Od 20 lat badamy Twoją krew.
Badanie benzodiazepin to badanie krwi lub moczu, które wykrywa obecność i mierzy stężenie benzodiazepin – grupy leków psychoaktywnych o działaniu uspokajającym, nasennym i przeciwlękowym – w organizmie pacjenta. Wykonywane jest przede wszystkim w celu monitorowania skuteczności terapii, diagnostyki przedawkowania, oceny compliance pacjenta oraz w przypadkach podejrzenia uzależnienia lub nielegalnego stosowania tych substancji. Wynik badania pozwala lekarzowi na bieżąco oceniać bezpieczeństwo terapii i dostosowywać dawkowanie leku do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 2 dni. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Badanie poziomu benzodiazepin nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:
Benzodiazepiny to grupa leków psychoaktywnych, uspokajająco – nasennych, działających na ośrodkowy układ nerwowy, które zostały wprowadzone do medycyny w latach 60. XX wieku i do dziś należą do najczęściej przepisywanych leków na świecie. Są to substancje chemiczne zawierające w swojej strukturze pierścień benzenowy połączony z pierścieniem diazepinowym, które wykazują działanie uspokajające, nasenne, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe i rozluźniające mięśnie. Do najczęściej stosowanych benzodiazepin należą diazepam, alprazolam, lorazepam, clonazepam oraz midazolam – leki te są dostępne wyłącznie na receptę ze względu na wysokie ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego przy długotrwałym stosowaniu.
Są stosunkowo bezpieczne i mają szeroki indeks terapeutyczny. Przy przewlekłym stosowaniu rozwija się tolerancja.
Benzodiazepiny dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego, przenikają barierę krw – mózg. Ulegają przemianie w wątrobie i wydalane są z moczem. W zatruciu dochodzi do depresji ośrodkowego układu nerwowego, układu krążenia i oddychania. Zatrucia benzodiazepinami leczy się objawowo.
Wyniki oznaczeń tej grupy leków służą głównie do potwierdzenia przyczyny zatrucia.
Oznaczanie ilościowe barbituranów stosuje się w celu określenia poziomu leku we krwi.
Benzodiazepiny działają poprzez wzmacnianie efektu kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) – głównego neuroprzekaźnika hamującego w ośrodkowym układzie nerwowym – poprzez wiązanie się z receptorami GABA-A i zwiększanie częstotliwości otwierania kanałów chlorkowych, co prowadzi do zahamowania nadmiernej aktywności neuronalnej i wywołania efektu uspokajającego. Dzięki temu mechanizmowi działania benzodiazepiny skutecznie redukują lęk, napięcie emocjonalne, bezsenność oraz drgawki, a ich działanie rozluźniające na mięśnie szkieletowe sprawia, że są stosowane również w leczeniu skurczów mięśniowych i jako premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi. Długotrwałe stosowanie benzodiazepin prowadzi jednak do rozwoju tolerancji i uzależnienia fizycznego, a ich nagłe odstawienie może powodować poważny zespół abstynencyjny objawiający się wzmożonym lękiem, bezsennością, drżeniem, a w skrajnych przypadkach drgawkami zagrażającymi życiu.
Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego lub próbkę moczu, w zależności od zlecenia lekarza i celu badania. Materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego, gdzie doświadczeni specjaliści wykrywają obecność benzodiazepin i oznaczają ich stężenie, oceniając czy znajduje się ono w bezpiecznym i skutecznym przedziale terapeutycznym.
Badanie benzodiazepin z krwi pozwala na precyzyjne oznaczenie aktualnego stężenia leku w organizmie i jest stosowane przede wszystkim w monitorowaniu terapii, diagnostyce przedawkowania oraz ocenie skuteczności leczenia – krew odzwierciedla bieżące stężenie leku i jest najbardziej miarodajnym materiałem do oceny okna terapeutycznego. Badanie z moczu natomiast pozwala na wykrycie obecności benzodiazepin i ich metabolitów przez znacznie dłuższy czas po ich zażyciu – w zależności od rodzaju benzodiazepiny mogą być wykrywalne w moczu nawet przez kilka tygodni – co sprawia, że jest ono częściej stosowane w diagnostyce uzależnień, badaniach toksykologicznych oraz kontroli abstynencji. Wybór odpowiedniego materiału do badania zależy od celu diagnostycznego i jest każdorazowo ustalany przez lekarza prowadzącego.
Zbyt wysokie stężenie benzodiazepin w organizmie oznacza przekroczenie bezpiecznego poziomu terapeutycznego, co może prowadzić do poważnych objawów toksyczności – nadmierna sedacja, senność, dezorientacja, zaburzenia równowagi, spowolnienie reakcji, a w skrajnych przypadkach głęboka depresja oddechowa zagrażająca życiu. Przyczyną zbyt wysokiego stężenia może być przedawkowanie leku, jego nieprawidłowy metabolizm w wątrobie, interakcje z innymi lekami lub alkoholem, a także choroby wątroby i nerek upośledzające eliminację leku z organizmu. W przypadku podejrzenia przedawkowania benzodiazepin należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się na izbę przyjęć – antidotum w przypadku przedawkowania benzodiazepin jest flumazenil, podawany wyłącznie przez personel medyczny.
Zbyt niskie stężenie benzodiazepin w organizmie oznacza, że lek nie osiągnął wystarczającego poziomu terapeutycznego, co może skutkować niedostateczną skutecznością leczenia – utrzymującym się lękiem, bezsennością, niewystarczającą kontrolą drgawek lub napięciem mięśniowym. Przyczyną zbyt niskiego stężenia może być nieregularne przyjmowanie leku, jego nieprawidłowe wchłanianie, zbyt niska dawka lub przyspieszona eliminacja leku z organizmu spowodowana interakcjami z innymi substancjami. W takiej sytuacji lekarz prowadzący może zdecydować o modyfikacji dawkowania lub zmianie stosowanego preparatu, jednak wszelkie zmiany w terapii benzodiazepinami powinny być wprowadzane wyłącznie pod ścisłą kontrolą medyczną ze względu na ryzyko uzależnienia.