Od 20 lat badamy Twoją krew.
Badanie dysmutazy ponadtlenkowej (SOD – Superoxide Dismutase) to badanie krwi, które mierzy aktywność tego kluczowego enzymu antyoksydacyjnego – pierwszej linii obrony organizmu przed toksycznym działaniem wolnych rodników tlenowych. SOD katalizuje dismutację rodnika ponadtlenkowego do nadtlenku wodoru i tlenu cząsteczkowego, chroniąc komórki przed uszkodzeniem oksydacyjnym, a jej niedobór lub nadmierna aktywność są związane z rozwojem wielu chorób – nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych, chorób sercowo-naczyniowych oraz chorób autoimmunologicznych. Badanie jest szczególnie zalecane osobom z podejrzeniem nasilonego stresu oksydacyjnego, chorobami przewlekłymi, narażeniem na toksyny środowiskowe oraz w ramach diagnostyki chorób związanych z zaburzeniami równowagi oksydacyjno-antyoksydacyjnej.
Badanie aktywności dysmutazy ponadtlenkowej nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:
Dysmutaza ponadtlenkowa (SOD) jest enzymem o silnych właściwościach przeciwutleniających. Przeciwdziała wolnym rodnikom oraz stresowi oksydacyjnemu, a tym samym zapobiega wywoływanym przez nie mutacjom, nowotworom, zmianom metabolicznym i starzeniu się organizmu. Dysmutaza ponadtlenkowa ma działanie ochronne na układ krążenia, przeciwzapalne, przeciwnotworowe a także protekcyjne na układ nerwowy. Niedobór tego enzymu może zatem predyspnować do występowania wielu schorzeń.
Dysmutaza ponadtlenkowa pełni kluczową rolę jako pierwsza linia enzymatycznej obrony antyoksydacyjnej organizmu – katalizuje reakcję dismutacji rodnika ponadtlenkowego (O₂•⁻) do nadtlenku wodoru (H₂O₂) i tlenu cząsteczkowego (O₂), neutralizując jeden z najbardziej reaktywnych i toksycznych wolnych rodników powstających podczas normalnego metabolizmu komórkowego i w odpowiedzi na czynniki stresowe. Produkt reakcji – nadtlenek wodoru – jest następnie neutralizowany przez kolejne enzymy antyoksydacyjne, katalazę i peroksydazę glutationową, tworząc zintegrowany system ochrony komórkowej przed stresem oksydacyjnym, który chroni DNA, białka, lipidy błon komórkowych i inne struktury komórkowe przed uszkodzeniem przez reaktywne formy tlenu. Prawidłowa aktywność SOD jest niezbędna dla utrzymania równowagi oksydacyjno-antyoksydacyjnej organizmu – jej niedobór prowadzi do nasilonego stresu oksydacyjnego i uszkodzenia komórek, co jest związane z przyspieszonym starzeniem się organizmu, rozwojem chorób neurodegeneracyjnych (choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, ALS), chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów oraz chorób autoimmunologicznych.
Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, najlepiej w godzinach porannych i na czczo. Materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego, gdzie doświadczeni specjaliści przy użyciu metody spektrofotometrycznej lub kolorymetrycznej oznaczają aktywność dysmutazy ponadtlenkowej w erytrocytach lub osoczu krwi, oceniając sprawność enzymatycznej obrony antyoksydacyjnej organizmu.
Tak, spożycie alkoholu może istotnie wpływać na wynik badania dysmutazy ponadtlenkowej. Jednorazowe spożycie alkoholu może przejściowo zwiększać produkcję wolnych rodników i nasilać stres oksydacyjny, co prowadzi do zwiększonego zużycia SOD i może przejściowo obniżać jej aktywność w komórkach. Przewlekłe nadużywanie alkoholu natomiast prowadzi do znacznego nasilenia stresu oksydacyjnego w wątrobie i innych narządach, stopniowego wyczerpywania rezerw enzymatycznych obrony antyoksydacyjnej oraz zaburzeń metabolizmu cynku i miedzi – kofaktorów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania SOD – co może prowadzić do trwałego obniżenia aktywności tego enzymu. Dlatego przed badaniem zaleca się powstrzymanie się od spożycia alkoholu przez co najmniej 48 godzin, a osoby przewlekle nadużywające alkoholu powinny poinformować lekarza o swoich nawykach, aby wynik badania mógł być prawidłowo zinterpretowany.
Tak, palenie papierosów ma bezpośredni i istotny wpływ na aktywność dysmutazy ponadtlenkowej. Dym tytoniowy zawiera tysiące reaktywnych substancji chemicznych i wolnych rodników, które powodują znaczne nasilenie stresu oksydacyjnego w organizmie – w odpowiedzi na chroniczne narażenie na dym tytoniowy organizm zwiększa produkcję SOD jako mechanizm obronny, jednak przy długotrwałym paleniu rezerwy enzymatyczne mogą zostać wyczerpane, prowadząc do paradoksalnego obniżenia aktywności SOD u nałogowych palaczy. Przed badaniem zaleca się powstrzymanie się od palenia papierosów przez co najmniej kilka godzin, a lekarz interpretujący wynik powinien być poinformowany o nałogu palenia pacjenta – aktywność SOD u palaczy może być trudna do interpretacji bez uwzględnienia stopnia narażenia na dym tytoniowy i czasu trwania nałogu.
Tak, badanie dysmutazy ponadtlenkowej może być szczególnie wartościowe u osób starszych, ponieważ wraz z wiekiem dochodzi do fizjologicznego obniżenia aktywności enzymów antyoksydacyjnych – w tym SOD – co jest jednym z kluczowych mechanizmów przyspieszających procesy starzenia się komórek i tkanek oraz zwiększających podatność na choroby związane ze stresem oksydacyjnym. U osób starszych obniżona aktywność SOD może być związana z podwyższonym ryzykiem rozwoju chorób neurodegeneracyjnych – takich jak choroba Alzheimera i choroba Parkinsona – chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów oraz chorób autoimmunologicznych, których częstość znacząco wzrasta wraz z wiekiem. Badanie SOD u osób starszych może dostarczyć cennych informacji o stanie równowagi oksydacyjno-antyoksydacyjnej organizmu i pomóc lekarzowi w indywidualnym doborze strategii profilaktycznych – takich jak odpowiednia dieta bogata w antyoksydanty, suplementacja oraz modyfikacja stylu życia – mających na celu spowolnienie procesów starzenia i zmniejszenie ryzyka chorób związanych ze stresem oksydacyjnym.