Od 20 lat badamy Twoją krew.
Badanie miedzi to oznaczenie stężenia tego pierwiastka w surowicy krwi. Miedź jest niezbędnym mikroelementem uczestniczącym w wielu kluczowych procesach życiowych, a jej nieprawidłowy poziom może towarzyszyć poważnym schorzeniom, w tym rzadkim chorobom genetycznym, chorobom wątroby, anemii oraz chorobom nowotworowym układu krwiotwórczego.
Wynik badania interpretuje się zawsze w połączeniu z innymi parametrami, takimi jak ceruloplazmina, poziom miedzi w moczu dobowym oraz obrazem klinicznym pacjenta.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 8 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Miedź jest niezbędnym mikroelementem, czyli pierwiastkiem śladowym, który musi być dostarczany z pożywieniem, ponieważ organizm nie jest w stanie go samodzielnie wytwarzać. Największe ilości miedzi są magazynowane w wątrobie, mózgu, sercu, nerkach i mięśniach szkieletowych. We krwi miedź transportowana jest głównie przez białko zwane ceruloplazminą.
Do najważniejszych źródeł miedzi w diecie należą:
Niedobór miedzi w diecie u zdrowych dorosłych jest rzadki, ale może wystąpić przy jednostronnym żywieniu, zaburzeniach wchłaniania lub w określonych chorobach genetycznych.
Oznaczenie poziomu miedzi zaleca się osobom, u których podejrzewa się lub monitoruje:
Badanie wykonuje się też do monitorowania leczenia preparatami chelatującymi, które są podawane w chorobie Wilsona w celu usunięcia nadmiaru miedzi z organizmu.
Miedź pełni w organizmie wiele niezbędnych funkcji. Jest składnikiem licznych enzymów, które uczestniczą w produkcji energii w komórkach, syntezie kolagenu i elastyny (czyli białek budujących skórę, naczynia krwionośne i kości), tworzeniu barwnika melaniny odpowiadającego za kolor skóry i włosów, a także w obronie komórek przed stresem oksydacyjnym.
Miedź odgrywa też kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i odpornościowego oraz jest niezbędna do wchłaniania i prawidłowego metabolizmu żelaza. Niedobór miedzi może więc prowadzić do niedokrwistości podobnej do anemii z niedoboru żelaza, nawet gdy żelaza w diecie nie brakuje.
Badanie wykonuje się w Punkcie Pobrań, gdzie personel pobiera próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, tak jak przy standardowym badaniu krwi. Pobrana próbka trafia do laboratorium, gdzie oznaczane jest stężenie miedzi w surowicy.
Prawidłowe stężenie miedzi w surowicy krwi u dorosłych:
| Grupa | Wartość referencyjna |
| Kobiety | 80 – 155 µg/dl (12,6 – 24,3 µmol/l) |
| Mężczyźni | 70 – 140 µg/dl (11,0 – 22,0 µmol/l) |
| Kobiety w ciąży | do 300 µg/dl (do 47,1 µmol/l) |
Stężenie miedzi u kobiet jest fizjologicznie wyższe niż u mężczyzn ze względu na wpływ estrogenów na produkcję ceruloplazminy. W ciąży poziom miedzi wzrasta dwu lub nawet trzykrotnie i jest to zjawisko prawidłowe.
Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.
Niedobór miedzi w organizmie może wynikać z niedostatecznej podaży z pożywieniem, ale znacznie częściej jest spowodowany zaburzeniami wchłaniania lub chorobami genetycznymi. Do najczęstszych przyczyn obniżonego stężenia miedzi w surowicy należą:
Niedobór miedzi może dawać różnorodne objawy ze strony wielu układów. Najczęstsze z nich to:
Podwyższone stężenie miedzi w surowicy może być wynikiem nadmiernego gromadzenia pierwiastka w organizmie lub wtórnym efektem innych chorób. Do najczęstszych przyczyn wzrostu poziomu miedzi należą:
Samo podwyższone stężenie miedzi w surowicy jako wynik wtórny innego schorzenia nie powoduje bezpośrednio specyficznych objawów związanych z miedzią. Objawy zależą od choroby podstawowej będącej przyczyną wzrostu.
W chorobie Wilsona, w której dochodzi do pierwotnego gromadzenia się miedzi w tkankach, mogą pojawić się:
Choroba Wilsona to rzadka dziedziczna choroba metaboliczna, w której organizm nie jest w stanie prawidłowo wydalać nadmiaru miedzi z żółcią. W efekcie miedź gromadzi się przede wszystkim w wątrobie i mózgu, powodując ich stopniowe uszkodzenie.
Choroba ujawnia się zwykle między 5. a 35. rokiem życia. Badanie poziomu miedzi w surowicy jest jednym z podstawowych testów stosowanych w jej diagnostyce, jednak wynik musi być interpretowany łącznie z poziomem ceruloplazminy, miedzią w moczu dobowym i oceną okulistyczną w kierunku pierścienia Kaysera-Fleischera. Wczesne wykrycie i leczenie pozwalają zapobiec trwałemu uszkodzeniu narządów.
Suplementacja miedzią bez wskazań lekarskich i bez kontroli laboratoryjnej jest ryzykowna, ponieważ zarówno nadmiar, jak i niedobór miedzi są szkodliwe dla organizmu. Bezpieczna dzienna dawka miedzi dla dorosłego człowieka wynosi 0,9 mg, a górna granica tolerowanego spożycia to 10 mg na dobę.
Przekroczenie tej wartości przez dłuższy czas może prowadzić do uszkodzenia wątroby. Przed włączeniem suplementów miedzi zawsze warto skonsultować się z lekarzem i sprawdzić jej poziom we krwi.
Miedź jest naturalnie obecna w wielu powszechnych produktach spożywczych. Najlepszymi jej źródłami są:
Zróżnicowana, zbilansowana dieta dostarcza zazwyczaj wystarczającej ilości miedzi, bez potrzeby dodatkowej suplementacji.