Badanie przesiewowe w kierunku zakażenia krętkiem kiły (test VDRL-RPR)

Material: Krew Kod ICD-9: U79 Symbol: WR

Badanie przesiewowe w kierunku zakażenia krętkiem kiły (test VDRL-RPR)

Material: Krew Kod ICD-9: U79 Symbol: WR

Badanie w kierunku zakażenia krętkiem kiły (treponema pallidum) to skuteczne narzędzie wykrywania aktywnej infekcji i monitorowania przebiegu zakażenia. Zobacz, kiedy warto wykonać przesiewowy test VDRL i RPR i w jakich sytuacjach wymagana jest dodatkowa diagnostyka tzw. badaniami krętkowymi.

Od 20 lat badamy Twoją krew.

4.7 / 5

200 000+ zadowolonych Pacjentów

Badanie w pigułce

Krótki opis badania

Badanie przesiewowe w kierunku zakażenia krętkiem kiły testami VDRL/RPR służy do wykrywania aktywnej infekcji oraz oceny dynamiki zakażenia na podstawie miana przeciwciał.

Czas oczekiwania na wynik

Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.

Jak odebrać wynik?

Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.

Przygotowanie do badania

Do wykonania testu nie są wymagane specjalne przygotowania – badanie polega na pobraniu krwi żylnej i można je zazwyczaj wykonać niezależnie od posiłku.

Przed pobraniem poinformuj personel o przyjmowanych lekach (zwłaszcza immunosupresyjnych), niedawnych szczepieniach, chorobach przewlekłych i przebytych infekcjach.

Czym jest kiła?

Kiła (syfilis) jest klasyczną chorobą przenoszoną drogą płciową. Wyróżnia się:

fazę zakaźną (kiłę pierwotną),
kiłę wtórną,
fazę utajoną (kiłę utajoną),
fazę późną (niezakaźną),
kiłę wrodzoną – w wyniku przeniesienia bakterii od matki do dziecka przez łożysko.

Do zakażenia najczęściej dochodzi podczas kontaktów seksualnych z osobą w fazie zakaźnej choroby, kiedy zmiany skórno‑śluzówkowe zawierają dużą liczbę krętków.

Na czym polegają testy przesiewowe?

Badania WR, VDRL i RPR należą do grupy nieswoistych testów serologicznych: wszystkie szukają przeciwciał związanych z zakażeniem, ale różnią się techniką wykonania i „nowoczesnością” metody.

WR (Odczyn Wassermanna) to historyczna nazwa nieswoistych testów serologicznych; bywa używana jako określenie tej grupy badań;
VDRL to najczęściej stosowany test na kiłę – wynik odczytywany jest mikroskopowo, analiza ma na celu wykrycie reakcji antygen-przeciwciało;
RPR to nowsza wersja – analiza może zostać wykonana makroskopowo – diagnosta odczytuje wizualnie, czy w probówce pojawiły się widoczne skupiska (agregaty), które oznaczają obecność przeciwciał.

RPR/VDRL mają dodatkową zaletę: ich wynik zmienia się po skutecznym leczeniu, więc lekarz może na ich podstawie monitorować skuteczność terapii.

Kiedy warto wykonać badania na kiłę?

Badania warto wykonać zawsze, gdy istnieje ryzyko zakażenia lub występują charakterystyczne objawy, a także w określonych sytuacjach przesiewowych (ciąża, dawstwo krwi, wybrane grupy ryzyka):

przy objawach sugerujących kiłę lub inne choroby intymne,
po ryzykownych kontaktach seksualnych,
w badaniach przesiewowych dawców krwi i osocza,
u osób z obniżoną odpornością,
jako prenatalne badanie przesiewowe – zachodzi wysokie prawdopodobieństwo transmisji choroby z matki na dziecko (przez łożysko lub w trakcie porodu).

Jak przebiega badanie?

Materiałem do badania jest krew żylna. Surowica pobierana jest najczęściej ze zgięcia łokciowego.

Próbka trafia następnie do laboratorium diagnostycznego.

Normy i wynik badania

Badanie ma charakter jakościowy. Wyróżnia się:

Wynik ujemny – brak reakcji układu odpornościowego (nieobecność przeciwciał); zazwyczaj oznacza brak aktywnej infekcji, ale nie wyklucza jej w określonych fazach zakażenia.
Wynik dodatni – obecność przeciwciał – może wskazywać na aktywną infekcję, szczególnie przy wysokich mianach lub ich wzroście w kolejnych badaniach.

Warto mieć świadomość, że WR, VDRL i RPR to tzw. testy nieswoiste – mają wartość przesiewową (np. po ryzykownym zachowaniu seksualnym), ale mogą dawać tzw:

fałszywie dodatnie wyniki z powodu innych stanów zapalnych w organizmie;
fałszywie ujemne wyniki możliwe w przypadku kiły wczesnej (tzw. okres inkubacji – zanim układ odpornościowy wytworzy wykrywalne ilości przeciwciał) lub późnej (utajonej) fazy zakażenia kiłą.

W przypadku wątpliwości interpretacyjnych (np. wynik ujemny gdy występują typowe objawy kiły lub gdy pacjent należy do grupy wysokiego ryzyka) lekarz zleca dalszą diagnostykę.

Standardem są badania krętkowe (np. TPHA lub FTA-ABS), które są bardziej specyficzne i ostatecznie potwierdzają lub wykluczają zakażenie (przebyte lub aktualne). Należy jednak pamiętać, że nie służą do monitorowania leczenia.

Przyczyny zakażenia krętkiem kiły (treponema pallidum)

Główne mechanizmy zakażenia to:

przeniesienie krętka podczas kontaktów waginalnych, analnych lub oralnych;
zakażenie płodu przez łożysko lub zakażenie okołoporodowe.

Dodatkowe czynniki ryzyka to:

częsta zmiana partnerów, brak prezerwatywy,
współwystępowanie innych zakażeń przenoszonych drogą płciową, zwłaszcza HIV.

Objawy choroby

W kile pierwotnej typowe objawy to:

owrzodzenie w miejscu wniknięcia krętka bladego do organizmu – wrzody pojawiają się najczęściej na narządach płciowych, w okolicy odbytu lub w jamie ustnej;
powiększenie węzłów chłonnych.

W kile wtórnej występują głównie:

objawy ogólne – gorączka, złe samopoczucie, bóle mięśni, spadek masy ciała;
wysypka plamisto‑grudkowa, często obejmująca tułów, dłonie i stopy;
zmiany na błonach śluzowych – nadżerki w jamie ustnej, gardle, na narządach płciowych.

W kile utajonej nie występują objawy kliniczne – zakażenie Treponema pallidum utrzymuje się, a wykrycie może potwierdzić jedynie wynik testu.

W fazie późnej choroba może manifestować się jako postać:

sercowo‑naczyniowa – np. tętniak aorty, niewydolność zastawki;
układu nerwowego (neurosyfilis) – zaburzenia poznawcze, objawy psychiatryczne, ataksja, zaburzenia czucia, porażenia nerwów czaszkowych);
trzeciorzędowa z guzami kiłowymi w różnych narządach, w tym w kościach, skórze i narządach wewnętrznych.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak wygląda leczenie kiły?

Leczenie opiera się przede wszystkim na podaniu penicyliny w dawce zależnej od stadium choroby. Ważnym elementem jest monitorowanie odpowiedzi organizmu w badaniach krwi.

Dlaczego badanie jest ważne u kobiet w ciąży?

Kobieta w ciąży z nieleczoną lub niewłaściwie leczoną kiłą może zakazić płód, co prowadzi do kiły wrodzonej u dziecka (congenital syphilis), którą cechuje wysoka śmiertelność okołoporodowa. Z tego względu diagnostyka serologiczna powinna być podstawowym elementem opieki pacjentki w przebiegu ciąży (w I i III trymestrze oraz po porodzie).

Na czym polegają badania krętkowe?

Badania krętkowe, takie jak TPHA i FTA‑ABS wykrywają swoiste przeciwciała skierowane bezpośrednio przeciwko Treponema pallidum. Dzięki temu w bardziej dokładny sposób potwierdzają, że pacjent miał kontakt z krętkiem.

Badanie przeciwciał treponemowych w kierunku kiły wykazuje większą czułość w wielu stadiach choroby (w tym kiły późnej) – ich poziom utrzymuje się długo po zakażeniu.

Z tego względu badania serologiczne VDRL i RPR powinny być dodatkowo potwierdzone, jeśli wynik jest niejednoznaczny.

Należy pamiętać, że testy krętkowe często pozostają dodatnie do końca życia. Dlatego wymagają interpretacji w kontekście testów nieswoistych oraz objawów klinicznych.

Bibliografia:

Petty-Saphon N., Brady M., Cullen G., Cooney F., Downes P., Doyle S., Holder P., Lyons F., Igoe D., A proposal for changes to the European Union syphilis surveillance case definition using evidence from evaluations in Ireland, „Eurosurveillance” 2019, nr 24(45).
Kano S., Inoue A., Masuoka S., Aswani Y., Gaballah A.H., Nakaya M., Sudo N., Kojita Y., Kanda T., Ando K., Harada T., Matsuki M., Abe O., Minami M., Clinical and Imaging Features of Syphilis from Head to Toe, „RadioGraphics” 2025, nr 45(6).