Badanie witaminy B1 zleca się przede wszystkim wtedy, gdy istnieje podejrzenie jej niedoboru oraz gdy pacjent należy do grupy zwiększonego ryzyka. Objawy niedoboru często rozwijają się stopniowo i początkowo nie są charakterystyczne. Mogą obejmować przewlekłe zmęczenie, drażliwość, utratę apetytu, niezamierzoną utratę masy ciała czy trudności z koncentracją i pamięcią. W miarę pogłębiania się niedoboru mogą pojawić się także osłabienie mięśni, mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp, obrzęki kończyn dolnych, kołatanie serca oraz duszność.
Oznaczenie stężenia tiaminy bywa pomocne zwłaszcza w diagnostyce jej niedoboru, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, u których występuje neuropatia obwodowa, niewyjaśnione zaburzenia pracy serca czy kwasica mleczanowa. Oznaczenie może być również pomocne w diagnostyce encefalopatii Wernickiego i chorobie beri-beri.
Kontrola stężenia witaminy B1 znajduje zastosowanie także podczas monitorowania leczenia. Dotyczy to między innymi osób po operacjach bariatrycznych, pacjentów długotrwale żywionych pozajelitowo oraz osób przechodzących proces ponownego odżywiania po okresie głodzenia. Badanie może być również wykorzystywane do oceny skuteczności prowadzonej suplementacji.
Szczególną uwagę na możliwość niedoboru zwraca się u osób nadużywających alkoholu, w podeszłym wieku oraz u pacjentów z przewlekłymi chorobami przewodu pokarmowego. Ryzyko zwiększają również długotrwałe wymioty, zaburzenia odżywiania, leczenie dializami, przewlekłe stosowanie leków moczopędnych, a także niektóre choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca czy niewydolność serca.