Badanie ASO

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania:

• Nie trzeba być na czczo, chyba że wykonywane są również inne badania, które tego wymagają.
• Krew można oddać o dowolnej porze dnia.
• Przed pobraniem warto odpocząć w pozycji siedzącej przez około 15 minut.

Najważniejsze jest poinformowanie lekarza o niedawno przebytej infekcji gardła, skóry, antybiotykoterapii oraz o objawach sugerujących powikłania poinfekcyjne.

Należy mieć na uwadze, że normy zależą od wieku i metody oznaczenia, dlatego laboratoria mogą podawać nieco inne zakresy referencyjne.

• W praktyce często przyjmuje się, że u dorosłych za prawidłowe uznaje się wartości ASO poniżej 200 IU/ml, jednak nie jest uniwersalną normą.

Pamiętaj, by po otrzymaniu wyniku badania skonsultować się z lekarzem, ponieważ tylko całościowa ocena stanu zdrowia pozwala na prawidłową interpretację wyników.

Cena badanie ASO waha się od od 32,00 do 64,00 zł, w zależności od punktu pobrań.

Antystreptolizyny, czyli ASO, to przeciwciała wytwarzane przez układ odpornościowy przeciwko streptolizynie O. Streptolizyna O jest jedną z toksyn produkowanych przez paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A, czyli Streptococcus pyogenes.

Bakterie z grupy paciorkowców mogą wywoływać m.in.:

• anginę paciorkowcową, czyli ostre zapalenie gardła i migdałków,
• płonicę (szkarlatynę),
• zakażenia skóry np. liszajec, róża,
• ciężkie zakażenia inwazyjne m.in. paciorkowcowy zespół wstrząsu toksycznego.

Oprócz tego, po niektórych zakażeniach streptokokami mogą wystąpić powikłania takie jak reumatyczna choroba serca, gorączka reumatyczna czy kłębuszkowe zapalenie nerek.

Zakażenie przenosi się drogą kropelkową albo przez bezpośredni kontakt z wydzieliną z błon śluzowych nosogardła osoby chorej lub nosiciela.

Do transmisji może dojść również przez kontakt z zakażoną raną albo zmienioną chorobowo skórą.

Kiedy należy wykonać badanie ASO (odczyn antystreptolizynowy)?

Badanie stężenia przeciwciał ASO warto rozważyć przy podejrzeniu powikłań po paciorkowcach, szczególnie gdy po anginie lub innej infekcji pojawiają się bóle stawów, obrzęki, osłabienie, kołatanie serca lub zmiany w moczu. W praktyce jest najbardziej przydatne, gdy objawy występują z opóźnieniem i trzeba potwierdzić wcześniejszy kontakt z paciorkowcem.

Badanie odczynu antystreptolizynowego pomaga też w diagnostyce:

• gorączki reumatycznej,
• poinfekcyjnego kłębuszkowego zapalenia nerek.

Oznaczenie miana przeciwciał może pomóc lekarzowi ustalić, czy pacjent miał niedawno kontakt z paciorkowcem grupy A, a wpołączeniu z objawami i innymi wynikami może ułatwić rozpoznanie powikłań poinfekcyjnych.

W niektórych przypadkach lekarz może zlecić ponowne oznaczenie, aby sprawdzić czy miano przeciwciał rośnie.

Badanie ASO polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta. Materiał jest następnie przekazywany do laboratorium diagnostycznego.

Niskie miano ASO zwykle nie ma znaczenia klinicznego i nie wymaga dalszych działań.

Może oznaczać brak niedawnego kontaktu z paciorkowcem albo to, że infekcja była dawno temu i poziom przeciwciał już spadł. Nie wyklucza jednak całkowicie zakażenia paciorkowcem ani jego powikłań, ponieważ nie u każdego pacjenta obserwuje się wzrost stężenia ASO.

Jeśli pacjent nie ma objawów infekcji ani jej powikłań, niski wynik najczęściej oznacza brak potrzeby wdrożenia leczenia.

Podwyższony poziom ASO sugeruje niedawny kontakt z paciorkowcem. Sam wynik nie potwierdza jednak aktywnego zakażenia.

Jeśli po infekcji paciorkowcowej pojawiają się niepokojące objawy, nie należy ich bagatelizować. Mogą one świadczyć o przebytym kontakcie z paciorkowcem lub powikłaniach po zakażeniu, w tym gorączce reumatycznej, dlatego wymagają oceny lekarza.

Do alarmujących objawów sugerujących możliwość aktywnej infekcji paciorkowcowej należą:

• utrzymująca się gorączka,
• bóle i obrzęki stawów,
• duszność,
• podwyższone ciśnienie tętnicze, kołatanie serca,
• obrzęki, szczególnie twarzy lub okolicy oczu,
• krwiomocz – ciemny, czerwony lub brunatny,
• wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu,
• ogólne osłabienie,
• wysypka skórna.

W przebiegu anginy paciorkowcowej pojawiają się:

• silny ból gardła, szczególnie przy przełykaniu,
• wysoka gorączka,
• zaczerwienienie i obrzęk migdałków, czasem z białym lub ropnym nalotem,
• powiększone węzły chłonne szyjne,
• bóle głowy, osłabienie i złe samopoczucie.

Paciorkowcowemu zakażeniu skóry oprócz gorączki i dreszczy możę towarzyszyć naciek zapalny, który sprawia, że skóra staje się:

• intensywnie czerwona,
• błyszcząca,
• obrzęknięta,
• bolesna przy dotyku,
• cieplejsza.

Charakterystyczne objawy gorączki reumatycznej to: 

• zapalenie stawów,
• bóle stawów,
• zapalenie serca, które może obejmować m.in. zastawki serca lub wsierdzie
• pląsawica (mimowolne rychy niezależne od woli),
• wysypka skórna,
• rumień brzeżny,
• guzki podskórne

Pojawienie się tych dolegliwości powinno skłonić do jak najszybszej konsultacji lekarskiej.