Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej tTG (IgA)
Od 20 lat badamy Twoją krew.
4.7 / 5
Co to jest Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej tTG (IgA)
Badanie przeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej IgA (anty‑tTG IgA) to podstawowe badanie krwi stosowane w diagnostyce celiakii i zwykle wykonuje się je razem z oznaczeniem całkowitego IgA. Pozwala sprawdzić, czy układ odpornościowy reaguje nieprawidłowo na gluten, czyli mieszaninę białek obecną m.in. w pszenicy, życie i jęczmieniu. Badanie warto wykonać w przypadku objawów mogących sugerować celiakię, takich jak przewlekłe biegunki, wzdęcia, bóle brzucha, niedobór żelaza, przewlekłe zmęczenie lub niewyjaśniona utrata masy ciała.
Czas oczekiwania na wynik
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 7 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Jak odebrać wynik?
- Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
- Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
- W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.
Przygotowanie do badania
Aby wynik badania był wiarygodny:
- Na badanie nie musisz przychodzić na czczo, chyba że wykonujesz inne oznaczenia, które tego wymagają;
- nie przechodź na dietę bezglutenową przed wykonaniem badania;
- nie ograniczaj produktów zawierających gluten, jeśli badanie ma służyć diagnostyce celiakii.
Kluczowym warunkiem wiarygodności wyniku jest to, aby w momencie badania nie stosować diety bezglutenowej – eliminacja glutenu z jedzenia przed testem może prowadzić do fałszywie ujemnego wyniku, ponieważ stężenie przeciwciał anty-tTG IgA spada wraz z ograniczeniem ekspozycji na gluten.
Jaka jest cena przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej tTG (IgA)?
Cena przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej tTG (IgA) waha się od 117,00 zł do 185,00 zł, w zależności od punktu pobrań.
Czym są przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej?
Przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej (anty‑tTG IgA) są wytwarzane przez układ odpornościowy przede wszystkim u osób chorujących na celiakię (chorobę autoimmunologiczną, w której spożywanie glutenu wywołuje nieprawidłową reakcję układu immunologicznego). W przebiegu tej choroby organizm nieprawidłowo reaguje na gluten i zaczyna atakować własne tkanki, uszkadzając przede wszystkim błonę śluzową jelita cienkiego.
Badanie anty‑tTG IgA pozwala sprawdzić, czy taka nieprawidłowa reakcja immunologiczna zachodzi w organizmie. Z tego powodu jest ono uznawane za jedno z najważniejszych badań krwi w diagnostyce celiakii. Wyraźnie podwyższone stężenie przeciwciał zwiększa prawdopodobieństwo celiakii.
Kiedy warto wykonać badanie w kierunku celiakii?
Badanie przeciwciał anty‑tTG IgA warto rozważyć, jeśli występują objawy mogące sugerować celiakię, takie jak:
- przewlekłe biegunki,
- nawracające wzdęcia i bóle brzucha,
- niewyjaśniona utrata masy ciała,
- niedobór żelaza lub niedokrwistość,
- przewlekłe zmęczenie,
- zaburzenia wzrostu i przyrostu masy ciała u dzieci.
Badanie zaleca się także osobom, które należą do grupy podwyższonego ryzyka. Dotyczy to zwłaszcza:
- osób, których rodzice, rodzeństwo lub dzieci chorują na celiakię,
- pacjentów z innymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak cukrzyca typu 1.
Oznaczenie przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA stanowi element kontroli skuteczności diety bezglutenowej. U osób prawidłowo stosujących dietę poziom przeciwciał powinien stopniowo się obniżać, jednak nie pozwala samodzielnie ocenić, czy jelito się zagoiło.
W diagnostyce celiakii często oznacza się również całkowite IgA. W przypadku stwierdzenia niedoboru IgA lekarz może zlecić badanie przeciwciaj w innej klasie, np. IgG.
Jak przebiega badanie?
Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta. Materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego.
Normy i interpretacja wyniku badania
Interpretacja wyniku zawsze powinna uwzględniać zakres referencyjny podany przez laboratorium, ponieważ wartości uznawane za prawidłowe mogą się nieznacznie różnić w zależności od zastosowanej metody badawczej.
W praktyce:
- wynik ujemny oznacza, że stężenie przeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej IgA mieści się w wartościach zakresu referencyjnego;
- wynik dodatni wskazuje, że ilość przeciwciał przekracza górną granicę normy, co może sugerować celiakię i wymaga dalszej oceny wyniku przez lekarza.
Warto pamiętać, że sam wynik badania nie pozwala na postawienie diagnozy. Powinien być interpretowany łącznie z objawami, historią choroby oraz wynikami innych badań.
Co oznacza ujemny wynik anty-tTG IgA?
Ujemny wynik anty‑tTG IgA najczęściej oznacza, że nie wykryto cech aktywnej celiakii. W większości przypadków świadczy to o braku choroby lub bardzo małym prawdopodobieństwie jej występowania.
Warto jednak pamiętać, że wynik ujemny nie zawsze całkowicie wyklucza celiakię. Może się tak zdarzyć m.in. wtedy, gdy przed badaniem pacjent stosował dietę bezglutenową lub znacząco ograniczył gluten.
Niski lub niewykrywalny poziom przeciwciał jest oczekiwanym wynikiem u osób, które od dłuższego czasu prawidłowo stosują dietę bezglutenową. Świadczy to zwykle o zmniejszeniu aktywności choroby, jednak nie pozwala ocenić czy błona śluzowa jelita całkowicie się zagoiła.
Przyczyny wysokiego poziomu przeciwciał p. transglutaminazie tkankowej
Podwyższone stężenie przeciwciał anty‑tTG IgA we krwi najczęściej wskazuje na celiakię. Sam wynik nie pozwala jednak określić, jak duże jest uszkodzenie jelita.
Wysokie stężenie anty-tTG IgA oznacza, że układ odpornościowy reaguje w sposób charakterystyczny dla celiakii, jednak sam dodatni wynik badania przeciwciał nie zawsze jest równoznaczny z rozpoznaniem choroby.
W rzadkich przypadkach podwyższone stężenie przeciwciał może występować także u osób z innymi chorobami autoimmunologicznymi, stanami zapalnymi lub niektórymi infekcjami.
Dlatego interpretacja badania serologicznego powinna zawsze uwzględniać objawy pacjenta, historię choroby oraz wyniki pozostałych badań diagnostycznych.
Jakie są objawy celiakii?
Celiakia może powodować bardzo różnorodne objawy, dlatego jej rozpoznanie bywa trudne. U części osób dominują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, podczas gdy u innych choroba objawia się głównie przewlekłym zmęczeniem, niedoborami pokarmowymi lub problemami skórnymi.
Do najczęstszych objawów należą:
- przewlekłe biegunki lub luźne stolce,
- nawracające wzdęcia i uczucie pełności po posiłkach,
- bóle brzucha,
- nudności,
- niewyjaśniona utrata masy ciała.
Choroba może również prowadzić do zaburzeń wchłaniania składników odżywczych. W efekcie mogą pojawić się:
- niedobór żelaza i niedokrwistość,
- przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
- niedobory witamin i składników mineralnych,
- osteopenia lub osteoporoza,
- nawracające afty w jamie ustnej.
U niektórych pacjentów występują także objawy spoza przewodu pokarmowego, takie jak:
- bóle głowy,
- problemy z koncentracją i pamięcią,
- zaburzenia nastroju,
- mrowienie lub drętwienie kończyn,
- opryszczkowate zapalenie skóry objawiające się swędzącą wysypką, najczęściej w postaci drobnych pęcherzyków.
Szczególnej uwagi wymaga celiakia u dzieci. U najmłodszych choroba może wpływać na prawidłowy rozwój organizmu. Objawy mogą obejmować:
- zaburzenia wzrastania,
- niedostateczny przyrost masy ciała,
- opóźnione dojrzewanie,
- przewlekłe bóle brzucha i wzdęcia.
Warto pamiętać, że celiakia nie zawsze daje wyraźne objawy. U części osób choroba przebiega skąpoobjawowo lub nawet bezobjawowo, a pierwszym sygnałem mogą być dopiero nieprawidłowe wyniki badań krwi lub przypadkowo wykryte niedobory składników odżywczych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Dlaczego nie wolno odstawiać glutenu przed badaniem?
Rezygnacja ze spożycia glutenu przed badaniem anty-tTG IgA może prowadzić do fałszywie ujemnego wyniku. Po ograniczeniu lub wyeliminowaniu glutenu stężenie przeciwciał anty-tTG IgA może się zmniejszyć, przez co badanie może nie wykazać nieprawidłowości – zatem modyfikacja diety przed badaniem może utrudnić postawienie diagnozy. Dlatego jeśli podejrzewasz u siebie celiakię, nie rezygnuj z produktów zawierających gluten aż do zakończenia diagnostyki i wykonania zaleconych badań, chyba że lekarz zleci inaczej.
Czy celiakia jest dziedziczna?
Celiakia ma silne podłoże genetyczne, ale sama predyspozycja genetyczna nie oznacza, że choroba na pewno się rozwinie. Do wystąpienia celiakii potrzebne jest współdziałanie czynników genetycznych i środowiskowych, a przede wszystkim kontakt z glutenem.
Największe znaczenie mają geny HLA‑DQ2 i HLA‑DQ8, które występują u większości osób chorujących na celiakię. Ich obecność zwiększa ryzyko rozwoju choroby, ale nie jest równoznaczna z jej wystąpieniem. Z kolei brak zarówno HLA‑DQ2, jak i HLA‑DQ8 sprawia, że celiakia jest bardzo mało prawdopodobna.
Jak selektywny niedobór IgA wpływa na interpretację wyniku?
Selektywny niedobór IgA jest jedną z najważniejszych przyczyn fałszywie ujemnych wyników badania anty‑tTG IgA. U osób z tym zaburzeniem organizm produkuje zbyt mało przeciwciał klasy IgA, dlatego wynik może pozostawać prawidłowy nawet wtedy, gdy pacjent choruje na celiakię.
Jakie badania wykonuje się po dodatnim wyniku badania przeciwciał?
Dodatni wynik przeciwciał anty‑tTG IgA nie zawsze oznacza ostateczne rozpoznanie celiakii, ale jest ważnym sygnałem do dalszej diagnostyki. Kolejne kroki zależą od wysokości wyniku, wieku pacjenta, występujących objawów oraz zaleceń lekarza. Najczęściej diagnostyka jest rozszerzana o:
- przeciwciała przeciwendomyzjalne (EMA IgA), które pomagają potwierdzić wynik badania anty‑tTG IgA, szczególnie przy słabo dodatnim wyniku. U dzieci wynik EMA IgA jest również wykorzystywany w określonych sytuacjach, gdy lekarz rozważa rozpoznanie celiakii bez wykonywania biopsji.
- badania genetyczne HLA‑DQ2 i HLA‑DQ8, które mogą być pomocne w wybranych, niejednoznacznych przypadkach diagnostycznych.
U wielu dorosłych pacjentów konieczne jest również wykonanie gastroskopii z pobraniem wycinków z jelita cienkiego (biopsji). Badanie to pozwala ocenić, czy doszło do uszkodzenia kosmków jelitowych charakterystycznego dla celiakii.
W wybranych sytuacjach u dzieci rozpoznanie może być postawione bez biopsji, jeśli stężenie przeciwciał anty-tTG IgA jest co najmniej 10 razy wyższe niż górna granica wartości prawidłowych i wynik EMA IgA jest dodatni w drugiej próbce krwi. Lekarz podejmuje decyzję zgodnie z aktualnymi zaleceniami.
Jak wygląda leczenie celiakii?
Podstawą leczenia celiakii jest ścisła dieta bezglutenowa. Polega ona na całkowitym wyeliminowaniu glutenu, czyli mieszanina białek obecna m.in. w pszenicy, życie i jęczmieniu. Dzięki temu możliwe jest zahamowanie nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego, ustąpienie objawów choroby oraz regeneracja błony śluzowej jelita cienkiego. Celem jest odbudowa kosmków jelitowych i przywrócenie prawidłowego wchłaniania składników odżywczych.
Bibliografia:
- Wilk, A. Dobrzycka, Celiakia – definicja, diagnoza, objawy i sposób leczenia, „Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne” 2020, nr 10(4), s. 255–262.
- Armstrong, A.C. Don-Wauchope, E.F. Verdu, Testing for gluten-related disorders in clinical practice: The role of serology in managing the spectrum of gluten sensitivity, „Canadian Journal of Gastroenterology” 2011, nr 25(4), s. 193–197.
