Badania na choroby tropikalne

Choroby tropikalne to grupa zakażeń występujących głównie w strefie międzyzwrotnikowej – w Afryce, Azji Południowo-Wschodniej, Ameryce Środkowej i Południowej. Wśród najczęściej diagnozowanych u osób powracających z podróży należy wymienić malarię, dengę, durów brzuszny, pełzakowicę (amebozę) oraz schistosomatozę. Choroby te mogą wywoływać bardzo różnorodne objawy – od gorączki i dolegliwości grypopodobnych, przez biegunkę i zmiany skórne, po ciężkie powikłania narządowe. Pierwsze objawy mogą pojawić się zarówno w trakcie podróży, jak i kilka tygodni, a nawet miesięcy po powrocie do kraju.
Dlaczego warto wykonać badania w kierunku chorób tropikalnych?

Niespecyficzne objawy utrudniają rozpoznanie – Wiele chorób tropikalnych zaczyna się jak zwykła infekcja grypopodobna lub zatrucie pokarmowe, dlatego bez badań laboratoryjnych trudno odróżnić je od schorzeń spotykanych na co dzień w Polsce.
Wczesna diagnoza to skuteczniejsze leczenie – Niektóre choroby tropikalne, zwłaszcza malaria, mogą w ciągu kilku dni prowadzić do stanu zagrożenia życia. Szybkie wykrycie zakażenia pozwala wdrożyć odpowiednie leczenie i zmniejszyć ryzyko powikłań.
Długi okres wylęgania – Część zakażeń, szczególnie pasożytniczych, może przez długi czas przebiegać bezobjawowo. Badania po powrocie z podróży pozwalają wykryć je, zanim doprowadzą do przewlekłych dolegliwości.

Jakie choroby tropikalne diagnozujemy?

Malaria (zimnica) – Choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Plasmodium, przenoszone przez komary z rodzaju Anopheles. Typowym objawem są napady wysokiej gorączki z dreszczami i potami, którym towarzyszą bóle głowy i mięśni. Postać wywołana przez Plasmodium falciparum może szybko prowadzić do ciężkich powikłań, w tym malarii mózgowej. Każda gorączka po powrocie z rejonu endemicznego wymaga wykluczenia malarii.
Denga – Choroba wirusowa przenoszona przez komary z rodzaju Aedes, występująca w wielu krajach Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki. Objawia się wysoką gorączką, silnym bólem głowy, mięśni i stawów oraz wysypką. U części chorych może rozwinąć się ciężka postać z zaburzeniami krzepnięcia i krwawieniami.
Dur brzuszny – Bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez Salmonella Typhi, szerząca się drogą pokarmową poprzez skażoną wodę i żywność. Charakteryzuje się narastającą gorączką, bólem brzucha, osłabieniem i zaburzeniami rytmu wypróżnień. Nieleczona może prowadzić do perforacji jelita i innych poważnych powikłań.
Pełzakowica (ameboza) – Choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaka Entamoeba histolytica, do zakażenia dochodzi najczęściej przez spożycie skażonej wody lub żywności. Może przebiegać bezobjawowo lub powodować biegunkę z domieszką krwi i śluzu. W cięższych przypadkach dochodzi do powstania ropni wątroby.
Schistosomatoza (bilharcjoza) – Choroba pasożytnicza wywoływana przez przywry z rodzaju Schistosoma, do zakażenia dochodzi podczas kąpieli w słodkich wodach w rejonach endemicznych, głównie w Afryce. Larwy pasożyta wnikają przez skórę, a przewlekłe zakażenie może uszkadzać układ moczowy, jelita i wątrobę.

Jakie badania w kierunku chorób tropikalnych wykonujemy?
Diagnostyka chorób tropikalnych opiera się na kilku uzupełniających się metodach laboratoryjnych:

Badania serologiczne – Oznaczanie przeciwciał wytwarzanych przez organizm w odpowiedzi na zakażenie, pozwalające potwierdzić kontakt z drobnoustrojem lub pasożytem.
Badania molekularne (PCR) – Wykrywanie materiału genetycznego wirusów, bakterii i pasożytów, szczególnie przydatne we wczesnej fazie zakażenia.
Badania mikroskopowe – Ocena rozmazu krwi w kierunku pasożytów krwi oraz badanie kału w kierunku pasożytów przewodu pokarmowego.
Badania podstawowe – Morfologia krwi, parametry wątrobowe i nerkowe, które pomagają ocenić ogólny stan organizmu i ewentualne powikłania zakażenia.

Kiedy warto wykonać badania w kierunku chorób tropikalnych?

Przy gorączce, która pojawiła się w trakcie podróży lub po powrocie z krajów tropikalnych i subtropikalnych.
W przypadku utrzymującej się biegunki, bólów brzucha lub nudności po pobycie za granicą.
Przy pojawieniu się wysypki, zmian skórnych lub swędzenia po kąpieli w słodkich wodach w rejonach endemicznych.
Przy niewyjaśnionym osłabieniu, utracie masy ciała lub nieprawidłowych wynikach morfologii po podróży.
W ramach profilaktyki po dłuższym pobycie w krajach o niskim standardzie sanitarnym, nawet przy braku objawów.