Od 20 lat badamy Twoją krew.
17-OH progesteron (17-OHP) to hormon steroidowy produkowany głównie przez korę nadnerczy i w mniejszym stopniu przez gonady (jajniki, jądra) oraz łożysko w ciąży. Badanie jest jednym z podstawowych narzędzi diagnostycznych wrodzonego przerostu nadnerczy (WPN/CAH) oraz różnicowania przyczyn hiperandrogenizmu u kobiet.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 8 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Prawidłowe przygotowanie do oznaczenia 17‑OH progesteronu ma ogromny wpływ na wiarygodność wyniku, dlatego przed pobraniem krwi zwróć uwagę na kilka kluczowych zasad.
17‑OH progesteron (17-hydroksyprogesteron) to tzw. „prohormon” – sam nie działa silnie w organizmie, ale jest ważnym pośrednikiem w produkcji innych hormonów, m.in. kortyzolu i androgenów. Najwięcej powstaje go w korze nadnerczy, a mniejsze ilości w jajnikach i jądrach.
17-OH progesteron uczestniczy w syntezie kortyzolu i androgenów. Przy niedoborze enzymu 21-hydroksylazy dochodzi do zaburzenia produkcji kortyzolu, a gromadzący się nadmiar 17-OHP zostaje przekształcony w androgeny.
To właśnie zwiększona produkcja androgenów wywołuje objawy takie jak hiperandrogenizm i wirylizacja (pojawienie się cech męskich u kobiet).
Badanie 17‑OH progesteronu zleca się przede wszystkim wtedy, gdy zachodzi podejrzenie, że za objawami mogą stać zaburzenia pracy nadnerczy lub nadmiar androgenów.
Badanie jest szczególnie wskazane w kilku sytuacjach:
Badanie poziomu 17‑OH progesteronu wygląda jak standardowe badanie krwi.
Personel medyczny pobiera niewielką próbkę krwi ze zgięcia łokciowego pacjenta.
Wartości referencyjne zależą od wieku, płci i fazy cyklu menstruacyjnego. Mogą się również różnić między laboratoriami ze względu na możliwość zastosowania różnych narzędzi analitycznych.
Wynik zawsze powinien interpretować lekarz, który weźmie pod uwagę Twoje objawy, inne badania i kontekst kliniczny.
Niskie stężenie 17-OHP rzadko ma znaczenie kliniczne, ale może wystąpić przy:
Do możliwych przyczyn wysokiego stężenia 17-OHP progesteronu należą:
Podwyższony poziom 17‑OH progesteronu może prowadzić do tzw. hiperandrogenizmu, czyli nadmiaru „męskich” hormonów w organizmie kobiety. Główne objawy to:
Symptomy te wskazują najczęściej na zaburzenia hormonalne. W takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem (np. ginekologiem lub endokrynologiem), który zleci odpowiednie badania i dobierze leczenie.
U noworodków i małych dzieci podwyższony 17‑OH progesteron może dawać zupełnie inne, często dużo poważniejsze sygnały niż u dorosłych. Mamy wówczas do czynienia z symptomami takimi jak:
Przy postaci CAH z utratą soli występuje przełom nadnerczowy w pierwszych tygodniach życia, co stanowi zagrożenie dla życia. Objawy to: wymioty, biegunka, odwodnienie, hiponatremia, hiperkaliemia.
Tak, oznaczenie 17-OHP stanowi element badań przesiewowych noworodkowów w kierunku wrodzonego przerostu nadnerczy (CAH). Klasyczna postać CAH z niedoborem 21-hydroksylazy jest stanem zagrożenia życia w pierwszych tygodniach po urodzeniu.
CAH dziedziczy się autosomalnie recesywnie – co oznacza, że dziecko zachoruje tylko wtedy, gdy odziedziczy wadliwy gen od obojga rodziców jednocześnie.