Badanie lipoproteina(a) - Lp(a)

Material: Krew Kod ICD-9: M69 Symbol: LP-A

Badanie lipoproteina(a) - Lp(a)

Material: Krew Kod ICD-9: M69 Symbol: LP-A

Badanie lipoproteiny(a) polega na oznaczeniu poziomu tej specyficznej cząsteczki lipidowej w surowicy lub osoczu krwi. Podwyższone stężenie Lp(a) jest silnym, genetycznie uwarunkowanym i niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo‑naczyniowych.

Od 20 lat badamy Twoją krew.

4.7 / 5

200 000+ zadowolonych Pacjentów

Badanie w pigułce

Krótki opis badania

Badanie lipoproteiny(a) to oznaczenie stężenia tej specyficznej cząsteczki lipidowej we krwi z próbki surowicy lub osocza. Lp(a) jest silnym, niezależnym i genetycznie uwarunkowanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Eksperci Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) oraz Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego (PTL) zalecają, aby każda dorosła osoba miała oznaczone stężenie Lp(a) co najmniej raz w życiu.

Czas oczekiwania na wynik

Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 5 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.

Jak odebrać wynik?

Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.

Przygotowanie do badania

Pobranie krwi nie wymaga ścisłego bycia na czczo, jednak zaleca się pobranie rano, po nocnym odpoczynku.

Przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego.

Przed wizytą poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach – część z nich może wpływać na wynik oznaczenia.

Co to jest Lp(a)?

Lp(a) to cząsteczka zbudowana z fragmentu podobnego do LDL („złego cholesterolu), do którego dołączone jest dodatkowe białko – apolipoproteina(a).

Co różni ją od innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego? Stężenie Lp(a) jest w około 90% uwarunkowane genetycznie i pozostaje stosunkowo stałe przez całe życie – nie zmienia się istotnie pod wpływem diety, aktywności fizycznej i innych modyfikacji stylu życia (chociaż w niektórych stanach fizjologicznych i chorobowych jej ilość może się zmienić).

Jej stężenie nie jest również zależne od innych lipidów, w związku z czym warto wykonać badanie nawet wtedy, gdy parametry profilu lipidowego są w normie.

Co oznacza poziom lipoproteiny(a) we krwi?

Fizjologiczna funkcja Lp(a) nie została do końca poznana. Znane jest natomiast jej działanie patofizjologiczne, czyli szkodliwe. Lp(a) wykazuje przede wszystkim działanie:

promiażdżycowe (za pośrednictwem apoB),
prozapalne (poprzez utlenione fosfolipidy).

Podwyższona Lp(a) jest niezależnym czynnikiem ryzyka miażdżycy, zawału serca i udaru mózgu, dlatego jednorazowe badanie pomaga sprawdzić, czy masz „genetycznie wyższe” ryzyko chorób serca, nawet jeśli inne wyniki lipidów są prawidłowe.

Kiedy wykonać badanie lipoproteiny(a)?

Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego (PTL), oznaczenie Lp(a) warto rozważyć u szerokiej grupy pacjentów:

u każdej dorosłej osoby – przynajmniej raz w życiu;
u pacjentów z przedwczesną chorobą sercowo-naczyniową (np. zawał serca przed 55. rokiem życia u mężczyzn, przed 65. u kobiet);
gdy brak jest oczekiwanej odpowiedzi na leczenie statynami;
u osób z granicznym ryzykiem sercowo-naczyniowym między umiarkowanym a wysokim;
u pacjentów z rodzinną hipercholesterolemią (FH) i/lub miażdżycową chorobą sercowo-naczyniową;
u kobiet po 50. roku życia (po menopauzie);
u krewnych pierwszego stopnia osób z wysokim stężeniem Lp(a);
u kobiet planujących ciążę lub z nawracającymi utratami ciąży i wewnątrzmacicznym ograniczeniem wzrostu;
u osób poniżej 18. roku życia z przedwczesną miażdżycową chorobą układu krążenia w wywiadzie rodzinnym lub udarem niedokrwiennym mózgu.

Ze względu na genetyczne uwarunkowanie Lp(a) i brak charakterystycznych objawów, jedyną metodą wykrycia podwyższonego poziomu jest badanie laboratoryjne krwi.

Podwyższone Lp(a) nie tylko zwiększa ryzyko miażdzycy, ale jest też istotnym czynnikiem sprzyjającym zwapnieniu i zwężeniu zastawki aortalnej.

Ponadto u pacjentów po przeszczepieniu serca wysokie stężenie Lp(a) znacząco podnosi ryzyko rozwoju nieprawidłowości naczyń krwionośnych.

Jak przebiega badanie?

Badanie Lp(a) polega na pobraniu niewielkiej próbki krwi żylnej – najczęściej z żyły łokciowej w zgięciu przedramienia. Procedura jest identyczna jak przy standardowym badaniu krwi.

Normy Lp(a) – wartości referencyjne

Musisz wiedzieć, że nie ma jednej bezwzględnej normy Lp(a) – wyniki interpretuje się w kontekście całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego danego pacjenta.

Za punkt odniesienia można uznać Rekomendacje Ekspertów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) oraz Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego (PTL) – w zaleceniach za podwyższony poziom Lp(a) uznane zostały wartości ≥50 mg/dl.

Wynik zawsze powinien oceniać lekarz, biorąc pod uwagę cały obraz kliniczny: wiek, inne choroby, wartości cholesterolu, ciśnienie, styl życia i ogólne ryzyko sercowo‑naczyniowe.

Dodatkowym wyzwaniem jest fakt, że metody oznaczania nie są w pełni ujednolicone między różnymi laboratoriami, co utrudnia porównywanie wyników. Za punkt odniesienia traktuj zakres referencyjny podany na Twoim wyniku.

Przyczyny niskiego poziomu

Niskie stężenie Lp(a) w większości przypadków jest korzystnym wynikiem – oznacza zazwyczaj niższe wrodzone ryzyko miażdżycy, zawału serca i udaru mózgu – i najczęściej wynika z uwarunkowań genetycznych.

Czynniki, które mogą się przyczyniać do obniżenia lipoproteiny (a) to:

duże izoformy apo(a),
nadczynność tarczycy,
hormonalna terapia zastępcza po menopauzie,
zaawansowana choroba wątroby,
Tocilizumab (lek przeciwzapalny).

Objawy niskiego poziomu

Niskie stężenie Lp(a) samo w sobie nie powoduje żadnych charakterystycznych objawów klinicznych i w typowych sytuacjach jest po prostu dobrą wiadomością.

Wyjątkiem są sytuacje, w których obniżony poziom lipoproteiny(a) nie wynika z genów, lecz z postępującej choroby wątroby – wtedy pacjent może odczuwać objawy związane z uszkodzeniem tego narządu, np.:

przewlekłe zmęczenie,
osłabienie,
obrzęki,
żółtaczkę skóry i oczu.

Przyczyny wysokiego poziomu lipoproteiny (a)

Podwyższone stężenie Lp(a) wynika głównie z predyspozycji genetycznych i nie jest efektem stylu życia.

Do pozostałych (zdecydowanie rzadszych) przyczyn należą:

niedoczynność tarczycy,
menopauza,
ciąża (wzrost fizjologiczny),
przewlekła choroba nerek (PChN),
zespół nerczycowy, przebiegający m.in. z zaburzeniami gospodarki lipidowej,
dializoterapia (otrzewnowa),
leczenie hormonem wzrostu.

Objawy wysokiego poziomu Lp(a)

Samo podwyższone stężenie Lp(a) nie daje bezpośrednich, swoistych objawów.

Objawy pojawiają się dopiero jako konsekwencja powikłań sercowo-naczyniowych:

ból w klatce piersiowej, duszność – związane z chorobą wieńcową i zawałem serca;
objawy udaru niedokrwiennego mózgu – nagłe zaburzenia mowy, niedowłady, zawroty głowy;
chromanie przestankowe, bóle nóg – przy chorobie tętnic obwodowych (PAD);
szmery serca, duszność wysiłkowa – przy zwężeniu zastawki aortalnej (AVS), na które Lp(a) ma szczególnie silny wpływ;
objawy niewydolności serca – przy zaawansowanej chorobie wieńcowej.

Podwyższona Lp(a) przez lata nie daje o sobie znać, aż w końcu ujawnia się pod postacią zawału, udaru lub problemów z zastawką aortalną.

Dlatego przy wysokim wyniku Lp(a) tak ważne jest, aby razem z lekarzem szczególnie zadbać o pozostałe czynniki ryzyka sercowo‑naczyniowego, nawet jeśli na co dzień nie odczuwasz żadnych dolegliwości.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak zmniejszyć ryzyko rozwoju miażdżycy?

Aby zmniejszyć ryzyko miażdżycy, warto zadbać o kilka obszarów jednocześnie. Kluczowe jest utrzymanie cholesterolu LDL i nie‑HDL na poziomach dopasowanych do Twojego indywidualnego ryzyka sercowo‑naczyniowego, a także dbanie o prawidłowe stężenie triglicerydów, cukru we krwi i ciśnienia tętniczego.

Ogromne znaczenie ma również zdrowa masa ciała, regularna aktywność fizyczna, całkowite zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie innych używek oraz dbałość o dobry, regularny sen, który wspiera prawidłowy profil lipidowy i pracę układu krążenia.

Czy Lp(a) ma znaczenie w planowaniu ciąży?

W czasie ciąży stężenie Lp(a) może wzrosnąć nawet dwukrotnie w porównaniu z wartością sprzed ciąży, a po porodzie wraca do poziomu wyjściowego. Wzrost ten jest fizjologiczny, ale u kobiet, które już wyjściowo mają wysokie Lp(a), może oznaczać bardzo wysokie stężenia przez całe dziewięć miesięcy, co może negatywnie wpływać na naczynia i łożysko.

Czy wysoka lipoproteina(a) „przesądza" o chorobie?

Nie. Wysoka Lp(a) nie jest wyrokiem ani diagnozą, lecz informacją o podwyższonym ryzyku.

Oznacza, że Twój organizm ma jeden niekorzystny czynnik wbudowany genetycznie, ale to, czy dojdzie do choroby serca czy udaru, zależy od wielu innych elementów jednocześnie.

Ryzyko sercowo-naczyniowe kumuluje się, gdy kilka niekorzystnych czynników występuje razem. Osoba z wysokim Lp(a), ale prawidłowym ciśnieniem, niskim LDL, niepaląca i aktywna fizycznie ma zupełnie inne realne ryzyko niż osoba z identycznym Lp(a), która dodatkowo pali, ma nadciśnienie i cukrzycę.

Czy dieta zmienia poziom Lp(a)?

Ustalenia European Atherosclerosis Society wskazują, że zmiany stylu życia, w tym dieta, zwykle nie zmieniają istotnie stężenia Lp(a).

Niski poziom węglowodanów przy wysokiej podaży tłuszczu może zmniejszyć Lp(a) mniej więcej o 10–15%, ale jest to efekt umiarkowany i dane są ograniczone. Zdecydowanie ważniejsze jest całościowe obniżanie ryzyka sercowo‑naczyniowego (np. przez kontrolę LDL‑cholesterolu), bo Lp(a) pozostaje w dużej mierze „niezależnym” czynnikiem ryzyka.

Bibliografia:

B. Sosnowska, J. Stępińska, P. Mitkowski i in., Rekomendacje Ekspertów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) oraz Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego (PTL) na temat diagnostyki i postępowania u pacjentów z podwyższonym stężeniem lipoproteiny(a), „Zeszyty Edukacyjne. Kardiologia Polska” 2023, nr 5–6.

Dlaczego warto wykonać badanie w Synevo?

W Synevo gwarantujemy, że otrzymasz dokładny i niepodważalny wynik.
Badanie zrealizujesz we wszystkich naszych Punktach Pobrań. Znajdź swój.

Zdajemy sobie sprawę, że niektórzy pacjenci – jak dzieci, osoby starsze czy przewlekle chore – mogą wymagać szczególnej troski. Nasi pracownicy są odpowiednio przeszkoleni, by zapewnić każdemu poczucie bezpieczeństwa i spokoju.

Jeśli boisz się pobrania krwi albo masz szczególne potrzeby, daj nam znać już przy rejestracji – chętnie pomożemy.

Aby skrócić czas wizyty w Punkcie Pobrań, kup badanie online.

By odbierać wyniki online i mieć do nich dostęp z dowolnego miejsca o dowolnej porze, załóż konto w my.synevo.