Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii, który zakaża wiele ssaków (w tym ludzi) i niektóre ptaki, a jego rozwój jest ściśle związany z kotami jako głównymi gospodarzami.
Do zakażenia najczęściej dochodzi z powodu spożycia skażonej żywotności, kontaktu z materiałem zakaźnym oraz niewłaściwego przygotowywania jedzenia.
Człowiek zaraża się głównie poprzez:
- spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa zawierającego cysty pasożyta,
- wypicie wody lub zjedzenie żywności zanieczyszczonej oocystami,
- przeniesienie oocyst brudnymi rękami do ust,
- kontakt z zanieczyszczoną glebą,
- przez zakażenie płodu, gdy pasożyt przenika przez łożysko ciężarnej z ostrą infekcją.
Rola kotów w zakażeniu toksoplazmozą
Kot jest tzw. żywicielem ostatecznym Toxoplasma gondii – jako jedyny wydala do środowiska oocysty pasożyta i stanowi jedno z głównych jego „magazynów” w przyrodzie. Pełny, płciowy cykl rozwojowy pasożyta zachodzi wyłącznie w jelitach kotowatych, skąd oocysty mogą być wydalane z kałem.
Warto jednak wiedzieć, że kot wydala oocysty jedynie przez krótki czas po pierwszym zakażeniu (zazwyczaj 1–2 tygodnie), a potem – po wytworzeniu odporności – przestaje je wydalać.
Codzienne obcowanie ze zdrowym, zadbanym kotem nie zwiększa istotnie ryzyka zakażenia toksoplazmozą. Większe znaczenie ma spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa. Z tego powodu kot jako bezpośrednie źródło zagrożenia dla człowieka ma raczej niewielkie znaczenie, zwłaszcza przy zachowaniu podstawowych zasad higieny.