Od 20 lat badamy Twoją krew.
Badanie cystatyny C to badanie krwi, które mierzy stężenie cystatyny C – małocząsteczkowego białka produkowanego w stałym tempie przez wszystkie komórki jądrzaste organizmu i swobodnie przesączanego przez kłębuszki nerkowe – będącego jednym z najdokładniejszych endogennych markerów filtracji kłębuszkowej dostępnych w rutynowej diagnostyce laboratoryjnej. W odróżnieniu od kreatyniny, stężenie cystatyny C nie zależy od masy mięśniowej, płci, wieku ani stanu odżywienia pacjenta, co czyni ją szczególnie wartościowym wskaźnikiem czynności nerek u osób starszych, dzieci, pacjentów z sarkopenią, otyłością, marskością wątroby i innymi stanami wpływającymi na metabolizm kreatyniny. Badanie jest zalecane przy podejrzeniu wczesnego uszkodzenia nerek, monitorowaniu przewlekłej choroby nerek, ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego oraz u pacjentów przyjmujących leki nefrotoksyczne.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 3 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Badanie poziomu cystatyny C nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:
Cystatyna C (Cystatin C) to małocząsteczkowe białko z rodziny inhibitorów proteaz cysteinowych o masie cząsteczkowej około 13 kDa, kodowane przez gen CST3 i produkowane w stałym tempie przez wszystkie komórki jądrzaste organizmu niezależnie od płci, wieku, masy mięśniowej i stanu odżywienia.
Stężenie cystatyny C we krwi zależy głównie od GFR (współczynnik przesączania kłębuszkowego).
Zwiększa się wcześniej niż stężenie kreatyniny, dzięki czemu jest czulszym wskaźnikiem przy zmniejszaniu GFR.
Cystatyna C pełni w organizmie rolę endogennego inhibitora proteaz cysteinowych – enzymów odpowiedzialnych za degradację białek – regulując ich aktywność i chroniąc tkanki przed nadmierną proteolizą, co ma znaczenie w procesach zapalnych, apoptozy i remodelingu tkanek. Jako wszechobecny inhibitor proteaz cystatyna C uczestniczy w regulacji procesów immunologicznych, neuroprotekcji oraz modulacji odpowiedzi zapalnej, a jej rola wykracza poza funkcję markera nerkowego – badania sugerują jej udział w patogenezie chorób neurodegeneracyjnych, miażdżycy i nowotworów. Jednak kluczowym zastosowaniem klinicznym cystatyny C jest jej rola jako markera filtracji kłębuszkowej – stałe tempo produkcji przez wszystkie komórki jądrzaste organizmu i zależność jej stężenia we krwi wyłącznie od sprawności filtracji nerkowej sprawia, że wzrost cystatyny C we krwi jest bezpośrednim i czułym wskaźnikiem upośledzenia czynności nerek, wykrywanym wcześniej niż wzrost kreatyniny.
Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, najlepiej w godzinach porannych i na czczo. Materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego, gdzie doświadczeni specjaliści przy użyciu metody immunoturbidymetrycznej lub nefelometrycznej oznaczają stężenie cystatyny C w surowicy krwi, a uzyskany wynik może być następnie wykorzystany do obliczenia szacowanego współczynnika przesączania kłębuszkowego (eGFR) przy użyciu równania CKD-EPI opartego na cystatynie C, które dostarcza dokładniejszej oceny czynności nerek niż klasyczne równania oparte na kreatyninie.
Dorośli: 0,62–1,11 mg/l
Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.
Tak – zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy mogą zmieniać poziom cystatyny C we krwi niezależnie od stanu nerek. Przy nadczynności tarczycy poziom cystatyny C może być fałszywie podwyższony, a przy niedoczynności – obniżony. Dlatego przed wykonaniem badania warto poinformować lekarza o chorobach tarczycy, aby mógł prawidłowo zinterpretować wynik.
Tak – i właśnie u seniorów jest ono szczególnie przydatne. U osób starszych kreatynina – najczęściej używany wskaźnik czynności nerek – może być fałszywie niska ze względu na mniejszą masę mięśniową, maskując problemy z nerkami. Cystatyna C nie zależy od masy mięśniowej, dlatego dokładniej ocenia, jak sprawnie pracują nerki u osób starszych.
Nie zawsze. Choć podwyższona cystatyna C najczęściej wskazuje na osłabioną pracę nerek, jej poziom może wzrastać również przy nadczynności tarczycy, stosowaniu kortykosteroidów lub niektórych leków immunosupresyjnych. Dlatego wynik zawsze należy skonsultować z lekarzem, który oceni go w kontekście całości stanu zdrowia pacjenta.