Antygen CA 19-9 - marker nowotworowy
Od 20 lat badamy Twoją krew.
4.7 / 5
Krótki opis badania
CA 19-9 to marker nowotworowy oznaczany we krwi, który najczęściej wiąże się z nowotworami przewodu pokarmowego, zwłaszcza rakiem trzustki. Jego stężenie pomaga lekarzowi ocenić, czy zgłaszane objawy mogą mieć związek z chorobą nowotworową, a u osób z już rozpoznanym rakiem trzustki – monitorować przebieg i skuteczność leczenia oraz ryzyko nawrotu.
Czas oczekiwania na wynik
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Jak odebrać wynik?
- Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
- Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
- W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.
Jak przygotować się do badania?
Do oznaczenia CA 19-9 nie jest potrzebne szczególne przygotowanie – badanie można wykonać niezależnie od tego, czy jesteś na czczo, czy po posiłku.
Przed pobraniem krwi warto wypić szklankę niegazowanej wody, co ułatwia wkłucie i pobranie materiału.
Czym jest antygen nowotworowy CA 19-9?
Markery nowotworowe są elementem diagnostyki onkologicznej. Wykorzystuje się je przede wszystkim do wspomagania diagnostyki, oceny skuteczności leczenia oraz monitorowania przebiegu choroby.
Marker nowotworowy CA 19-9 to białkowy antygen związany z nowotworami przewodu pokarmowego, którego podwyższony poziom we krwi najczęściej towarzyszy rakowi trzustki.
Jego niewielkie ilości mogą występować także u osób zdrowych, natomiast wyraźnie podwyższone stężenia najczęściej wiążą się z nowotworami trzustki i innych odcinków przewodu pokarmowego.
Kto powinien wykonać badanie CA 19-9?
Oznaczenie antygenu CA 19-9 jest zalecane, gdy istnieje podejrzenie choroby nowotworowej lub poważnych zaburzeń w obrębie trzustki i przewodu pokarmowego:
- przy podejrzeniu raka trzustki na podstawie objawów odczuwanych przez pacjenta,
- w diagnostyce i monitorowaniu innych nowotworów przewodu pokarmowego,
- pomocniczo w różnicowaniu przewlekłych chorób zapalnych trzustki/dróg żółciowych od zmian nowotworowych.
Podczas terapii kolejne oznaczenia CA 19-9 pozwalają sprawdzić, czy guz odpowiada na leczenie – spadek stężenia zwykle świadczy o regresji choroby, a narastające wartości mogą sugerować progresję lub nieskuteczność terapii.
Marker ten jest także pomocny w wykrywaniu rozsiewu nowotworu: utrzymujący się lub ponownie rosnący poziom CA 19-9 po zakończonym leczeniu może wskazywać na nawroty choroby oraz przerzuty.
Należy pamiętać, że oznaczenie stężenia CA 19-9 nie nadaje się jako badanie przesiewowe u osób bez objawów i samodzielnie nie wyklucza ani nie potwierdza nowotworu.
Jak przebiega badanie?
Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.
Interpretacja wyniku badania markera CA 19-9
Wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od miejsca, w którym zostało wykonane badanie ze względu na różne metody oznaczenia.
W większości laboratoriów prawidłowy poziom CA 19-9 wynosi poniżej około 37 U/ml.
Należy jednak pamiętać, że:
- nieprawidłowy wynik nie musi oznaczać choroby nowotworowej;
- prawidłowy wynik nie wyklucza w 100% nowotworu – niektóre guzy w ogóle nie produkują tego antygenu lub produkują go w niewielkich ilościach.
Dlatego zawsze skonsultuj się z lekarzem, by przy interpretacji wyników ocenić cały obraz kliniczny i inne badania.
Niski poziom CA-19-9
W niewielkich stężeniach może pojawiać się we krwi osób zdrowych i nie jest to powodem do niepokoju.
Przyczyny wysokiego stężenia antygenu
Stężenie CA 19-9 bywa podwyższone u większości (około 75–85%) pacjentów z zaawansowanym rakiem trzustki, ale wzrost tego markera obserwuje się także w łagodnych, nienowotworowych chorobach układu pokarmowego.
Podwyższone wartości CA 19-9 obserwuje się w wielu przypadkach:
- raka trzustki,
- raka żołądka,
- nowotworów wątroby,
- raka dróg żółciowych,
- raka jelita grubego i odbytnicy,
- rzadziej w niektórych przypadkach raka jajnika.
Wysokie CA 19-9 nie zawsze musi oznaczać obecność nowotworu. Możliwe jest także przekraczanie dopuszczalnej normy tego wskaźnika przy innych, mniej poważnych stanach chorobowych, takich jak m.in.:
- zapalenie trzustki,
- cholestaza,
- niedrożność dróg żólciowych
- marskość wątroby,
- kamienie żółciowe (kamica pęcherzyka żółciowego).
Wówczas poziom tego markera jest niższy niż przy nowotworach złośliwych.
Objawy chorób trzustki
W większości przypadków rak trzustki jest rozpoznawany dopiero w zaawansowanym stadium, kiedy możliwości skutecznego leczenia są poważnie ograniczone.
Szacuje się, że u nawet około 80% chorych pierwsze wyraźne symptomy pojawiają się już przy rozsianej postaci choroby.
Twoją uwagę powinny zwrócić przede wszystkim:
- żółtaczka (zażółcenie skóry, twardówek oczu i widocznych błon śluzowych),
- ciemny kolor moczu,
- tłuszczowe stolce,
- świąd skóry,
- tępy ból brzucha lub uczucie dyskomfortu,
- ból promieniujący do dolnej części pleców,
- obrzęk i wczesne uczucie sytości podczas jedzenia,
- wymioty,
- brak apetytu,
- utrata masy ciała,
- wzdęcia.
Dlatego jeśli odczuwasz takie dolegliwości, nie odkładaj konsultacji i zgłoś się do lekarza. Lekarz na podstawie wywiadu i badania fizykalnego dobierze dalszą diagnostykę.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy badanie CA 19-9 warto wykonać podczas leczenia nowotworu?
Tak. Spadek stężenia CA 19-9 po skutecznym leczeniu może świadczyć o dobrej odpowiedzi na terapię, natomiast ponowny wzrost po okresie stabilizacji może sugerować nawrotową lub postępującą chorobę nowotworową.
Kiedy oprócz badania markera raka trzustki warto też wykonać badania obrazowe?
Badania obrazowe są potrzebne zawsze wtedy, gdy istnieje kliniczne podejrzenie raka trzustki lub innych poważnych chorób trzustki – nigdy nie opieramy się wyłącznie na wyniku badania krwi. Niezależnie od poziomu CA 19-9 rozpoznanie nowotworu musi być zawsze potwierdzone badaniem mikroskopowym (cytologicznym lub histologicznym) oraz oceną obrazową.
Podwyższony poziom CA 19-9, nieprawidłowe próby wątrobowe, cholestaza czy podwyższona aktywność enzymów trzustkowych mogą być wskazaniem do wykonania USG jamy brzusznej, a przy utrzymującym się podejrzeniu – tomografii komputerowej lub rezonansu.
Bibliografia:
- P. Potemski, W. Polkowski (red.), Nowotwory układu pokarmowego, [w:] Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych, t. 1, Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej, 2015.
- S.D. Szajda, J. Snarska, M. Chlabicz, B. Mroczko, Z. Skrzydlewski, Ocena przydatności badania niektórych markerów nowotworowych w diagnostyce raka trzustki, „Współczesna Onkologia” 2004, vol. 8, nr 7, s. 338–341.
- T. Olesiński, M. Jodkiewicz, Rak trzustki — żywieniowe i metaboliczne następstwa choroby i jej leczenia, „Gastroenterologia Kliniczna. Postępy i Standardy” 2020, t. 12, nr 4, s. 138–145.
