Wybierz swój punkt pobrań
Brak punktów spełniających wybrane filtry.
Ładowanie…
Mapa nie może zostać załadowana — brak klucza API.
Od 20 lat badamy Twoją krew.
4.7 / 5
Badanie CEA to oznaczenie stężenia antygenu rakowo-płodowego w surowicy krwi. CEA jest białkiem, które w dużych ilościach produkowane jest przez komórki nowotworowe, szczególnie w raku jelita grubego i odbytnicy, choć może być podwyższone także w innych nowotworach oraz w niektórych chorobach nienowotworowych. Badanie ma jednak ograniczoną wartość diagnostyczną we wczesnych stadiach chorób nowotworowych.
Badanie stosuje się przede wszystkim u pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą nowotworową do oceny stadium zaawansowania, monitorowania odpowiedzi na leczenie i wczesnego wykrywania nawrotów. Wynik interpretuje się zawsze w połączeniu z obrazem klinicznym i wynikami innych badań, a nie samodzielnie.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
CEA, czyli antygen rakowo-płodowy (ang. Carcinoembryonic Antigen), to białko, które w dużych ilościach produkowane jest przez komórki płodu podczas jego rozwoju w łonie matki, przede wszystkim przez komórki trzustki i przewodu pokarmowego rozwijającego się zarodka. Po urodzeniu jego produkcja jest silnie ograniczana i u zdrowego dorosłego człowieka poziom CEA jest bardzo niski.
CEA jest zaliczane do grupy tzw. markerów nowotworowych, czyli substancji, których stężenie we krwi rośnie przy obecności niektórych nowotworów. Jego oznaczanie ma szczególne znaczenie w raku jelita grubego i odbytnicy, ale wzrost CEA obserwuje się też w raku trzustki, piersi, płuc, szyjki macicy i jajników.
Warto wiedzieć, że podwyższone CEA może też występować w stanach nienowotworowych i u zdrowych palaczy, co oznacza, że sam podwyższony wynik nie jest równoznaczny z rozpoznaniem nowotworu.
Oznaczenie CEA jest szczególnie przydatne w następujących sytuacjach:
Wartości CEA wracają zazwyczaj do normy w ciągu 1 do 4 miesięcy po radykalnym usunięciu guza. Badanie CEA nie jest stosowane jako badanie przesiewowe u osób zdrowych, ponieważ nie pozwala wykryć nowotworu we wczesnym stadium ani precyzyjnie określić jego rodzaju i miejsca pochodzenia.
Fizjologiczna rola CEA u dorosłego człowieka nie jest do końca poznana. Przypuszcza się, że pełni funkcję ochronną dla nabłonka jelitowego. W warunkach prawidłowych CEA jest produkowane w minimalnych ilościach przez komórki jelitowe, trzustkowe i wątrobowe i w tym zakresie nie wywołuje żadnych objawów ani nie wpływa na funkcjonowanie organizmu.
W komórkach nowotworowych mechanizmy regulujące produkcję CEA zostają zaburzone i białko to zaczyna być wytwarzane w nadmiarze, a następnie przenika do krwiobiegu. Dlatego jego regularne oznaczanie u pacjentów z rozpoznanym nowotworem pozwala lekarzowi śledzić, jak zmienia się aktywność choroby w odpowiedzi na leczenie.
Badanie wykonuje się w Punkcie Pobrań, gdzie personel pobiera próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, tak jak przy standardowym badaniu krwi. Pobrana próbka trafia do laboratorium, gdzie metodą immunochemiczną elektro chemiluminescencyjną (ECLIA) oznaczane jest stężenie CEA.
CEA można też oznaczać w płynie mózgowo-rdzeniowym w diagnostyce nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, a w płynie opłucnowym w diagnostyce zapalenia opłucnej wywołanego przerzutami raka płuca lub piersi. W tych przypadkach materiał do badania pobierany jest przez lekarza podczas specjalistycznej procedury.
Wartości referencyjne CEA w surowicy krwi:
| Grupa | Wartość referencyjna |
| Osoby niepalące | < 3,8 ng/ml |
| Osoby palące | < 5,5 ng/ml |
Palenie papierosów fizjologicznie podnosi poziom CEA, dlatego dla palaczy obowiązuje wyższy próg wartości prawidłowych.
Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.
Prawidłowy poziom CEA u osoby bez rozpoznanej choroby nowotworowej oznacza, że w chwili badania nie ma biochemicznych oznak aktywnej choroby nowotworowej produkującej ten marker. U pacjentów leczonych z powodu nowotworu prawidłowy lub malejący poziom CEA w kolejnych oznaczeniach świadczy o dobrej odpowiedzi na leczenie.
Należy pamiętać, że prawidłowy CEA nie wyklucza obecności nowotworu we wczesnym stadium, ponieważ wczesne zmiany nowotworowe często nie powodują jeszcze wzrostu tego markera.
Prawidłowy poziom CEA u osoby bez rozpoznanej choroby nowotworowej nie wymaga dalszej diagnostyki onkologicznej wyłącznie na podstawie tego badania. U pacjentów będących pod opieką onkologiczną prawidłowy i stabilny CEA jest sygnałem, że leczenie przebiega pomyślnie, jednak regularne kontrole i decyzje o dalszym postępowaniu podejmuje lekarz prowadzący.
Podwyższone CEA może mieć zarówno przyczyny nowotworowe, jak i nienowotworowe.
Do nowotworowych przyczyn wzrostu CEA należą przede wszystkim:
Do nienowotworowych przyczyn podwyższonego CEA należą:
Podwyższone CEA obserwuje się też u zdrowych palaczy papierosów, co wynika z drażniącego działania dymu tytoniowego na błony śluzowe.
Samo podwyższone CEA nie wywołuje żadnych objawów, jest wyłącznie wskaźnikiem laboratoryjnym. U pacjentów z aktywną chorobą nowotworową narastający poziom CEA podczas leczenia może wskazywać na słabą odpowiedź na terapię lub zwiastować nawrót choroby.
Mimo wszystko to lekarz onkolog podejmuje decyzję o dalszym postępowaniu na podstawie całości obrazu klinicznego. Ewentualne dolegliwości, które odczuwa pacjent, zależą od rodzaju i lokalizacji choroby nowotworowej.
Nie. Podwyższony poziom CEA nie jest jednoznaczny z rozpoznaniem nowotworu i nie powinien być interpretowany samodzielnie. Wzrost CEA może towarzyszyć wielu stanom nienowotworowym, takim jak stany zapalne, choroby wątroby, jelita grubego czy płuc, a u palaczy podwyższone wartości są zjawiskiem częstym i niekoniecznie związanym z chorobą nowotworową.
Każdy nieprawidłowy wynik CEA wymaga konsultacji z lekarzem, który zleci odpowiednie badania uzupełniające. Samodzielna interpretacja wyników bez kontekstu klinicznego może prowadzić do błędnych wniosków.
CEA nie nadaje się do profilaktycznego wykrywania nowotworów z kilku powodów. Po pierwsze, wzrost CEA pojawia się zazwyczaj dopiero w zaawansowanych stadiach choroby, a we wczesnych stadiach, gdy leczenie jest najskuteczniejsze, poziom markera często pozostaje prawidłowy.
Po drugie, CEA może być podwyższone w wielu stanach nienowotworowych, co prowadziłoby do niepotrzebnych dalszych badań i niepokoju u zdrowych osób. Do profilaktycznego wykrywania raka jelita grubego stosuje się inne metody, przede wszystkim kolonoskopię i badanie kału na krew utajoną.
Częstotliwość kontrolnych oznaczeń CEA zależy od indywidualnego planu opieki onkologicznej ustalonego przez lekarza. Zgodnie z ogólnymi wytycznymi europejskimi, u pacjentów po radykalnym leczeniu raka jelita grubego kontrolne badania CEA wykonuje się zazwyczaj co 3 do 6 miesięcy przez pierwsze 3 lata, a następnie co 6 do 12 miesięcy przez kolejne 2 lata.
Narastający poziom CEA w kolejnych pomiarach, nawet przy braku objawów, jest wskazaniem do poszerzenia diagnostyki obrazowej w celu wykrycia ewentualnego nawrotu.
-25%
na wszystkie badania i pakiety
kod: KW25
Kod ważny do 19.04.2026
do -30%
na zamówienie z 5+ badaniami
4 badania - zniżka 20%
5+ badań - zniżka 30%
kod: KW5
Kod ważny do 09.04.2026
