Elastaza trzustkowa w kale
Od 20 lat badamy Twoją krew.
4.7 / 5
Co to jest Elastaza trzustkowa w kale?
Elastaza trzustkowa w kale jest markerem zewnątrzwydzielniczej czynności trzustki, czyli jej zdolności do wytwarzania enzymów potrzebnych do trawienia pokarmu. Elastaza przechodzi przez przewód pokarmowy bez znacznego rozkładu. Jej stężenie w kale jest pośrednim wskaźnikiem zewnątrzwydzielniczej czynności trzustki i pozwala ocenić, czy trzustka wytwarza wystarczającą ilość enzymów trawiennych.
Czas oczekiwania na wynik
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 7 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Jak odebrać wynik?
- Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
- Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
- W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.
Przygotowanie do badania
Oznaczenie elastazy trzustkowej w kale zazwyczaj nie wymaga specjalnej diety, pozostawania na czczo ani zmiany codziennej aktywności. Najważniejsze jest prawidłowe pobranie materiału do badania:
- Oddaj stolec do czystego, suchego pojemnika.
- Nie pobieraj stolca bezpośrednio z muszli klozetowej.
- Za pomocą łopatki dołączonej do pojemnika pobierz materiał z kilku miejsc stolca.
- Umieść próbkę w czystym pojemniku przeznaczonym do badań kału.
- Szczelnie zamknij i opisz pojemnik.
- Dostarcz próbkę do Punktu Pobrań w terminie oraz warunkach wskazanych przez laboratorium. W razie wątpliwości skorzystaj z pomocy infolinii: +48 22 120 24 00.
Badanie wykonuje się z pojedynczej próbki stolca. Materiał nie powinien mieć kontaktu z wodą z toalety, moczem, środkami czyszczącymi.
Jaka jest cena elastaza trzustkowa w kale?
Cena elastaza trzustkowa w kale waha się od 200,00 zł do 391,00 zł, w zależności od punktu pobrań.
Czym jest elastaza trzustkowa?
Elastaza trzustkowa jest enzymem należącym do proteaz, czyli substancji uczestniczących w trawieniu białek. Jest produkowana w trzustce i wydzielana do dwunastnicy wraz z sokiem trzustkowym. W przeciwieństwie do części innych enzymów pozostaje stosunkowo stabilna podczas przechodzenia przez jelita. Dzięki temu jej oznaczenie umożliwia ocenę zewnątrzwydzielniczej czynności trzustki bez konieczności wykonywania badań inwazyjnych.
Kiedy warto wykonać badanie elastazy trzustkowej w kale?
Badanie wykonuje się przy podejrzeniu zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki. W tym zaburzeniu trzustka produkuje zbyt mało enzymów, aby pokarm, szczególnie zawarte w nim tłuszcze, mógł zostać prawidłowo strawiony. Wskazaniem do oznaczenia mogą być:
- przewlekła biegunka,
- tłuszczowe, połyskujące i trudne do spłukania stolce o intensywnym zapachu,
- niezamierzona utrata masy ciała,
- podejrzenie niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach,
- objawy sugerujące zaburzenia trawienia i wchłaniana tłuszczów,
- nawracające albo przewlekłe bóle brzucha,
- częste wzdęcia i nadmierna ilość gazów,
- uczucie pełności lub dyskomfort po posiłku.
Lekarz może zlecić badanie także osobom, u których występują choroby zwiększające ryzyko zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki, na przykład:
- przewlekłe lub nawracające zapalenie trzustki,
- mukowiscydoza,
- celiakia,
- choroba Leśniowskiego-Crohna,
- długotrwała cukrzyca, szczególnie przy objawach zaburzeń trawienia,
- choroby lub zabiegi operacyjne dotyczące trzustki, żołądka albo jelit.
O potrzebie wykonania badania decyduje lekarz na podstawie objawów, wywiadu i wyników innych badań.
Jak przebiega badanie?
Pacjent samodzielnie pobiera próbkę stolca do odpowiedniego pojemnika, a następnie dostarcza ją do laboratorium.
Normy i interpretacja wyniku
Zakresy referencyjne mogą nieznacznie różnić się w zależności od metody stosowanej w laboratorium. Wynik należy oceniać według norm podanych na otrzymanym raporcie. Najczęściej stosuje się następującą interpretację:
| Wynik | Najczęstsza interpretacja |
| powyżej 200 µg/g | wynik prawidłowy; zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki jest mniej prawdopodobna |
| 100–200 µg/g | wynik niejednoznaczny; nie pozwala rozpoznać lub wykluczyć EPI i wymaga interpretacji w kontekście objawów oraz innych wyników badań |
| poniżej 100 µg/g | wynik silnie przemawiający za zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki |
Po otrzymaniu wyniku należy skonsultować się z lekarzem. Wynik między 100 a 200 µg/g sam w sobie nie pozwala na jednoznaczne rozpoznanie. Lekarz może zalecić ponowne oznaczenie (szczególnie gdy próbka była wodnista, ponieważ może prowadzić to do zaniżenia wyniku) lub uzupełnić diagnostykę o inne badania.
Co oznacza niski poziom elastazy w kale?
Niskie stężenie elastazy może oznaczać, że trzustka wydziela za mało enzymów trawiennych. Wyniku nie należy jednak interpretować w oderwaniu od objawów i pozostałych badań. Do możliwych przyczyn obniżonego stężenia należą:
- przewlekłe zapalenie trzustki,
- nawracające epizody ostrego zapalenia trzustki,
- mukowiscydoza,
- stan po częściowym lub całkowitym usunięciu trzustki,
- niedrożność przewodu trzustkowego,
- nowotwory trzustki,
- celiakia,
- choroba Leśniowskiego-Crohna,
- stan po niektórych operacjach żołądka lub jelit,
- wrodzone i genetyczne choroby wpływające na budowę lub czynność trzustki.
Niski wynik nie jest równoznaczny z rozpoznaniem konkretnej choroby. Wskazuje na potrzebę konsultacji lekarskiej i ustalenia przyczyny zaburzeń.
Jakie objawy mogą towarzyszyć niskiemu poziomowi elastazy?
Objawy pojawiają się wtedy, gdy ilość enzymów trzustkowych jest niewystarczająca do prawidłowego trawienia i wchłaniania składników pokarmowych. Dolegliwości mogą obejmować:
- przewlekłą biegunkę,
- jasne, tłuszczowe lub połyskujące stolce,
- trudne do spłukania stolce o intensywnym zapachu,
- nadmierną ilość gazów i wzdęcia,
- uczucie pełności po posiłkach,
- dyskomfort albo ból brzucha,
- utratę masy ciała mimo braku celowego odchudzania,
- niedobory witamin A, D, E i K,
- pogorszenie stanu odżywienia.
U części osób niewydolność trzustki może początkowo powodować jedynie niewielkie lub nieswoiste dolegliwości.
Co oznacza wysokie stężenie elastazy trzustkowej?
Wartość powyżej 200 µg/g jest zwykle uznawana za prawidłową. Nie określa się odrębnej górnej granicy świadczącej o „nadczynności” trzustki, a wysoki wynik sam w sobie nie jest zazwyczaj powodem do niepokoju.
Jeśli mimo prawidłowego wyniku utrzymują się biegunka, ból brzucha, utrata masy ciała lub inne niepokojące objawy, konieczne może być poszukiwanie ich innej przyczyny.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy wodnisty lub biegunkowy stolec nadaje się do badania elastazy trzustkowej?
Do badania najlepiej pobrać stolec uformowany lub półuformowany. Bardzo wodnista próbka może prowadzić do rozcieńczenia elastazy i uzyskania wyniku niższego niż rzeczywisty.
Czy biegunka tłuszczowa jest wskazaniem do badania poziomu elastazy trzustkowej w kale?
Tak. Biegunka tłuszczowa może być objawem egzokrynnej niewydolności trzustki i jest jednym z objawów, przy których można rozważyć oznaczenie elastazy w kale. Badanie pomaga ocenić, czy trzustka produkuje wystarczającą ilość enzymów trawiennych. Sam wynik nie określa jednak przyczyny biegunki i wymaga interpretacji w kontekście innych objawów.
Czy przed badaniem należy odstawić enzymy trzustkowe?
Nie. Przed badaniem elastazy trzustkowej w kale zwykle nie trzeba odstawiać preparatów enzymatycznych, takich jak pankreatyna. Test wykrywa ludzką elastazę trzustkową, a terapia nie powinna wpływać na wynik tego oznaczenia. Leków nie należy jednak odstawiać samodzielnie. W razie wątpliwości trzeba zastosować się do instrukcji laboratorium lub zaleceń lekarza.
Czy prawidłowy wynik wyklucza chorobę trzustki?
Prawidłowe stężenie nie wyklucza wszystkich chorób trzustki. Badanie służy przede wszystkim do oceny jej funkcji zewnątrzwydzielniczej, a nie do wykrywania konkretnej choroby czy ustalania jej przyczyny.
Bibliografia:
- Lipiński, G. Rydzewska, Zasady postępowania u pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki i niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki w praktyce lekarza POZ, „Lekarz POZ” 2018, vol. 4, nr 3, s. 199-204.
