Od 20 lat badamy Twoją krew.
Badanie FTA to badanie krwi wykorzystywane w diagnostyce kiły, które wykrywa swoiste przeciwciała skierowane przeciwko krętkom bladym (Treponema pallidum) metodą immunofluorescencji pośredniej. Jest to badanie potwierdzające, stosowane po uzyskaniu dodatniego wyniku w testach przesiewowych – takich jak VDRL lub RPR – w celu wykluczenia wyników fałszywie dodatnich i jednoznacznego potwierdzenia zakażenia kiłą. Badanie jest szczególnie zalecane osobom z podejrzeniem kiły, po ryzykownych kontaktach seksualnych, w ramach diagnostyki prenatalnej oraz u pacjentów z objawami neurologicznymi mogącymi wskazywać na kiłę układu nerwowego.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 6 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Badanie FTA nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:
FTA (Fluorescent Treponemal Antibody) to swoiste serologiczne badanie diagnostyczne stosowane w potwierdzaniu zakażenia kiłą, oparte na metodzie immunofluorescencji pośredniej, w której wykrywane są przeciwciała skierowane bezpośrednio przeciwko antygenom krętka bladego (Treponema pallidum). Badanie FTA należy do grupy testów krętkowych – w odróżnieniu od testów niekrętkowych (VDRL, RPR) wykrywa przeciwciała swoiste dla Treponema pallidum, co sprawia, że charakteryzuje się znacznie wyższą swoistością diagnostyczną. Najczęściej stosowaną odmianą tego badania jest test FTA-ABS (Fluorescent Treponemal Antibody Absorption), w którym surowica pacjenta jest wcześniej absorbowana w celu usunięcia niespecyficznych przeciwciał, co minimalizuje ryzyko uzyskania wyników fałszywie dodatnich.
Kiła (łac. syphilis) – choroba zakaźna przenoszona najczęściej droga płciową, wywoływana przez Treponema pallidum z rodziny Spirochaetaceae. Okres wylęgania choroby wynosi od 9 dni do 3miesięcy. Kiła jest chorobą o przebiegu wieloletnim, okresowo objawową lub bezobjawową. W okresie zakażenia pierwotnego może pojawić się owrzodzenie w miejscu wniknięcia drobnoustroju, w kile wtórnej występuje wysypka na skórze, zmiany śluzowoskórne i powiększenie węzłów chłonnych.
Na etapie kiły trzeciorzędowej występują objawy ze strony serca i oczu, zaburzenia słuchu. Zakażenie w fazie utajonej – bezobjawowej wykrywane jest w badania serologicznych. Diagnostyka bezpośrednia polega na wykryciu bakterii w materiale biologicznym, diagnostyka pośrednia opiera się na testach serologicznych wykrywających przeciwciała przeciwko antygenom krętka bladego.
Testy klasyczne tzw. kłaczkujące: test Wassermana, test VDRL (Veneral Disease Research Laboratory), oraz USR (Unheated Serum Reagin.
W testach tych wykrywane przeciwciała przeciwlipidowe IgG i IgM. Czułość tych testów jest zróżnicowana, w zależności od okresu choroby. Przeciwciała wykrywane w tych testach mogą pojawiać się także w przebiegu innych chorób np. zakażenia innymi krętkami, choroby o podłożu autoimmunologicznym jak choroby reumatyczne czy kolagenozy.
Większą czułością i swoistością cechują się testy krętkowe na przykład Fluorescent Treponemal Antibody (FTA), Fluorescent Treponemal Antibody Absorbtion Test (FTA-ABS), testy Western blot. Diagnostyka zakażeń kiłą ma decydujące znaczenie w wykrywaniu choroby oraz zapobieganiu jej rozwojowi.
Badanie FTA nie ocenia roli żadnej substancji produkowanej przez organizm, lecz wykrywa obecność przeciwciał wytwarzanych przez układ odpornościowy w odpowiedzi na zakażenie krętkiem bladym (Treponema pallidum) – czynnikiem wywołującym kiłę. Przeciwciała wykrywane w badaniu FTA są wytwarzane przez organizm jako reakcja obronna na obecność bakterii i świadczą o kontakcie układu odpornościowego z Treponema pallidum – zarówno przebytym, jak i aktywnym. Istotną cechą tych przeciwciał jest ich długotrwałe utrzymywanie się we krwi – nawet po skutecznym leczeniu kiły przeciwciała krętkowe mogą być wykrywalne przez wiele lat, a niekiedy przez całe życie, co należy uwzględnić przy interpretacji wyników badania.
Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego, gdzie doświadczeni specjaliści przy użyciu metody immunofluorescencji pośredniej wykrywają obecność swoistych przeciwciał skierowanych przeciwko krętkom bladym (Treponema pallidum), potwierdzając lub wykluczając zakażenie kiłą.
Dodatni wynik badania FTA oznacza obecność swoistych przeciwciał skierowanych przeciwko krętkom bladym (Treponema pallidum) we krwi pacjenta, co świadczy o kontakcie układu odpornościowego z bakterią wywołującą kiłę – zarówno w przeszłości, jak i w przypadku aktywnego zakażenia. Należy jednak pamiętać, że dodatni wynik FTA nie pozwala jednoznacznie określić, czy zakażenie jest aktywne, przebyte czy skutecznie wyleczone – przeciwciała krętkowe mogą utrzymywać się we krwi przez wiele lat, a niekiedy przez całe życie po skutecznym leczeniu kiły. Dlatego dodatni wynik FTA zawsze wymaga konsultacji z lekarzem i uzupełnienia diagnostyki o dodatkowe badania – takie jak VDRL lub RPR – które pozwalają ocenić aktywność zakażenia i skuteczność leczenia.
Ujemny wynik badania FTA oznacza brak wykrywalnych swoistych przeciwciał przeciwko Treponema pallidum we krwi pacjenta, co w większości przypadków świadczy o braku kontaktu organizmu z bakterią wywołującą kiłę. Warto jednak pamiętać, że ujemny wynik FTA we wczesnym stadium zakażenia kiłą nie wyklucza choroby – przeciwciała mogą nie być jeszcze wykrywalne w pierwszych tygodniach po zakażeniu, dlatego w przypadku podejrzenia świeżego zakażenia lekarz może zalecić powtórzenie badania po kilku tygodniach. Ujemny wynik FTA przy jednoczesnym dodatnim wyniku testu przesiewowego (VDRL lub RPR) może wskazywać na wynik fałszywie dodatni testu przesiewowego, co wymaga dalszej konsultacji z lekarzem.
Badanie FTA jest badaniem potwierdzającym, a nie przesiewowym – oznacza to, że jest ono wykonywane dopiero po uzyskaniu dodatniego wyniku w testach przesiewowych, takich jak VDRL lub RPR, w celu jednoznacznego potwierdzenia lub wykluczenia zakażenia kiłą. Testy przesiewowe VDRL i RPR są szybkie i tanie, jednak charakteryzują się niższą swoistością i mogą dawać wyniki fałszywie dodatnie w przebiegu chorób autoimmunologicznych, ciąży czy niektórych infekcji wirusowych – badanie FTA pozwala wyeliminować te wątpliwości dzięki swojej znacznie wyższej swoistości diagnostycznej. Sekwencja diagnostyczna w kierunku kiły wygląda zatem następująco: najpierw wykonuje się test przesiewowy (VDRL lub RPR), a w przypadku jego dodatniego wyniku – badanie potwierdzające FTA lub TPHA w celu ostatecznego rozstrzygnięcia diagnozy.