.

Badanie jest również wykorzystywane w diagnostyce różnicowej żółtaczek, które mogą mieć źródło:

  • przedwątrobowe,
  • wewnątrzwątrobowe,
  • pozawątrobowe.

Kolejne ważne wskazania to:

  • podejrzenie chorób wątroby,
  • podejrzenie niedokrwistości hemolitycznej,
  • podejrzenie hiperbilirubinemii wrodzonej.

Oznaczenie jest także wykorzystywane w monitorowaniu leczenia chorób wątroby, dróg żółciowych i stanów hemolizy oraz do rozróżnienia, czy żółtaczka noworodkowa ma charakter fizjologiczny czy patologiczny.

Jak przebiega badanie?

Badanie stężenia bilirubiny jest rutynowym oznaczeniem laboratoryjnym wykonywanym z surowicy krwi żylnej. Krew pobierana jest ze zgięcia łokciowego pacjenta i następnie przekazywana do laboratorium diagnostycznego.

Normy

Wartości referencyjne mogą nieznacznie różnić się w zależności od laboratorium ze względu na wykorzystanie różnych metod analitycznych.

Prawidłowe zakresy różnią się w populacji noworodków.

Wyniki powinny być interpretowane łącznie z innymi parametrami laboratoryjnymi (ALT, AST, ALP, GGTP, morfologia krwi) oraz w kontekście obrazu klinicznego. W celu prawidłowej oceny wyniku należy skonsultować się z lekarzem.

Przyczyny niskiego poziomu

Obniżone stężenie bilirubiny całkowitej poniżej dolnej granicy normy zazwyczaj nie ma znaczenia klinicznego i nie wymaga dalszej diagnostyki.

Objawy niskiego poziomu

Niski poziom zazwyczaj nie daje żadnych objawów i jest wykrywany przypadkowo w badaniach laboratoryjnych.

Przyczyny podwyższonego poziomu bilirubiny we krwi

W różnicowaniu przyczyn zbyt wysokiego stężenia kluczowa jest lokalizacja zaburzenia.

Hiperbilirubinemia przedwątrobowa (z dominacją frakcji pośredniej) jest spowodowana nadmierną produkcją bilirubiny przekraczającą możliwości metaboliczne wątroby. Główne przyczyny to:

  • hemoliza – niedokrwistości hemolityczne;
  • nieefektywna erytropoeza – rozpad prekursorów erytrocytów w szpiku kostnym;
  • resorpcja dużych krwiaków – wzrost produkcji bilirubiny z rozpadającej się pozanaczyniowej hemoglobiny.

Hiperbilirubinemia wątrobowa (obie frakcje lub z dominacją frakcji pośredniej) spowodowana jest zaburzeniami wychwytu, sprzęgania lub wydzielania bilirubiny przez komórki wątroby (hepatocyty):

  • zaburzenia sprzęgania – zespół Gilberta, zespół Criglera–Najjara;
  • zaburzenia wydzielania – zespół Dubina–Johnsona, zespół Rotora;
  • choroby wątroby – wirusowe zapalenie wątroby (WZW A, B, C), alkoholowe i niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby, marskość wątroby, rak wątrobowokomórkowy, choroba Wilsona, hemochromatoza, autoimmunologiczne zapalenie wątroby;
  • żółtaczka noworodków – fizjologiczna (niestanowiąca zagrożenia) lub patologiczna (choroba hemolityczna noworodków, zaburzenia metaboliczne);
  • cholestaza ciążowa – zaburzenia odpływu żółci na skutek zmian hormonalnych;
  • stosowanie niektórych leków – np. antykoncepcji hormonalnej, estrogenów, cyklosporyny.

Hiperbilirubinemia pozawątrobowa (dominuje bilirubina bezpośrednia) spowodowana jest mechaniczną przeszkodą w odpływie żółci. Powodują ją:

  • kamica dróg żółciowych – jedna z najczęstszych przyczyn cholestazy i hiperbilirubinemii pozawątrobowej u dorosłych;
  • nowotwory – raktrzustki, rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma), przerzuty do wątroby;
  • zapalenie dróg żółciowych – pierwotna żółciowa cholangiopatia (PBC), pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC).
  • inne przyczyny mechaniczne – np. zwężenie dróg żółciowych, atrezja dróg żółciowych u noworodków, ucisk z zewnątrz (np. powiększone węzły chłonne).

Objawy wysokiego poziomu

Objawy zależą od nasilenia i mechanizmu zaburzenia. Do najważniejszych dolegliwości należą:

  • żółtaczka – zażółcenie skóry, błon śluzowych i twardówek oczu,
  • świąd skóry – szczególnie charakterystyczny dla cholestazy,
  • ciemny mocz – występuje przy wzroście bilirubiny sprzężonej,
  • odbarwione, jasne stolce – sygnał ograniczonego wydzielania żółci do jelit,
  • ból w prawym podżebrzu – w przebiegu chorób wątroby i dróg żółciowych,
  • nudności, wymioty, brak apetytu – niespecyficzne objawy towarzyszące chorobom wątroby,
  • objawy niedokrwistości – bladość, tachykardia, duszność, zmęczenie i osłabienie.

Szczególną czujność należy zachować w kontekście wystąpienia potencjalnych neurologicznych symptomów encefalopatii bilirubinowej u noworodków:

  • zmieniony ton płaczu,
  • drgawki,
  •  zaburzenia napięcia mięśniowego.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

W jakich sytuacjach warto wykonać badanie bilirubiny w moczu?

Badanie bilirubiny w moczu może być pomocne, gdy podejrzewa się uszkodzenie wątroby lub dróg żółciowych, zwłaszcza przy objawach żółtaczki lub ciemnego moczu.

Dlaczego normy bilirubiny różnią się u noworodków?

U dzieci po urodzeniu fizjologicznie powstaje więcej bilirubiny, a jednocześnie wątroba ma jeszcze ograniczoną zdolność jej usuwania i część barwnika wraca z jelit do krwi. U wielu noworodków występuje tzw. żółtaczka fizjologiczna, czyli przejściowy, spodziewany wzrost bilirubiny. Z tego względu progi „nieprawidłowości” są ustawione wyżej i zależą od wieku w godzinach/dniach.

Na czym polega niedokrwistość hemolityczna?

Niedokrwistość hemolityczna polega na tym, że czerwone krwinki ulegają rozpadowi szybciej, niż szpik kostny jest w stanie wytworzyć nowe, co prowadzi do obniżenia stężenia hemoglobiny we krwi. Rozpad czerwonych krwinek prowadzi do zwiększonej produkcji bilirubiny, co może wywołać żółtaczkę hemolityczną. Charakterystyczne objawy to zmęczenie, osłabienie, duszność przy wysiłku, kołatanie serca, zawroty głowy.

Bibliografia:

  1. R. Guerra Ruiz, J. Crespo, R.M. López Martínez, P. Iruzubieta, G. Casals Mercadal, M. Lalana Garcés, B. Lavin, M. Morales Ruiz, Measurement and Clinical Usefulness of Bilirubin in Liver Disease, „Advances in Laboratory Medicine” 2021, vol. 2, nr 3, s. 352–372.
Sprawdź
Kup online
Sprawdź

Zamów rozmowę

Sprawdzanie godzin pracy...

Zamów rozmowę

Sprawdzanie godzin pracy...

Sprawdź