Badanie poziomu hormonu wzrostu (GH)

Material: Krew Kod ICD-9: L71 Symbol: GH

Badanie poziomu hormonu wzrostu (GH)

Material: Krew Kod ICD-9: L71 Symbol: GH

Badanie hormonu wzrostu wykonuje się przy podejrzeniu zaburzeń wzrostu u dzieci lub chorób przysadki mózgowej u dorosłych.

Od 20 lat badamy Twoją krew.

4.7 / 5

200 000+ zadowolonych Pacjentów

Badanie w pigułce

Krótki opis badania

Hormon wzrostu (somatotropina, GH) to hormon produkowany w przysadce mózgowej, który wpływa na wzrost dziecka, masę mięśniową, kości, metabolizm i samopoczucie. Badanie GH wykonuje się najczęściej, gdy pojawiają się wyraźne zaburzenia wzrostu u dziecka lub objawy nadmiaru/niedoboru GH (np. akromegalia, choroba przysadki, przebyte leczenie guza przysadki, ciężki uraz mózgu). Ze względu na pulsacyjne wydzielanie hormonu wzrostu, diagnostyka często obejmuje także oznaczenie insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1) oraz testy dynamiczne.

Czas oczekiwania na wynik

Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 8 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.

Jak odebrać wynik?

Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.

Jak przygotować się do badania?

By prawidłowo przygotować się do badania:

na pobranie krwi przyjdź w godzinach porannych,
bądź na czczo (8-12 godzin od ostatniego posiłku),
w dniu poprzedzającym badanie unikaj wysiłku fizycznego oraz alkoholu,
poinformuj lekarza o wszystkich stosowanych lekach i nie odstawiaj ich bez konsultacji.

Czym jest ludzki hormon wzrostu?

Hormon wzrostu (somatotropina, GH) to polipeptyd, wytwarzany przez komórki przedniego płata przysadki mózgowej.

Należy do najważniejszych hormonów „budujących” organizm – pomaga utrzymać prawidłową masę mięśniową, kości i właściwy skład ciała. GH stymuluje wątrobę do produkcji IGF-1, a ten z kolei działa na kości, mięśnie, chrząstki i tkanki miękkie.

Choć kojarzony jest głównie ze wzrostem u dzieci, u dorosłych hormon wzrostu pełni wiele ważnych funkcji:

zwiększa masę mięśniową, sprzyja zmniejszaniu ilości tkanki tłuszczowej, szczególnie w okolicy brzucha,
nasila spalanie tłuszczu i wpływa na profil lipidowy,
działa przeciwstawnie do insuliny – może podnosić stężenie glukozy we krwi,
zwiększa gęstość mineralną kości i pobudza komórki odpowiedzialne za ich odbudowę,
wpływa na naczynia krwionośne i masę mięśnia sercowego,
może oddziaływać na koncentrację, pamięć oraz nastrój,
wpływa na poziom energii i tolerancję wysiłku fizycznego.

Kiedy warto wykonać badanie hormonu wzrostu?

Badanie stężenia hormonu wzrostu wykonuje się wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach, głównie przy podejrzeniu zaburzeń wzrostu u dzieci lub chorób przysadki u dorosłych.

U dzieci badanie hormonu wzrostu jest wskazane, gdy występuje jedno lub kilka z poniższych:

tempo wzrastania dziecka poniżej oczekiwanego dla wieku – np. po 4. roku życia przyrost wzrostu jest mniejszy niż około 5 cm,
wzrost dziecka jest wyraźnie poniżej normy dla wieku i płci oraz niższy, niż wynikałoby to ze wzrostu rodziców,
zdjęcie RTG lewego nadgarstka wskazuje na istotne opóźnienie wieku kostnego,
u noworodka wystąpiła hipoglikemia, a w specjalnie pobranej próbce krwi w czasie epizodu hipoglikemii stężenie GH było niskie,
dziecko rośnie zbyt szybko, co budzi podejrzenie gigantyzmu (nadmiaru hormonu wzrostu).

U dorosłych badanie hormonu wzrostu rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy:

występuje podejrzenie niedoboru GH u osoby z chorobą przysadki lub podwzgórza,
pojawiają się typowe objawy zbyt wysokiego stężenia hormonu – powiększenie dłoni i stóp, pogrubienie palców, zmiana rysów twarzy (m.in. powiększenie żuchwy, nosa) sugerujące akromegalię,
konieczne jest monitorowanie leczenia akromegalii lub terapii somatotropiną.

Osoby dorosłe z zaburzeniami wydzielania hormonu wzrostu często odczuwają spadek energii, gorszy nastrój i ogólne pogorszenie samopoczucia. Takie dolegliwości są ważnym sygnałem, by porozmawiać z lekarzem o wykonaniu odpowiednich badań.

Na czym polega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta. Następnie materiał trafia do laboratorium medycznego, gdzie jest analizowany.

Normy i wynik badania GH

Normy poziomu hormonu wzrostu są silnie zależne od metody pomiarowej, laboratorium, płci, wieku i kontekstu klinicznego. Dlatego zawsze należy odwoływać się do zakresów referencyjnych podanych przez konkretne laboratorium.

Ze względu na pulsacyjny charakter wydzielania hormonu i wielokrotne wahania jego stężenia we krwi w ciągu doby pojedynczy, przypadkowy pomiar ma niewielką przydatność diagnostyczną.

Z tego względu oznaczenie GH wykonuje się zazwyczaj w ramach testów dynamicznych:

testu stymulacyjnego (przy podejrzeniu niedoboru hormonu wzrostu),
testu hamowania z użyciem glukozy (gdy podejrzewa się jego nadmiar – akromegalię).

Przyczyny niedoboru hormonu wzrostu

Niedobór GH u dzieci może być wrodzony lub nabyty.

Możliwe przyczyny wrodzone to:

nieprawidłowy rozwój przysadki mózgowej,
wady budowy podwzgórza i przysadki,
izolowany niedobór GH związany z mutacjami genu hormonu wzrostu GH1 lub receptora GHRH,
niedobór idiopatyczny – kiedy mimo diagnostyki nie udaje się ustalić przyczyny. To najczęstsza postać u dzieci.

Wśród przyczyn nabytych niedostatecznej ilości hormonu u dzieci wymienia się:

guzy okolicy podwzgórzowo‑przysadkowej,
urazy głowy, zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych,
karłowatość psychospołeczna – gdy w czasie rozwoju dziecko doświadcza silnej deprywacji emocjonalnej i niekorzystnych warunków środowiskowych.

U dorosłych zbyt niskie stężenia najczęściej mają charakter nabyty. Są to głównie:

gruczolaki przysadki oraz ich leczenie operacyjne lub radioterapia,
urazowe uszkodzenie mózgu,
autoimmunologiczne zapalenie przysadki,
udar lub martwica przysadki.

Objawy niedoboru GH

U dzieci charakterystyczny jest wolny wzrost przy zachowanych proporcjach ciała:

niskie tempo wzrostu,
młodszy wygląd niż zakładałby to wiek metrykalny,
nadmiar tkanki tłuszczowej w okolicach tułowia,
opóźnione dojrzewanie płciowe,
słabszy wzrost włosów,
hipoglikemia,
u chłopców typowy jest zbyt mały rozmiar prącia (tzw. mikropenis).

U dorosłych osób z niedoborem GH objawy są mniej charakterystyczne, przez co łatwo je pomylić z innymi schorzeniami. Może pojawić się:

nadmiar tkanki tłuszczowej, zwłaszcza trzewnej,
mniejsza masa i siła mięśni,
ograniczona wydolność wysiłkowa,
obniżona gęstość kości (osteopenia/osteoporoza) i wyższe ryzyko złamań,
nieprawidłowy profil lipidowy i zaburzenia metaboliczne,
ryzyko insulinooporności,
przewlekłe zmęczenie i brak energii,
obniżony nastrój i zaburzenia koncentracji
większe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, w wyniku rozwijających się zaburzeń metabolicznych.

Przyczyny nadmiaru hormonu wzrostu

W zdecydowanej większości przypadków nadmierne uwalnianie GH wynika z łagodnego guza przedniego płata przysadki – gruczolaka wydzielającego somatotropinę.

Rzadziej przyczyną są:

guzy poza przysadką wydzielające GHRH,
skrajnie rzadkie guzy spoza przysadki, które same wydzielają GH,
mutacje genetyczne.

Objawy zbyt wysokiego stężenia somatotropiny

Nadmiar hormonu wzrostu u dzieci i dorosłych prowadzi do gigantyzmu lub akromegalii.

Gigantyzm u dzieci i młodzieży w okresie dorastania charakteryzują:

bardzo wysoki wzrost, zdecydowanie powyżej norm dla wieku,
duże dłonie i stopy,
bóle głowy,
zaburzenia dojrzewania płciowego.

Akromegalia, czyli zbyt wysoki poziom GH u dorosłych, występuje zdecydowanie rzadziej. Typowe objawy to:

stopniowe powiększanie dłoni i stóp,
zmiana rysów twarzy: wysunięta żuchwa, większy nos, pogrubiałe wargi i język, większe odstępy między zębami,
pogrubienie skóry, wzmożone owłosienie, pogłębienie głosu, nadmierna potliwość,
bezdech senny,
bóle stawów i kręgosłupa,
zespół cieśni nadgarstka i inne neuropatie,
nietolerancja glukozy,
bóle głowy,
przewlekłe zmęczenie i spadek ogólnej sprawności,
obniżony nastrój i gorsza jakość życia.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy warto wykonać badanie poziomu IGF-1?

IGF-1 (insulinopodobny czynnik wzrostu) jest podstawowym badaniem w diagnostyce akromegalii – przy typowych objawach zwykle wystarcza do wstępnego rozpoznania, a prawidłowy wynik u większości pacjentów wyklucza aktywną chorobę. U dzieci oznaczenie IGF‑1 pełni rolę testu przesiewowego: niskie stężenie w połączeniu z objawami jest wskazaniem do testu stymulacyjnego, ale samo w sobie nie potwierdza niedoboru.

IGF‑1 jest głównym wskaźnikiem monitorowania skuteczności i bezpieczeństwa leczenia zaburzeń związanych z wydzielaniem GH.

Na czym polegają testy stymulacji i hamowania glukozą?

Testy dynamiczne wynikają z tej samej właściwości somatotropiny: pulsacyjność uwalniania uniemożliwia diagnostykę na podstawie jednego losowego pomiaru. Zamiast tego celowo prowokuje się organizm – albo do wydzielenia GH, albo do jego zahamowania – aby sprawdzić, czy prawidłowo reaguje na bodźce.

Test stymulacyjny polega na podaniu substancji, która u zdrowej osoby powinna wywołać wyraźny wzrost stężenia GH. Brak lub zbyt słaby wzrost oznacza niedobór. Wykorzystuje przede wszystkim hipoglikemiczny test z insuliną (ITT), do alternatywnych stymulatorów należą np. glukagon lub arginina.
Test hamowania (OGTT‑GH) – po wypiciu 75 g glukozy u zdrowej osoby stężenie GH spada do bardzo niskich wartości. W akromegalii (nadmiarze) poziom hormonu nie obniża się poniżej wartości prawidłowych.

Na czym polega leczenie hormonem wzrostu?

Leczenie niedoboru hormonu wzrostu polega głównie na podskórnym podawaniu rekombinowanego ludzkiego GH (rhGH). Celem terapii u dorosłych jest przede wszystkim:

poprawa składu ciała (więcej masy mięśniowej, mniej tłuszczu trzewnego),
zwiększenie wydolności fizycznej,
zmniejszenie ryzyka osteoporozy i złamań poprzez poprawę gęstości kości,
korzystny wpływ na profil lipidowy i układ sercowo‑naczyniowy
poprawa samopoczucia i jakości życia.

Dawkę ustala się indywidualnie. Przy jej doborze uwzględnia się m.in. płeć (u kobiet fizjologicznie wydziela się więcej GH niż u mężczyzn, dlatego często potrzebują większych dawek GH, szczególnie jeśli przyjmują doustnie estrogeny) oraz wiek, ponieważ produkcja hormonu stopniowo maleje wraz z upływem lat.

Czym jest zespół Turnera?

Zespół Turnera to choroba genetyczna, która dotyczy tylko dziewczynek i kobiet – jedna z dwóch kopii chromosomu X jest nieobecna lub niepełna:

bez leczenia dorosła kobieta bywa przeciętnie o około 20 cm niższa od rówieśniczek,
często występuje brak lub znaczne osłabienie dojrzewania płciowego, brak miesiączki i trudności z zajściem w ciążę,
możliwe są charakterystyczne cechy wyglądu, takie jak krótka lub szeroka szyja, szeroka klatka piersiowa, obrzęki dłoni i stóp u noworodka czy krótsze palce, przy czym ich nasilenie jest bardzo różne u poszczególnych osób.

Bibliografia:

H. Fatani, Diagnostic Value of IGF-1 in Growth Hormone-Deficient Children: Is a Second Growth Hormone Stimulation Test Necessary?, „Journal of the Endocrine Society” 2023, vol. 7, nr 4, s. 1–8.
Lewiński i wsp., Ogólnopolski Program Leczenia Ciężkiego Niedoboru Hormonu Wzrostu u Osób Dorosłych oraz u Młodzieży po Zakończeniu Terapii Promującej Wzrastanie, „Endokrynologia Polska” 2018, t. 69, nr 5, s. 497–524.
Gawlik, A. Tokarska, J. Paprocka, Zespół Turnera w aspekcie współistniejących zaburzeń neurologicznych, „Neurologia Dziecięca” 2021-2022, t. 30-31, nr 60, s. 40–53.

Dlaczego warto wykonać badanie w Synevo?

W Synevo gwarantujemy, że otrzymasz dokładny i niepodważalny wynik.
Badanie zrealizujesz we wszystkich naszych Punktach Pobrań. Znajdź swój.

Zdajemy sobie sprawę, że niektórzy pacjenci – jak dzieci, osoby starsze czy przewlekle chore – mogą wymagać szczególnej troski. Nasi pracownicy są odpowiednio przeszkoleni, by zapewnić każdemu poczucie bezpieczeństwa i spokoju.

Jeśli boisz się pobrania krwi albo masz szczególne potrzeby, daj nam znać już przy rejestracji – chętnie pomożemy.

Aby skrócić czas wizyty w Punkcie Pobrań, kup badanie online.

By odbierać wyniki online i mieć do nich dostęp z dowolnego miejsca o dowolnej porze, załóż konto w my.synevo.