Od 20 lat badamy Twoją krew.
Badanie SHBG to badanie krwi oznaczające stężenie białka wiążącego hormony płciowe. Jest zlecane przede wszystkim w diagnostyce zaburzeń hormonalnych – zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. SHBG jest kluczowym parametrem uzupełniającym pomiar testosteronu całkowitego, ponieważ pozwala ocenić pulę biologicznie aktywnych hormonów krążących w organizmie.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 2 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
By prawidłowo przygotować się do badania stężenia SHBG:
SHBG (Sex Hormone-Binding Globulin) to globulina wiążąca hormony płciowe produkowane przez wątrobę, która krąży we krwi i pełni rolę „transportera” hormonów płciowych. Związana z hormonami przenosi je przez organizm, regulując ich dostępność biologiczną.
SHBG najsilniej „przytrzymuje” dihydrotestosteron (DHT), nieco słabiej testosteron i estradiol, a najsłabiej wiąże inne androgeny, takie jak androstendion czy DHEA. To, jak mocno SHBG wiąże poszczególne hormony, decyduje o tym, ile z nich jest aktywnych i dostępnych dla tkanek w danym momencie.
SHBG pełni rolę biologicznego regulatora dostępności hormonów płciowych – transportuje testosteron i estradiol we krwi w formie nieaktywnej, kontrolując tym samym pulę wolnych (biologicznie aktywnych) hormonów docierających do tkanek docelowych. Jedynie hormony niezwiązane z SHBG mogą wnikać do komórek i wywoływać efekty biologiczne.
Poza tym SHBG ma także wpływ na:
Odchylenia SHBG u dzieci mają istotne znaczenie kliniczne, ponieważ białko to odgrywa kluczową rolę w przebiegu dojrzewania płciowego.
Oznaczenie stężenia SHBG jest prostym i bezpiecznym testem laboratoryjnym. Polega na jednorazowym pobraniu próbki krwi żylnej z żyły w zgięciu łokciowym.
Pobrany materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego.
Normy SHBG zależą od wieku i płci, dlatego wartości referencyjne dla kobiet, mężczyzn i dzieci różnią się między sobą.
Ponadto każde laboratorium może stosować inne zakresy norm w zależności od używanej metody i odczynników. Z tego powodu wynik badania zawsze warto skonsultować z lekarzem, który oceni go w kontekście całości obrazu klinicznego.
Do najczęstszych przyczyn obniżonego stężenia należą:
Objawy niskiego SHBG najczęściej wynikają z towarzyszących zaburzeń hormonalnych, zwłaszcza nadmiaru wolnych androgenów i/lub estrogenów w organizmie.
U kobiet najczęstsze symptomy to:
U mężczyzn pojawiają się takie objawy jak:
Podwyższone stężenie SHBG oznacza, że więcej hormonów jest związanych i niedostępnych biologicznie. Przyczyny to:
Objawy wysokiego SHBG odzwierciedlają kliniczny obraz niedoboru wolnych hormonów płciowych – zarówno testosteronu, jak i estrogenów.
U kobiet występują wówczas:
Nadmiar SHBG u mężczyzn skutkuje objawami takimi jak:
Hormony płciowe to grupa steroidów produkowanych głównie w gonadach (jajnikach i jądrach) oraz korze nadnerczy, wszystkie syntetyzowane ze wspólnego prekursora – cholesterolu. Dzielą się na trzy klasy: estrogeny (estradiol, estron, estriol), gestageny (progesteron) oraz androgeny (testosteron, dihydrotestosteron – DHT, dehydroepiandrosteron – DHEA). Estrogeny i progesteron dominują u kobiet, androgeny – u mężczyzn, choć wszystkie klasy występują u obu płci, różniąc się jedynie stężeniem.
Związek SHBG z łysieniem androgenowym jest pośredni. Łysienie wywołuje głównie dihydrotestosteron (DHT) – aktywna pochodna testosteronu, która miniaturyzuje mieszki włosowe i skraca fazę wzrostu włosa. SHBG wiąże testosteron, dezaktywując go i ograniczając jego konwersję do DHT. Im niższe SHBG, tym więcej wolnego testosteronu dostępnego do produkcji DHT – co może nasilać łysienie u osób z predyspozycją genetyczną.
Hiperandrogenizm to stan, w którym stężenie androgenów (męskich hormonów płciowych) w organizmie jest nadmiernie wysokie lub tkanki wykazują na nie zbyt dużą wrażliwość.
U kobiet jest to najczęstsze zaburzenie endokrynologiczne okresu rozrodczego (wynika m.in. z zespołu policystycznych jajników (PCOS), wrodzonego przerostu nadnerczy (WPN), guzów jajnika lub nadnerczy, insulinooporności i otyłości.
Testosteron całkowity obejmuje zarówno frakcję związaną z białkami (słabo dostępną biologicznie), jak i frakcję wolną – biologicznie aktywną. Sam jego wynik może być prawidłowy, mimo że pacjent odczuwa objawy niedoboru lub nadmiaru androgenów – i odwrotnie. Dwie osoby z identycznym testosteronem całkowitym mogą mieć zupełnie różną ilość aktywnej formy tego hormonu, jeśli różni je poziom SHBG. Badanie obu parametrów łącznie pozwala obliczyć poziom wolnego testosteronu, dzięki czemu daje pełniejszy obraz gospodarki androgenowej pacjenta.